Sự độc lập trở thành “gia sản” mới
Tuổi thọ kéo dài đồng nghĩa với giai đoạn phụ thuộc ngày càng rõ rệt – một thực tế đang định hình lại cách người Việt nhìn nhận về tuổi già. Theo khảo sát Manulife Asia Care 2026, khi về già, người Việt dự kiến sẽ có trung bình 10 năm cần được người khác chăm sóc và 13 năm cần được hỗ trợ tài chính. Với nhóm trên 60 tuổi, thời gian cần hỗ trợ về tài chính kéo dài hơn, lên đến 15 năm, còn thời gian cần được chăm sóc là 9 năm.
Chi phí sinh hoạt trong giai đoạn này cũng là yếu tố đáng lưu ý, với mức trung bình khoảng 11,8 triệu đồng mỗi tháng, theo ước tính của người tham gia khảo sát, tạo thêm áp lực đáng kể đối với cá nhân và gia đình.
Trước thực tế đó, nhiều người quan tâm hơn đến khả năng tự chủ của bản thân và không muốn phụ thuộc hay trở thành gánh nặng cho gia đình. Khảo sát cho thấy có đến 89% người Việt cho rằng, sự độc lập và tự chủ về tài chính của bản thân chính là “gia sản” mà họ muốn để lại cho gia đình, đồng thời, 57% mong muốn không phải trở thành gánh nặng cho người thân.
Xu hướng này đang định hình lại cách phân bổ tài chính trong gia đình. Thay vì tích lũy cho con cái, những người được khảo sát dự định sẽ dành phần lớn nguồn tài chính của mình để lo cho bản thân trong giai đoạn sau của cuộc đời. Cụ thể, khoảng 2/3 tài sản được ưu tiên dành cho mục tiêu duy trì cuộc sống của bản thân nhằm giảm áp lực cho gia đình.
Sự thay đổi này cũng phản ánh rõ trong cách người Việt chuẩn bị tài chính cho tương lai. Có đến 81% người được khảo sát cho biết sẽ chủ động dựa vào tiền tiết kiệm cá nhân để trang trải chi phí, trong khi chỉ 21% dự kiến nhận hỗ trợ từ con cái – cho thấy xu hướng dịch chuyển khỏi mô hình phụ thuộc truyền thống. Đáng chú ý, 86% cho rằng việc duy trì sự độc lập về tài chính và sức khỏe quan trọng hơn giá trị tài sản để lại cho thế hệ sau.
Chuyển từ nhận thức sang hành động trong việc chuẩn bị cho tuổi già
Để có một cuộc sống hưu trí độc lập và chủ động, nhiều người Việt tập trung vào 2 nền tảng chính là tài chính và sức khỏe.
Ở khía cạnh tài chính, xu hướng chủ động ngày càng trở nên rõ ràng hơn. Để đảm bảo sự an toàn và ổn định tài chính trong tương lai, nhiều người đã bắt đầu đa dạng hóa nguồn tài chính bằng nhiều hình thức.Cụ thể, 51% tăng cường gửi tiết kiệm, 45% mua bảo hiểm sức khỏe và các sản phẩm bảo hiểm liên quan, 26% tham gia các quỹ mở.
Đối với việc đầu tư, dù nhu cầu rất rõ ràng - với 53% muốn đạt được sự độc lập tài chính và tự chủ khi về già, 48% muốn có nguồn thu ổn định để trang trải chi phí sinh hoạt và 46% quan tâm đến tính linh hoạt và thanh khoản trong đầu tư; nhưng thực tế, chỉ khoảng 1 trong 4 người (27%) chuyển sang các khoản đầu tư tạo ra dòng tiền. Khoảng cách này cho thấy nhu cầu hiện hữu vẫn chưa được chuyển hóa thành hành động tương xứng, đặc biệt trong việc xây dựng nguồn thu nhập cho giai đoạn sau của cuộc đời.
Ngoài ra, 69% cho biết mong muốn tiếp tục làm việc sau tuổi 65, phản ánh một định nghĩa mới về hưu trí: năng động và chủ động hơn. Điều này cho thấy mong muốn duy trì nhịp sống và tiếp tục tham gia vào các hoạt động kinh tế trong giai đoạn sau của cuộc đời.
Về nền tảng sức khỏe, phần lớn người tham gia khảo sát có nhận thức cao về chăm sóc sức khỏe phòng ngừa nhưng hành động vẫn còn khoảng cách. Có đến 91% tin rằng tầm soát sớm giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mãn tính, 91% cho rằng việc khám sức khỏe định kỳ giúp duy trì khả năng tự chăm sóc lâu hơn.Tuy vậy, hành động thực tế vẫn chưa tương xứng, khi chỉ khoảng 40% duy trì tập luyện thường xuyên và 31% thực hiện tầm soát định kỳ. Khoảng cách này cho thấy nhu cầu cấp thiết chuyển từ nhận thức sang hành động nếu muốn duy trì chất lượng cuộc sống lâu dài.
Bên cạnh chuẩn bị về tài chính và sức khỏe, việc chủ động trao đổi trong gia đình về kế hoạch tuổi già cũng đóng vai trò quan trọng nhưng còn bị bỏ ngỏ. Kết quả khảo sát cho thấy có đến 81% người Việt tin rằng việc trò chuyện cởi mở và sớm về nhu cầu hưu trí sẽ giúp cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống trong tương lai. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa bắt đầu các cuộc trao đổi này do cảm thấy khó mở lời hoặc e ngại nói về các chủ đề nhạy cảm như tuổi già, bệnh tật hay trách nhiệm tài chính trong gia đình. Trước thực tế đó, việc có sự đồng hành của các chuyên gia tư vấn tài chính – bảo hiểm giàu kinh nghiệm có thể giúp mỗi người tự tin hơn trong việc mở ra những cuộc trao đổi cần thiết, đồng thời chủ động hơn trong việc lên kế hoạch cho tương lai.
Bà Tina Nguyễn, Tổng Giám đốc Manulife Việt Nam, chia sẻ: “Khảo sát cho thấy nhiều người Việt đang thay đổi cách nhìn về tuổi già – không còn là giai đoạn phụ thuộc, mà là một hành trình cần được chuẩn bị chủ động. Sự độc lập, cả về tài chính và sức khỏe, đang được nhiều người xem như một ‘gia sản’ ý nghĩa mà họ để lại cho gia đình. Điều này cho thấy, nhu cầu ngày càng rõ ràng đối với các giải pháp giúp khách hàng chủ động kiểm soát tương lai và giảm áp lực cho người thân”.
Những kết quả từ Khảo sát Asia Care năm nay cũng là một phần trong các nghiên cứu về tuổi thọ mà Manulife đang theo đuổi thông qua dự án “Viện Trường Thọ” (Manulife Longevity Institute) – một nền tảng toàn cầu của Tập đoàn Manulife tập trung vào nghiên cứu, chia sẻ tri thức, đổi mới và các sáng kiến cộng đồng nhằm hỗ trợ người dân sống tốt hơn trong mọi giai đoạn của cuộc đời.
