Chuyến công tác để chuyển đến các em học sinh Tiểu học Dền Thàng, Bát Xát, Lào Cai món quà ý nghĩa là những bộ quần áo ấm của bạn đọc gửi tặng, khi cái lạnh những ngày đầu đông đang tràn về cũng để lại nhiều tình cảm trong lòng những người làm Báo CAND. Đây là một trong những ngôi trường có điều kiện dạy và học rất khó khăn của vùng cao Lào Cai, mà bằng tình cảm và sự giúp đỡ thiết thực của các thầy cô giáo, số học sinh đến lớp chuyên cần luôn đạt tỉ lệ rất cao.
Phía sau Cổng trời
Chiếc xe chở quần áo, món quà của bạn đọc Báo CAND gửi tặng các em học sinh Trường Tiểu học Dền Thàng lắc lư, lầm lũi vượt qua quãng đường hơn 50km từ trung tâm huyện Bát Xát vào xã vùng sâu Dền Thàng. Cung đường hiểm trở, đi lại rất khó khăn. Xuất phát từ đầu giờ sáng và đến gần trưa khi mặt trời đã ngự trên đỉnh Cổng trời, Trường Tiểu học Dền Thàng hiện ra trước mắt cả đoàn công tác, nằm lưng chừng giữa một dãy núi cao.
Chúng tôi đến điểm trường chính khi giáo viên và học sinh nhà trường cũng vừa tan buổi học sáng. Một số học sinh ở bản gần trường thì trưa về nhà. Còn lại, một số thì đang nhặt củi cùng các thầy cô nấu cơm trưa, một vài đứa túm tụm chơi trên khoảng sân trước nhà học chính. Thi thoảng một cơn gió mạnh kéo đến, cả khoảng sân lớn lại bụi mịt mù.
Thầy Phó Hiệu trưởng Đinh Hồng Ứng dẫn chúng tôi đi tham quan toàn bộ điểm trường chính. Đám học sinh đang chơi đùa ở khoảng sân hẹp. Có đứa chỉ độc manh áo cũ nát phong thanh. Ngạc nhiên với đèn máy ảnh, chúng nhao nhao đến xem. Những cặp mắt đen bóng trên gương ặt non nớt, trong bộ quần áo cũ.
Trường Tiểu học Dền Thàng có tổng cộng 29 lớp với 402 học sinh, tại 1 điểm trường chính và 5 phân hiệu tại các khu lẻ là Ngải Thầu, Dền Thàng 1, Dền Thàng 2, Sín Chải, Cô Đông. Xa nhất là phân hiệu Ngải Thầu, cách trường chính 12km. Để đến được điểm trường này chỉ có cách duy nhất là đi bộ, vượt qua đỉnh núi cao.
Trường toàn học sinh nghèo, có 180 cháu (thuộc 110 hộ) và toàn bộ đều là gia đình nghèo theo tiêu chí mới. Trường cũng như xã còn chưa có điện lưới, nên quạt, tivi… đã được trang bị khá lâu nhưng vẫn để nguyên như mới, chưa từng được dùng. "Ngày nào chúng tôi cũng phải thay nhau ra mó nước đầu bản cách khoảng 1km để hứng nước. Cả thầy và trò cùng dân bản thay nhau hứng, hàng giờ liền mới được một xô, do nước chảy nhỏ quá" - thầy Ứng thở dài.
Dừng lại ở trước cửa căn bếp lụp xụp, thầy giáo Đinh Hồng Ứng cho biết, học sinh trong vùng 100% là người Mông nên vẫn còn đói vì xã có tới gần 60% dân đói nghèo. Học sinh đi học, buổi sáng từ cách đó 5 - 7km (bản Nà Mò, còn gọi là bản Phố) đến trường, thường xách cặp lồng đựng cơm đi học. Ngoài cơm ra, chẳng có gì cả. Các thầy cô giáo đều tự nguyện trích cơm áo cho các em ăn học.
"Hàng tuần chúng tôi lại ra chợ huyện, mua cá khô, dầu ăn về. Ngoài phục vụ nhu cầu của mình, cũng để giúp các em có thêm chút đạm", thầy Ứng chia sẻ. Việc cho các học sinh ở nhờ lại buổi trưa và nuôi ăn cho các em để có điều kiện đi học, thầy Ứng cho biết, mô hình này được các thầy cô của trường xây dựng từ năm 2002.
Ở Dền Thàng tỷ lệ đói nghèo còn cao. Đặc biệt cứ đến đợt giáp hạt là nhiều hộ lại đói quay quắt. Đến cái ăn còn chẳng có thì việc quan tâm đến sự học cho các em càng khó hơn. Cũng vì thế mà tỷ lệ chuyên cần rất thấp.
Nhìn cảnh đó, giáo viên cảm thấy xót xa. Thế là các thầy cô giáo cùng nhau mỗi người giúp một nhóm trẻ ở lại cùng buổi trưa. Chia một phần suất ăn của mình cho các em. Từ đó tỷ lệ chuyên cần luôn được duy trì. Học sinh đến trường chỉ cần mang theo chiếc cặp lồng, bên trong đựng chút cơm, thậm chí là củ khoai, củ sắn. Vậy nên, các thầy cô giáo đều đùa vui, các cháu là học sinh "bán trú cặp lồng".
Trao quần áo, món quà ý nghĩa của bạn đọc Báo CAND cho học sinh nghèo Trường Tiểu học Dền Thàng.
Chúng tôi thực sự ấn tượng với cậu bé Phàng A Dụng đang đứng trước cửa phòng của cô Bùi Tuyết Nhung, giáo viên lớp 5 của trường. Nó mới học lớp 2, ngày nào cũng cuốc bộ quãng đường dài dốc đứng bên vách núi đến trường. Hành trang của nó chỉ là đôi dép nhựa, bàn chân nứt nẻ lấm lem, chẳng bao giờ sạch. Trên vai tòng teng chiếc cặp sách, tay xách chiếc cặp lồng nhựa bên trong có độc một nhúm cơm. Đó là bữa trưa của nó.
Cô Nhung cho hay: "Mùa này vừa qua vụ gặt, nên các em còn có cơm mang đi, đến tháng ba ngày tám, mùa giáp hạt thì nhiều em chỉ có củ khoai, bắp ngô luộc trong đó". Nhìn quanh, hầu hết học sinh đến trường đều có chiếc cặp lồng như vậy, bên trong chỉ đựng cơm.
Đôi mắt buồn buồn, hướng ra khoảng trống mênh mông trước mặt, cô Nhung cho hay, thời tiết ở đây rất khắc nghiệt. Mùa đông thì mịt mù sương núi, có khi nhiệt độ xuống tới 6-7 độ, nhìn còn không thấy đường đi chứ chưa nói thấy đỉnh núi.
Thời gian này thì gió núi đêm rít khủng khiếp, như muốn lật tung từng mái nhà tạm. Mùa hè thì gió thổi mù mịt cát bụi như giông bão. Cái nắng cũng khắc nghiệt chẳng kém, nhiều học sinh đang học bị chảy máu cam ngay trong lớp học. Có tiết học, cô giáo phải dừng lại đến 3- 4 lần vì lo chạy chữa cho học sinh bị chảy máu cam do gió nóng. Cô giáo Nhung quê ở Kim Bảng, Hà
Để tìm hiểu thêm về mô hình "bán trú cặp lồng", thầy giáo Ứng đưa chúng tôi tiếp tục tham quan phân hiệu trường Sín Chải. Do học sinh còn ít nên điểm trường này chỉ có 4 lớp học với 4 giáo viên. Trong đó có 2 vợ chồng thầy Bách và cô Nguyệt.
Thầy giáo Bách sinh năm 1977, quê ở Ý Yên, Nam Định, lên Bát Xát từ năm 1996 và vào dạy trong Dền Thàng từ năm 2001. Thầy Bách dạy hai lớp ghép là 2 và 5, do học sinh ít chưa đủ thành lập lớp. Hai vợ chồng thầy Bách ở trong căn phòng được dựng tạm bằng phên nứa ngay bên cạnh lớp học.
Chúng tôi vào thăm cũng là lúc cả thầy và trò đang cùng ăn cơm. Bữa cơm thật đạm bạc. Ngoài chút cơm thì chỉ có mấy con cá khô cùng một chút rau thầy và trò cùng hái ngay sau lớp học. Vậy nhưng tôi thấy ăn rất ngon lành.
Ở điểm trường này, mỗi thầy cô đều cho 4 - 5 đứa học sinh ở lại. Thầy Bách cho biết, các em học sinh ở đây đều rất ngoan. Nhiều đứa học cũng rất sáng dạ nhưng chỉ hiềm một nỗi là chúng nghèo như con bé Sùng Thị Si nhà ở bản Phố đang học lớp 5 được cho ở lại nhà thầy Bách.
Thầy Ứng cho hay, với mô hình "bán trú cặp lồng" này, nhà trường luôn duy trì được sĩ số lên lớp rất cao với trên 95%. Điều này khiến các thầy cô giáo đều rất vui. Tuy niên, lo lắng nhất hiện nay của nhà trường cùng xã là việc còn điểm trường Dền Thàng 3 đang nằm trong vùng nguy cơ sạt lở cao, hậu quả của đợt mưa lũ từ năm ngoái. Điểm phát sinh này mới phát hiện, chưa có kế hoạch di dời, sửa sang gì. Những vết nứt lớn, khiến những hôm mưa, cả thầy và trò đều phải sơ tán.
Ngày nắng thì học bình thường, mưa về nhà dân hoặc chuyển sang khu Dền Thàng 2. Điều đáng nói là Dền Thàng 2 cũng vốn nằm trong nguy cơ tương tự từ trước, mới có kế hoạch sửa năm nay. Hiện ở Dền Thàng 3 có 3 giáo viên cắm bản, cùng 46 học sinh từ lớp 1 đến 5 học trong 3 lớp ghép.
Chia sẻ khó khăn với học sinh Dền Thàng
Điều kiện dạy và học của thầy và trò nơi đây còn đang gặp rất nhiều khó khăn. Có lúc tưởng như rất khó để duy trì lớp học. Thế nhưng bằng những hành động cụ thể, thiết thực, cả thầy và trò Trường Tiểu học Dền Thàng đã biết vượt lên trên những khó khăn đó để các em học sinh nghèo vùng cao này có được điều kiện tới trường, không để các em phải "khát" con chữ.
Nhằm chia sẻ một phần khó khăn đó và động viên các em tới trường, Báo CAND phối hợp cùng Công an tỉnh Lào Cai đã chuyển 20 thùng quần áo, món quà hết sức ý nghĩa của bạn đọc Báo CAND đến với các em. Đó là hàng trăm bộ quần áo ấm đã được giặt sạch sẽ, gói ghém cẩn thận. Với sự sẻ chia này, hy vọng sẽ tiếp thêm sức cho các em tới trường trong mùa đông lạnh giá. Nhận món quà trên, thầy và trò Trường Tiểu học Dền Thàng đều hết sức cảm động.
Phó Hiệu trưởng nhà trường, thầy giáo Đinh Hồng Ứng xúc động, với món quà hết sức ý nghĩa này chắc chắn các em sẽ được mặc ấm hơn khi tới trường trong mùa đông sắp tới. Đồng thời thầy Ứng cũng hứa sẽ trao tận tay từng em học sinh, không để em nào bị rét khi tới trường vì thiếu quần áo. Thầy Ứng cũng không quên cảm ơn chân thành tới Báo CAND, tới bạn đọc với những sẻ chia, giúp đỡ chân tình này.
Ông Nguyễn Đức Ca, Phó Chủ tịch UBND huyện Bát Xát cũng bày tỏ sự trân trọng cảm ơn đối với tấm lòng bạn đọc của Báo CAND gửi gắm thông qua món quà này. Ông Nguyễn Đức Ca tâm sự: "Dền Thàng là 1 trong 4 xã nghèo nhất của huyện Bát Xát. Những năm qua, nhiều chỉ tiêu kinh tế xã hội của huyện đều quan tâm đến Dền Thàng, nhưng do giao thông đi lại quá khó khăn mà đến nay Dền Thàng vẫn thuộc diện đói nghèo.
Mặc dù thầy và trò của Trường Tiểu học xã Dền Thàng và các trường khác trên vùng cao Bát Xát đều đã rất nỗ lực vượt khó, nhưng điều kiện của Bát Xát còn khó khăn. Món quà của Báo CAND không chỉ thiết thực giúp các em học sinh, mà còn là nguồn động viên rất lớn đối với giáo dục của vùng cao Bát Xát trong việc dạy và học tốt hơn nữa"
