Sau khi Công an TP Hồ Chí Minh và một số tỉnh thành công bố thông tin về vụ án này, một thông tin rất đáng lưu ý là đứng sau hàng loạt TTĐK tư nhân sai phạm có liên quan đến một “ông trùm” tên Trần Lập Nghĩa (47 tuổi, quê Sóc Trăng).
Một mình cá nhân Trần Lập Nghĩa là Giám đốc tới 5 TTĐK, gồm: TTĐK 62-03D (tỉnh Long An); 71-02D (tỉnh Bến Tre); 83-02D (tỉnh Sóc Trăng); 66-02D (tỉnh Đồng Tháp); 63-03D (tỉnh Tiền Giang). Tại sao lại có chuyện lạ như vậy?!
Theo tìm hiểu, từ năm 2019, quy định về phát triển các TTĐK theo quy hoạch vùng, địa phương đã được gỡ bỏ. Kể từ đó, các TTĐK đã phát triển rầm rộ. Theo thống kê của Cục Đăng kiểm Việt Nam, chỉ trong vòng 4 năm khi thực hiện chủ trương xã hội hóa và bỏ quy hoạch TTĐK theo vùng và địa phương, đã có tới 117 TTĐK được xây mới, tăng khoảng 80%. Hiện nay trong 280 đơn vị đăng kiểm đang hoạt động thì số doanh nghiệp tư nhân chiếm hơn 2/3.
Cần phải khẳng định việc xã hội hóa hoạt động đăng kiểm là chủ trương đúng, giúp giảm tình trạng quá tải tại các TTĐK ở các thành phố lớn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy sự gia tăng quá nhanh số lượng các TTĐK đã làm xuất hiện tình trạng cạnh tranh gay gắt, không lành mạnh giữa các đơn vị để thu hút khách hàng… Và qua đó cũng phải đặt ra nhiều vấn đề: Công tác cấp phép đã chặt chẽ, nghiêm túc hay chưa? Việc giám sát hoạt động của các TTĐK tư nhân như thế nào?...
Đến nay, Cơ quan Công an đã chứng minh được, tại hàng loạt TTĐK tư nhân, lãnh đạo trung tâm đã “bật đèn xanh” cho nhân viên cố ý bỏ qua các lỗi vi phạm của xe đến đăng kiểm. Thủ đoạn là bỏ qua lỗi vi phạm trong công đoạn kiểm tra thủ công; cho thuê phụ tùng để thay thế các phụ tùng không đảm bảo tiêu chuẩn; sử dụng phần mềm can thiệp vào hệ thống đăng kiểm để thay đổi thông số kiểm định khí thải…
Ông Trần Lập Nghĩa từng làm việc tại TTĐK của Nhà nước, sau đó tự đứng ra thành lập và đứng sau điều hành một loạt TTĐK tư nhân. Các TTĐK này đã nảy sinh nhiều hoạt động sai phạm nghiêm trọng.
Tại các TTĐK của Trần Lập Nghĩa, lực lượng chức năng đã phát hiện hành vi giả mạo trong công tác với thủ đoạn lập danh sách đăng kiểm viên nhưng không làm việc tại trung tâm để hợp thức hóa quy định về kinh doanh dịch vụ kiểm định xe cơ giới.
Để có tiền chia cho các nhân viên hàng tuần và làm quỹ hoạt động của trung tâm, Trần Lập Nghĩa đã chỉ đạo nhân viên cấp dưới giả mạo chữ ký của các Đăng kiểm viên để ký vào các hồ sơ kiểm định phương tiện cơ giới đường bộ, qua đó đã cấp khoảng 52.291 Giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường phương tiện giao thông cơ giới đường bộ cho các xe ô tô đến đăng kiểm trái với quy định, thu lợi ước tính trên 10 tỷ đồng.
Theo Thiếu tá Nguyễn Thành Hưng, Phó Trưởng phòng Cảnh sát hình sự, Công an TP Hồ Chí Minh, với những xe không đủ điều kiện về khói khí thải thì nhân viên tại các TTĐK đã dùng giấy trắng để che lại một cảm biến của thiết bị đo. Với các phương tiện có phanh xe không đạt tiêu chuẩn thì các đối tượng đạp từng lần một, để hợp thức hóa đạt tiêu chuẩn từng lần một, rồi in ra giấy kiểm định…
Về thủ đoạn gian dối trong kiểm định, Thượng tá Nguyễn Ngọc Hà, Phó Trưởng phòng Tham mưu, Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, theo Khoản 1, Điều 7, Nghị định 139/2018/NĐ-CP ngày 8/10/2018 quy định về kinh doanh dịch vụ kiểm định xe cơ giới, đề cập rõ: “Mỗi dây chuyền kiểm định phải có tối thiểu 3 đăng kiểm viên, trong đó có ít nhất một đăng kiểm viên xe cơ giới bậc cao”.
Tuy nhiên, tại các TTĐK, Trần Lập Nghĩa đã cho lập danh sách Đăng kiểm viên nhưng thực chất những người này không làm việc. Các trung tâm sử dụng các nhân viên không có giấy chứng nhận đăng kiểm viên, mặc quần áo đồng phục để vận hành dây chuyển kiểm định, thực hiện các bước đăng kiểm xe cơ giới.
Chính các nhân viên này sau đó đã giả chữ ký đăng kiểm viên ký vào vào hồ sơ kiểm định, cấp giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường xe cơ giới đường bộ.
Gần hai tháng trước, Công an huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp, đã khởi tố 6 người, trong đó có Trần Lập Nghĩa về tội “Nhận hối lộ” xảy ra tại TTĐK 66-02D, đóng tại Quốc lộ 80, xã An Nhơn, huyện Châu Thành.
Trung tâm 66-02D thuộc Công ty TNHH MTV Đức Khôi dù trên giấy tờ là do Nguyễn Thạnh Nguyễn (32 tuổi) làm Giám đốc, nhưng thực chất người đứng sau là Trần Lập Nghĩa.
Chiều 14/10/2022, lực lượng Công an tỉnh Đồng Tháp phục kích bắt quả tang 4 nhân viên của TTĐK 66-02D đang nhận tiền hối lộ của các tài xế để bỏ qua lỗi các ô tô đến kiểm định và cấp giấy đăng kiểm. Nhóm này thứa nhận, đã thu từ 300 ngàn đồng đến 1,2 triệu đồng để bỏ qua lỗi vi phạm và cấp giấy đăng kiểm cho mỗi trường hợp. Chỉ trong ngày 14/10, nhóm tại TTĐK 66 - 02D đã đăng kiểm 44 phương tiện, nhận hối lộ hơn 20,5 triệu đồng.
Đến nay, Cơ quan CSĐT Công an TP Hồ Chí Minh đã khởi tố, bắt tạm giam gần 50 người trong vụ tiêu cực xảy ra tại các TTĐK ở các tỉnh, thành phía Nam. Những người này bị khởi tố về các tội danh Đưa hối lộ, Môi giới hối lộ, Nhận hối lộ, Giả mạo công tác. Công an đã mời nhiều người liên quan về trụ sở, phục vụ công tác điều tra.
Đặc biệt, Cơ quan CSĐT Công an TP Hồ Chí Minh đang tiếp tục làm rõ sai phạm nghiêm trọng tại các TTĐK mà Trần Lập Nghĩa là “ông trùm” đứng sau điều hành. Hàng loạt các TTĐK đã dùng đủ các chiêu trò khi thực hiện công tác đăng kiểm để thu lợi bất chính hàng chục tỷ đồng.
Theo nhận định của Cục Đăng kiểm Việt Nam, hoạt động kiểm định xe cơ giới lưu hành là lĩnh vực có tính xã hội cao, hoạt động rộng trên cả nước, ảnh hưởng đến nhiều người dân và doanh nghiệp, do đó vẫn tồn tại những bất cập, kẽ hở mà các tổ chức, cá nhân đã lợi dụng để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật, không chấp hành quy trình, quy định.
Các doanh nghiệp, chủ đầu tư đều có nhu cầu nhanh chóng thu hồi vốn và có lợi nhuận nên chỉ quan tâm đầu tư thành lập đơn vị đăng kiểm xe cơ giới tại những khu vực đô thị các tỉnh, thành phố lớn, nơi có nhiều phương tiện hoạt động.
Qua quá trình kiểm tra, giám sát, Cục Đăng kiểm Việt Nam ghi nhận có một số trường hợp, một chủ đầu tư hoặc một doanh nghiệp đứng ra thành lập nhiều đơn vị đăng kiểm xe cơ giới (như trường hợp ông Trần Lập Nghĩa như kể trên), sau đó đã nảy sinh nhiều việc sai phạm nghiêm trọng…
Giám đốc và nhiều nhân viên Trung tâm Đăng kiểm 50-19D bị khởi tố, bắt tạm giam 
Lật tẩy thủ đoạn của 9 trung tâm đăng kiểm 
Khởi tố Giám đốc và nhân viên trung tâm đăng kiểm xe cơ giới vì nhận hối lộ 
