"Chợ tiền tệ truyền thống" tại phố Đinh Lễ, Đinh Tiên Hoàng, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội lúc nào cũng có gần chục phụ nữ buôn bán tiền tệ. Bất kể khách trong nước hay nước ngoài đều bị họ đeo bám đề nghị đổi tiền. Vào ngày thường, "chợ" này chỉ giao dịch ngoại tệ, nhưng vào dịp giáp Tết, dân buôn ở đây làm luôn dịch vụ đổi tiền lẻ cho người nào có nhu cầu cần tiền đi lễ hoặc mừng tuổi.
Tôi vừa mới cho xe đi chầm chậm sát vỉa hè phố Đinh Tiên Hoàng, mấy phụ nữ đã đổ xô ra mời mọc: "Em đổi tiền gì? Bao nhiêu?"- chưa kịp để tôi đưa ra nhu cầu, họ đã dồn dập hỏi. Khi tôi đề nghị đổi tiền lẻ, một phụ nữ đưa ngay mức giá: "Nếu em đổi tiền 10.000 đồng, 20.000 đồng thì một trăm ăn 84 (tức là đổi 100.000 đồng chỉ được 84.000 đồng), còn nếu đổi tiền 500 đồng thì một trăm ăn 70 (đổi 100.000 đồng, được 70.000 đồng)… Đổi tiền mệnh giá càng nhỏ thì khách hàng phải chịu thiệt nhiều hơn. Sau khi tôi thắc mắc về mức chênh lệch quá lớn và tỏ ý sẽ vào ngân hàng đổi tiền thì bị chị ta đón đầu một câu: "Đố em vào ngân hàng đổi được đấy. Tiền lẻ đưa ra ngoài hết rồi".
Rời "chợ ngoại tệ", chúng tôi tìm đến những địa điểm khác mà dịch vụ đổi tiền cũng không kém sôi động, đó là các cổng chùa. Tại cổng chùa Quán Sứ, những người bán đồ cúng lễ kiêm luôn dịch vụ đổi tiền lẻ. Như có một công thức chung cho loại dịch vụ này, đổi tiền lẻ ở cổng chùa, đền, phủ… cũng tuân theo quy định vỉa hè là tiền mệnh giá nhỏ đắt hơn tiền mệnh giá lớn.
Một người bán hàng trên phố Quán Sứ đưa ra mức chênh lệch 7/10 đối với tiền mệnh giá 500 đồng - 1.000 đồng, 8/10 đối với mệnh giá 10.000 đồng - 20.000 đồng… Tại khu vực phủ Tây Hồ, dịch vụ đổi tiền lẻ chuyên nghiệp hơn với những xấp tiền lẻ bày trong tủ kính trưng ra dọc đường đi. Hay ở đền Bà Chúa Kho (tỉnh Bắc Ninh), dịch vụ này còn "tấn công" vào tận sân đền…
Một góc “chợ đổi tiền” ở phố Đinh Lễ, Đinh Tiên Hoàng.
Ngân hàng cần tạo điều kiện cho dân đổi tiền sớm
Đúng như lời khẳng định của người phụ nữ ở "chợ ngoại tệ", chúng tôi đã liên hệ với nhiều ngân hàng để đổi tiền và đều nhận được thất vọng. Tại một chi nhánh của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tại Hà Nội, nhân viên ngân hàng trả lời: "Ngân hàng chưa có kế hoạch đổi tiền lẻ cho khách". Còn tại chi nhánh Ngân hàng Vietinbank, một nhân viên cho biết, hiện ngân hàng cũng không có tiền lẻ để đổi.
Trụ sở chính của Ngân hàng Vietcombank, nhân viên trực đường dây nóng phục vụ khách hàng cho biết: "Việc có đổi tiền lẻ cho khách hay không phụ thuộc vào nguồn tiền của ngân hàng. Các chi nhánh có tiền thì mới đổi cho khách, còn nếu không có tiền lẻ thì khách hàng phải thông cảm". Nhân viên ngân hàng này cũng nói rõ, nếu có tiền lẻ để đổi thì khách hàng không phải mất chi phí đổi tiền.
Dịch vụ đổi tiền vỉa hè với mức chênh lệch rất cao đang diễn ra ở nơi công cộng dẫn đến cảnh nhộn nhạo, mất an ninh trật tự và gây thiệt hại cho người dân. Được biết, "chợ tiền tệ" vỉa hè Đinh Lễ, Đinh Tiên Hoàng trước cửa Công ty Kinh doanh vàng bạc đá quý đã tồn tại trái phép từ rất lâu mà cơ quan chức năng chưa dẹp bỏ được. Chợ này xuất hiện từ năm 1999, là tụ điểm phức tạp. Công an phường Tràng Tiền, Công an quận Hoàn Kiếm đã từng xử lý vụ việc lừa gạt, tráo tiền hoặc rút lõi tiền xảy ra tại đây. Do Công an phường Tràng Tiền liên tục có kế hoạch truy quét, xử lý nên các đối tượng hoạt động tại đây dùng nhiều thủ đoạn để trốn tránh lực lượng Công an như dùng băng đỏ vờ làm người trông giữ xe máy, cất giấu tiền ở nơi khác… Có đối tượng bị bắt, xử lý 4,5 lần vẫn tái phạm. Lực lượng Công an đã rất vất vả để đấu tranh với "chợ ngoại tệ này".
Do nhu cầu đổi tiền lớn, nhất là vào dịp Tết Nguyên đán nên "chợ tiền tệ", dịch vụ đổi tiền lẻ vỉa hè, cổng đền chùa vẫn diễn ra khá nhộn nhịp. Người dân chấp nhận mất khoản phí lớn để có được số tiền lẻ dùng theo nhu cầu. Trước thực trạng trên, đề nghị các ngân hàng cần tạo điều kiện cho người dân đổi tiền lẻ, vừa tránh thiệt hại cho dân, vừa góp phần ổn định an ninh trật tự ở nơi công cộng phát sinh dịch vụ đổi tiền
