Rừng phòng hộ đầu nguồn Krông Năng, Đắk Lắk thuộc các tiểu khu 332, 340 và 342 là rừng nguyên sinh, có khu vực được công nhận di tích quốc gia, danh lam thắng cảnh thác Thủy Tiên. Thế nhưng, Ban Quản lý rừng phòng hộ đầu nguồn Krông Năng phớt lờ các quy định, đề nghị UBND tỉnh Đắk Lắk giao 460ha rừng ở đây cho Công ty TNHH TM và SX Lộc Phát (Công ty Lộc Phát) ở huyện Krông Năng, lập dự án trồng cao su. Để hợp thức hóa việc đánh giá trạng thái rừng giao cho Công ty Lộc Phát, các cơ quan chức năng tỉnh Đắk Lắk đã hoàn thành các thủ tục hồ sơ trên giấy đề nghị UBND tỉnh Đắk Lắk giao 360ha đất rừng cho Công ty Lộc Phát lập dự án trồng cao su.
Ngày 8/12/2009, UBND tỉnh Đắk Lắk có văn bản đồng ý giao cho Công ty Lộc Phát được khảo sát, lập dự án trồng cao su trên diện tích 337ha tại tiểu khu 342, xã Ea Dah và tiểu khu 332, 340 xã Ea Puk, huyện Krông Năng. Lập tức, Công ty Lộc Phát đã đưa phương tiện vào phá trắng gần 10ha rừng tại tiểu khu 342 thuộc xã Ea Dah để xây dựng nhà kiên cố và lập vườn ươm chuẩn bị triển khai trồng cao su. Thấy doanh nghiệp tự tiện phá rừng, nhiều người dân huyện Krông Năng và nhiều địa phương khác đã kéo vào phá rừng, chiếm giữ hơn 200ha, trong đó có gần 10ha trong khu vực di tích quốc gia - danh lam thắng cảnh thác Thủy Tiên.
Không chỉ dừng lại ở đó, Công ty Lộc Phát còn được UBND tỉnh Đắk Lắk giao nhiều dự án trồng rừng và phát triển cây cao su khác. Cụ thể, tại huyện Ea H'leo, Đắk Lắk, UBND tỉnh Đắk Lắk đã giao cho Công ty Lộc Phát 500ha đất rừng thuộc tiểu khu 104, Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Ea H'Leo quản lý. Qua tìm hiểu, về mặt danh nghĩa Công ty Lộc Phát đầu tư nhưng thực tế được giao Công ty Tân Hưng Long ở tỉnh Khánh Hòa trực tiếp thực hiện. Tuy nhiên, hiện công ty này chưa trồng rừng được vì Công ty Lộc Phát chưa chuyển thủ tục chuyển nhượng đất theo hợp đồng.
Chuyển đổi rừng ở Tây Nguyên sang trồng cao su.
Tương tự, UBND tỉnh Đắk Lắk cũng đề nghị giao cho Công ty Lộc Phát gần 400ha tại tiểu khu 106, rừng do Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Ea H'Leo quản lý, để chuyển đổi sang trồng cao su nhưng đến giờ vẫn bỏ hoang. Trong số 43 doanh nghiệp được UBND tỉnh Đắk Lắk cho phép khảo sát, lập dự án trồng cao su trên diện tích hơn 30.000ha thì hiện có 28 dự án triển khai với diện tích gần 20.000ha. Nhưng quá trình thực hiện có nhiều sai phạm, gây thiệt hại về tài nguyên rừng và gây bức xúc cho người dân.
Riêng trên địa bàn huyện Ea Súp, UBND tỉnh Đắk Lắk đã quyết định tạm dừng 18 dự án để mất rừng, trong đó đình chỉ thu hồi 9 dự án của các doanh nghiệp, gồm: Công ty cổ phần Cao su Trí Đức; Công ty cổ phần Địa ốc Thái Bình Phát; Công ty cổ phần VINAMIT; Công ty TNHH Minh Hằng; Công ty TNHH Vinh Hoa; Công ty TNHH Đức Tâm; Công ty Dệt may Việt Nam; Doanh nghiệp tư nhân Phan Hồng và Doanh nghiệp tư nhân Phan Thuấn.
Phía Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đắk Lắk cho rằng, trong quá trình triển khai khảo sát, lập dự án, một số doanh nghiệp không đủ năng lực tài chính, có những doanh nghiệp lợi dụng chủ trương này xin dự án rồi mua bán, sang nhượng trái phép… Ở huyện Ea H'leo, Đắk Lắk có 2 dự án của Công ty TNHH Hoàng Nguyễn và Công ty Lộc Phát đã không thực hiện đúng với mục tiêu đầu tư ban đầu của dự án phê duyệt. Cụ thể, Công ty Lộc Phát được thuê gần 800ha đất rừng tại tiểu khu 104, 106 xã Ea Hiao, huyện Ea H'leo để trồng rừng nhưng đã sang nhượng cho doanh nghiệp khác.
Khi diện tích rừng trồng bị cháy gần 300ha mà không có lực lượng tại chỗ ứng phó kịp thời vì dự án sang nhượng chưa xây dựng phương án phòng chống cháy rừng trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Còn Công ty TNHH Hoàng Nguyễn được UBND tỉnh Đắk Lắk cho thuê 438ha đất lâm nghiệp tại tiểu khu 9 và 17, xã Ea H'leo, huyện Ea H'leo, Đắk Lắk để trồng cao su nhưng công ty chỉ trồng khoảng 50ha, còn lại xin chuyển đổi mục đích sử dụng để quy hoạch, xây dựng khu dân cư, thể thao, cây xăng…
Còn ở huyện Ea Súp, Đắk Lắk có hàng chục dự án được giao đất cho doanh nghiệp trồng rừng và trồng cao su với tổng diện tích hơn 16.784ha nhưng hầu như dự án nào cũng có sự chồng lấn, xâm chiếm đất rừng… Những bất cập ấy cho thấy việc giao đất, rừng cho doanh nghiệp một cách tràn lan mà thiếu thẩm định dự án, chọn lựa doanh nghiệp có năng lực thực sự và thiếu sự phối hợp giữa chủ rừng với chính quyền các cấp.
Bên cạnh đó, việc tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến quy trình thẩm định phê duyệt các dự án trồng cao su đều không đảm bảo tính thực tiễn. Thậm chí, có biểu hiện bất minh trong việc thẩm định, đánh giá trạng thái rừng, để xảy ra nhiều trường hợp kết luận hàng ngàn hécta rừng nguyên sinh, rừng tự nhiên cần khoanh nuôi bảo vệ thành rừng nghèo kiệt để chuyển đổi trái phép.
Qua khiếu nại của nhân dân, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã vào cuộc làm rõ một số vấn đề khuất tất trong việc giao đất, chuyển đổi rừng trồng cao su ở Đắk Lắk và đề nghị xử lý trách nhiệm đối với ông Lữ Ngọc Cư - Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, cùng nhiều vi phạm khác. Tuy nhiên, dư luận vẫn còn quan tâm là việc làm rõ và xử lý trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân sai phạm để giữ vững kỷ cương phép nước
