Cô bạn Nguyễn Thanh Hằng của tôi mới tốt nghiệp Trường ĐH Văn hóa Hà Nội, thời gian này, cô đôn đáo làm hồ sơ đi xin việc bằng cách tìm các nhà tuyển dụng, các trung tâm giới thiệu việc làm qua Báo Mua bán và thông tin trên mạng Internet. Trở ngại lớn nhất của cô là đi đến đâu, bất cứ công ty nào cũng đòi cô đặt cọc, nơi thì 600 ngàn đồng, nơi thì 1 triệu đồng mà bản thân các em thì không có tiền.
Sinh viên không hề biết rằng, các công ty đã cần nhân sự, cần tuyển thực sự thì ban đầu họ chẳng cần một khoản phí hay đặt cọc nào hết. Khi được nhận vào làm, có thể phải làm thẻ vài chục ngàn, hoặc nhận đồng phục thì số tiền sẽ được chiết khấu vào tháng lương đầu tiên. Thế nhưng, do thiếu kinh nghiệm, nhiều sinh viên tìm thông tin trên mạng, tìm đến một công ty "ma" với trụ sở tồi tàn, chỉ là một căn phòng kê mấy bộ bàn ghế, một chiếc điện thoại bàn, một bộ máy tính cũ chỉ để chơi điện tử, lại ở trong ngõ sâu hun hút mà nườm nượp người vào xin việc.
Cũng có trung tâm hoặc công ty không hề có biển hiệu, hoặc biển hiệu ghi làm kinh doanh một mặt hàng nhưng lại kiêm thêm giới thiệu việc làm. Tại những trung tâm này, sinh viên không cần phải nói mình học trường gì, trình độ hay kinh nghiệm thế nào, nguyện vọng ra sao và làm ở chỗ nào, công việc gì, vì trung tâm... không cần.
Đặc biệt là, cứ sinh viên nào chịu nộp khoản tiền đặt cọc thì được nhận hồ sơ, được hẹn tuần sau đến nhận việc. Y hẹn, sinh viên đến nhận việc thì được giới thiệu tới một... trung tâm giới thiệu vịêc làm khác, hoặc một nơi rất tồi tệ. Lúc đó sinh viên chán nản, muốn rút hồ sơ và tiền cũng không được.
Với những bản tin miễn phí trên mạng, các công ty "ma" cứ ngồi "vẽ" ra việc, ra hoàng loạt khoản lợi mà các sinh viên được hưởng sau khi được nhận làm, nhằm thu hút sự chú ý. Ví như lương cao ngất ngưởng, đi làm ngay, việc nhàn, thưởng cao, làm hành chính... Với các thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt, những công ty "ma" này đã lừa được nhiều sinh viên mới ra trường, lao động phổ thông...
Ngày càng nhiều sinh viên khát việc.
Quay trở lại với cô bạn Thanh Hằng, sau hai tuần tá hỏa xin việc, gặp tôi cô buồn rầu: "Em đọc một bản tin trên trên mạng (không nói công ty nào) có tuyển nhân viên bán vé máy bay, trực điện thoại, báo giá tour du lịch với mức lương rất hấp dẫn: 3 triệu đồng làm hành chính, còn ca thì 100-160 ngàn đồng/ca. Khi em tìm đến, theo số ĐT mà người nghe chỉ dẫn (trên đường Trường Chinh). Người tiếp em là một chị thao thao nói về công ty mình, chị ta còn nhắc đi nhắc lại công ty chỉ tuyển trực tiếp chứ không qua trung gian. Họ không cần trình độ, hồ sơ, chỉ cần thẻ sinh viên hoặc chứng minh nhân dân. Nhưng quanh đi quẩn lại, chị ta vẫn đòi chúng em nộp 250 ngàn đồng. Cứ ai nộp tiền là được nhận làm, nhưng đến ngày hẹn thì công ty kia đã... bốc hơi".
Nắm bắt được nhu cầu việc làm, không ít người đua nhau mở trung tâm giới thiệu việc làm, công ty ma để kiếm tiền. Các đối tượng này còn về đến tận trường, ký túc xá để phát tờ rơi, rao vặt giới thiệu việc làm thêm, đánh vào nhu cầu của sinh viên ngoại tỉnh. Nhất là các loại tờ rơi quảng cáo việc làm ưu tiên sinh viên, vừa nhàn, vừa dễ kiếm tiền, đi làm ngay. Khi sinh viên tìm đến trung tâm của các đối tượng lừa đảo, chúng bắt phải đặt cọc, rồi có giới thiệu đến một công ty nào đó mà chúng đã "ăn cánh" sẵn để tìm cách khiến cho sinh viên chán mà phá hợp đồng.
Ví như sinh viên Nguyễn Hải Hoành, được giới thiệu đi bán vé máy bay cho một văn phòng. Trung tâm đã "xin" của cậu 250 ngàn đồng, đến văn phòng bán vé lại phải nộp 100 ngàn đồng nữa. Người phụ trách nói với Hoành mỗi ngày phải bán được ít nhất 5 vé mới được trả lương. Hoành thắc mắc rằng, mỗi ngày mỗi người làm sao bán được 5 vé. Họ nói là phải tự đi tìm khách hàng. Chán nản, Hoành quay về trung tâm giới thiệu việc làm xin lại số tiền đặt cọc, thì nhận được câu trả lời: "Số tiền đó là phí môi giới, không lấy lại được đâu".
Do khát việc nên sinh viên, người lao động đã "trao trứng cho ác", nhưng khi bị hại thì họ cũng không muốn tố cáo, vì số tiền không lớn, vả lại cũng không biết nên tố cáo ở đâu. Hơn nữa, việc thỏa thuận với người lao động, các đối tượng lừa đảo chỉ thỏa thuận bằng miệng, không có giấy tờ gì, nên Công an muốn vào cuộc cũng khó. Thực ra, việc quản và xử lý các trung tâm giới thiệu việc làm chuyên lừa đảo không dễ nhưng không phải là không làm được. Để các trung tâm, các công ty "ma" này tồn tại, không chỉ ảnh hưởng đến người lao động, sinh viên mà còn gây thiệt hại cho Nhà nước.
Các sinh viên, người lao động nên cảnh giác với các công ty, trung tâm lừa đảo. Không nên nhẹ dạ mà nộp tiền đặt cọc, thậm chí là đưa số tiền rất lớn cho những đối tượng ăn không ngồi rồi. Khi đi xin việc, nếu được nói là sẽ nhận vào làm và yêu cầu đặt cọc như để làm hồ sơ, hay làm phí, hoặc các công ty không rõ ràng, hành tung bất chính thì nên tránh xa để khỏi mất tiền oan. Nên tìm đến các nhà tuyển dụng trực tiếp, hoặc các ngày hội giới thiệu việc làm, văn phòng giới thiệu của Báo Lao động, Lao động Thủ đô... để được giúp đỡ và tìm cơ hội cho mình
