“Cõng” điện lên non
Thực hiện Thông báo số 593/TB-VPCP ngày 31/10/2025 của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại cuộc họp về tình hình triển khai và xử lý các vướng mắc trong thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, EVN đã khẩn trương triển khai công tác xóa “vùng lõm” điện.
Năm 2025, Công ty Điện lực Tuyên Quang khảo sát, lập phương án đầu tư và tổ chức cấp điện cho 24 thôn, bản “lõm điện, lõm sóng”, với tổng mức đầu tư hơn 6,2 tỷ đồng. Hai mục tiêu được đặt ra là cấp điện phục vụ phát sóng, Internet và cấp điện sinh hoạt cho người dân tại những khu vực chưa có điện.
Cán bộ Điện lực Mèo Vạc tuyên truyền sử dụng điện an toàn cho người dân thôn Dì Chủa Phàng, xã Mèo Vạc. Cán bộ nhân viên Điện lực Đồng Văn lắp đặt hệ thống điện tại các thôn vùng lõm.
Để rút ngắn thời gian, đơn vị thực hiện phương án vừa thiết kế, vừa thi công đối với những nơi đủ điều kiện; tại các điểm đặc biệt khó khăn, địa hình phức tạp, chưa thể triển khai ngay lưới điện, máy phát điện dự phòng công suất lớn được tính đến như một giải pháp trước mắt.
Vừa thiết kế, mua sắm, vừa thi công, đồng thời đẩy nhanh các thủ tục đấu thầu theo đúng quy định để bảo đảm tiến độ. Giám đốc Công ty Điện lực Tuyên Quang Trần Văn Bằng cho biết, đơn vị không chờ khó khăn tự tháo gỡ mà chủ động phối hợp với các chủ đầu tư vốn địa phương; vướng ở khâu nào thì tập trung giải quyết ở khâu đó, đồng thời đôn đốc nhà thầu, thúc đẩy nghiệm thu, đóng điện, bảo đảm công trình hoàn thành đúng kế hoạch.
Tại thôn Nhìa Lũng Phìn, xã Đồng Văn, đường giao thông nhỏ hẹp, hiểm trở, một bên là vực sâu, xe cơ giới lớn không thể vào thôn. Để đưa điện đến đây, những người thợ phải đối mặt với bài toán vận chuyển vật tư, thiết bị trong điều kiện địa hình toàn đá.
Khó khăn lớn nhất là thi công móng cột không thể dùng máy móc hay nổ mìn, mà phải đào, khoan thủ công. Cột điện, cát, đá được vận chuyển bằng xe nhỏ, xe kéo hoặc sức người. Nước phục vụ thi công cũng phải vận chuyển từ nơi khác vào. Ngay cả rào cản ngôn ngữ giữa công nhân và người dân địa phương cũng khiến quá trình phối hợp ban đầu gặp không ít lúng túng.
Sau những ngày thi công, tại Nhìa Lũng Phìn, một trạm biến áp, tuyến đường dây hạ thế 0,4kV dài hơn 2km với khoảng 60 vị trí cột được hoàn thành; gần 20 vị trí cột đường dây trung thế 35kV dài khoảng 1,5km cũng được triển khai. Với địa hình đặc biệt khó khăn ấy, khối lượng công việc không thể chỉ tính bằng tiến độ, mà bằng mồ hôi, sức lực và sự kiên trì của người lao động.
Cán bộ Điện lực Mèo Vạc tuyên truyền sử dụng điện an toàn cho người dân thôn Dì Chủa Phàng, xã Mèo Vạc
Tại Điện lực Vị Xuyên, dự án đưa điện lưới quốc gia về hai điểm dân cư Khuổi Dò và Ngọc Sơn, xã Bạch Ngọc, gồm 21km đường dây trung thế 35kV, cùng khoảng 4km đường dây hạ thế 0,4kV cấp điện đến hộ dân. Công trình triển khai từ tháng 3/2025 và hoàn thành vào tháng 10/2025.
Địa hình dốc cao khiến máy móc khó tiếp cận, phần lớn công việc phải dựa vào sức người. Có thời điểm địa phương huy động 60-70 người dân cùng mở đường tạm, hỗ trợ kéo vật tư, thiết bị. Mưa lũ, sạt lở cũng từng khiến công trình phải dừng thi công gần nửa tháng để bảo đảm an toàn cho người lao động.
Bản làng đổi thay nhờ có điện
Ở thôn Khuổi Én, xã Đồng Tâm, điện sinh hoạt từng là niềm mong mỏi của nhiều hộ dân. Những ngày cuối năm 2025, đầu năm 2026, hàng loạt cột điện được dựng lên trên các sườn núi, dây dẫn vượt dốc cao, băng qua những đồi cỏ lau. Hàng trăm ngày công của cán bộ, nhân viên ngành điện được dành cho công trình, trong điều kiện thời tiết giá rét và địa hình hiểm trở, với mục tiêu đưa điện về thôn trước Tết Nguyên đán 2026.
Theo ông Đặng Văn Thăng, Trưởng Điện lực Bắc Quang, cuối năm 2025 đơn vị đã rà soát tình hình cấp điện và lập phương án cấp điện cho Khuổi Én và Nà Bó, hai thôn chưa có điện và sóng di động. Đến nay, điện đã được cấp đến trạm biến áp và bán điện cho người dân, công trình được bảo đảm vận hành an toàn, ổn định.
Theo Công ty Điện lực Tuyên Quang, năm 2025 toàn tỉnh có 24 điểm “lõm” điện và lõm sóng viễn thông. Đến ngày 15/12/2025, đã có 7 thôn được cấp điện lưới quốc gia. Với những khu vực chưa thể kéo điện lưới, ngành điện triển khai phương án cấp điện tại chỗ. Tại Nà Bó và Bó Đướt, trong thời gian chờ hoàn thiện công trình điện lưới, Công ty Điện lực Tuyên Quang lắp đặt 3 máy phát điện công suất 12,5kVA kết hợp hệ thống pin lithium lưu trữ, bảo đảm nguồn điện thiết yếu phục vụ sinh hoạt và thông tin liên lạc.
Điện về bản không chỉ làm sáng những ngôi nhà. Tại Nhìa Lũng Phìn, sau gần một năm có điện và sóng điện thoại, những thay đổi đã hiện hữu trong từng gia đình. Người dân mua ti vi, máy xay ngô, máy băm rau lợn, máy thái cỏ; nhiều công việc vốn nặng nhọc được hỗ trợ bằng máy móc. Đèn điện cũng giúp việc đi lại ban đêm thuận lợi, an toàn hơn.
Trưởng thôn Sùng Mí Nô cho biết, từ ngày có điện, buổi tối các gia đình đều sáng đèn, bà con có thể xem tin tức, sử dụng thiết bị điện và lập các nhóm Zalo để điều hành công việc. Các chi hội phụ nữ, nông dân cũng có nhóm riêng. Người dân tại những thôn khó khăn đang từng bước tiếp cận dịch vụ hành chính công trực tuyến, qua đó rút ngắn khoảng cách giữa vùng cao với miền xuôi.
Có điện không chỉ giúp giảm sức lao động mà còn đem lại những thay đổi rất cụ thể trong sinh hoạt của 92 hộ dân thôn Nhìa Lũng Phìn, người dân bắt đầu mua máy xay ngô, máy băm rau lợn, ấm đun nước.
Theo ông Giàng Mí Say, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Văn, chương trình xóa “vùng lõm điện” còn cấp điện cho 11 trạm BTS, tạo nền tảng để người dân tiếp cận thông tin, liên lạc và thực hiện thủ tục hành chính công trên môi trường điện tử. Hơn 1.000 hộ dân được hưởng lợi từ những công trình này.
Xóa “lõm điện”, mở đường xóa “lõm sóng”
Tính đến đầu năm 2026, toàn tỉnh Tuyên Quang vận hành 3.107 vị trí trạm BTS, trong đó có 593 trạm 5G. Tốc độ tải xuống trung bình đạt 74,86Mbps, tăng gấp đôi sau hai năm. Hạ tầng cáp quang đã phủ kín 100% trung tâm xã, phường; mạng truyền số liệu chuyên dùng và hội nghị trực tuyến đã thông suốt đến cấp cơ sở.
Tuy nhiên, tỉnh hiện còn 272 thôn, bản bị lõm sóng, trong đó 91 thôn hoàn toàn “trắng” sóng di động. Tỷ lệ ngầm hóa cáp còn thấp, việc dùng chung hạ tầng giữa các nhà mạng chưa đạt kỳ vọng. Những con số này cho thấy quá trình thu hẹp khoảng cách số vẫn còn những điểm nghẽn cần tiếp tục tháo gỡ.
Tuyên Quang đang tăng tốc phổ cập 5G, hướng tới phủ sóng tại các khu công nghiệp, cơ quan nhà nước, cơ sở giáo dục, điểm du lịch và bảo đảm 100% trung tâm xã, phường được tiếp cận dịch vụ. Cùng với đó là quá trình chuẩn bị hạ tầng cho IoT, Big Data, AI và triển khai lộ trình dừng công nghệ 2G.
Tỉnh Tuyên Quang đang phấn đấu đưa sóng di động băng rộng đến 96% số thôn trong năm 2026. Các nhà mạng chủ lực được giao nhiệm vụ triển khai linh hoạt các giải pháp kỹ thuật: từ lắp đặt trạm phát sóng nhỏ (small cell), truyền dẫn vi ba, vệ tinh cho đến ứng dụng năng lượng tái tạo tại những bản làng chưa có điện lưới.
Việc đẩy mạnh phủ sóng 5G gắn liền với xóa bỏ “vùng lõm” không chỉ giúp thu hẹp khoảng cách vùng miền mà còn tạo bệ phóng vững chắc để tỉnh bứt phá nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số, trong đó có đóng góp không nhỏ của ngành Điện.
