BESS từng bước phát huy hiệu quả trên lưới điện miền Bắc
BESS có khả năng tích trữ điện năng khi phụ tải thấp hoặc điều kiện hệ thống phù hợp, sau đó phát trở lại lưới điện khi nhu cầu tăng. Khả năng sạc và phát điện linh hoạt giúp bổ sung công cụ cân bằng cung - cầu, cắt giảm công suất đỉnh, giảm áp lực lên thiết bị và nâng cao khả năng thích ứng của lưới điện trước biến động phụ tải.
Việt Nam đặt mục tiêu phát triển khoảng 10.000 - 16.300MW BESS vào năm 2030, đáp ứng yêu cầu vận hành hệ thống khi tỷ trọng các nguồn năng lượng tái tạo biến đổi ngày càng gia tăng, đồng thời đóng góp vào lộ trình thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Theo ông Vũ Anh Phương, Phó Tổng giám đốc EVNNPC, Tổng công ty đang triển khai đầu tư hệ thống BESS với tổng quy mô 530MW tại 83 trạm biến áp, chia thành 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 có quy mô 305MW tại 47 trạm biến áp thuộc 8 Công ty Điện lực, hiện đã hoàn thành tại 9 trạm. Giai đoạn 2 có quy mô 140MW tại 23 trạm biến áp, đang hoàn thiện các thủ tục triển khai; giai đoạn 3 dự kiến đầu tư 85MW tại 13 trạm biến áp.
Việc triển khai được EVNNPC gắn với đặc điểm phụ tải, hiện trạng lưới điện và nhu cầu vận hành tại từng khu vực. Khi cần thiết, nguồn điện đã tích trữ có thể nhanh chóng phát trở lại lưới điện theo yêu cầu điều độ, hỗ trợ giảm công suất đỉnh, hạn chế nguy cơ quá tải thiết bị và tạo thêm dư địa cho công tác điều hành.
Bắc Ninh là một trong những địa bàn được EVNNPC tập trung đầu tư BESS với quy mô lớn do tập trung nhiều khu công nghiệp, doanh nghiệp FDI và cơ sở sản xuất công nghệ cao, với tốc độ tăng trưởng phụ tải dự kiến bình quân khoảng 12 - 13%/năm.
Ông Lại Việt Anh, Trưởng phòng Điều độ, Công ty Điện lực Bắc Ninh cho biết, giai đoạn 1, đơn vị được đầu tư 35MW BESS tại 6 trạm biến áp 110kV và đã hoàn thành trong tháng 8/2026. Giai đoạn 2 tiếp tục đầu tư 5MW tại Trạm biến áp 110kV Sông Cầu; giai đoạn 3 dự kiến bổ sung 40MW tại 6 trạm biến áp 110kV.
Hiệu quả bước đầu của BESS đã được thể hiện trong thực tế vận hành. Trong đợt nắng nóng tháng 8, công suất sử dụng điện tại Bắc Ninh có thời điểm đạt khoảng 3.229MW. Khi phụ tải tăng cao, Công ty Điện lực Bắc Ninh đã huy động khoảng 30MW từ các hệ thống BESS để hỗ trợ lưới điện, góp phần giảm tải cho thiết bị, duy trì trạng thái vận hành ổn định và tăng tính chủ động trong điều hành.
Tại Ninh Bình, ngày 21/8/2026, hệ thống BESS đầu tiên đã được đưa vào vận hành tại Trạm biến áp 110kV Phúc Sơn, với công suất 5MW, dung lượng lưu trữ 10MWh. EVNNPC đang tiếp tục triển khai 8 hệ thống BESS khác tại Ninh Bình, dự kiến đóng điện vào cuối tháng 9/2026.
Từ Bắc Ninh, Ninh Bình đến các địa bàn khác, BESS đang từng bước được EVNNPC chuyển từ giải pháp công nghệ thành một công cụ vận hành thực tế. Giá trị của hệ thống không chỉ nằm ở việc giảm áp lực cho lưới điện trong giờ cao điểm mà còn ở khả năng bổ sung một lớp hỗ trợ linh hoạt, giúp cân bằng cung - cầu, giảm nguy cơ quá tải cục bộ và ứng phó nhanh hơn với những biến động của phụ tải.
Trong dài hạn, khi tỷ trọng các nguồn năng lượng tái tạo tiếp tục gia tăng, khả năng tích trữ và phát điện theo yêu cầu sẽ tạo thêm điều kiện để hệ thống hấp thụ, sử dụng hiệu quả nguồn điện có tính biến đổi. Đây cũng là cơ sở để EVNNPC tiếp tục tích lũy dữ liệu vận hành, hoàn thiện phương thức điều độ và đánh giá hiệu quả đầu tư, từng bước mở rộng ứng dụng BESS phù hợp với nhu cầu phát triển của lưới điện miền Bắc.
Làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực vận hành
Theo ông Đặng Hồng Sơn, Phó Giám đốc Ban Quản lý Dự án Xây dựng Điện miền Bắc, BESS không đơn thuần là các khối pin lưu trữ điện mà là hệ thống tích hợp nhiều thiết bị và công nghệ phục vụ quá trình sạc, lưu trữ, chuyển đổi và phát điện. Bên cạnh khối pin còn có thiết bị làm mát, giám sát và bảo vệ nhằm kiểm soát nhiệt độ, theo dõi trạng thái vận hành và hạn chế nguy cơ sự cố.
Để đưa một hệ thống BESS vào khai thác, EVNNPC và các đơn vị liên quan phải thực hiện đồng bộ nhiều công đoạn, từ khảo sát hiện trạng, xác định nhu cầu, thiết kế, lựa chọn công nghệ, mua sắm thiết bị đến lắp đặt, đấu nối, thử nghiệm, chạy thử và nghiệm thu.
Tại Trạm biến áp 110kV Yên Phong 4, hệ thống BESS được đưa vào vận hành từ ngày 16/8. Theo ông Nguyễn Văn Dương, Tổ trưởng Tổ thao tác lưu động Yên Phong, khi điều kiện hệ thống phù hợp, BESS sẽ thực hiện sạc để tích trữ năng lượng và phát trở lại lưới điện khi có yêu cầu.
Do BESS còn tương đối mới trong hệ thống điện, đội ngũ cán bộ, nhân viên EVNNPC không chỉ thực hiện nhiệm vụ quản lý, vận hành mà còn phải liên tục cập nhật kiến thức, nghiên cứu tài liệu kỹ thuật và tích lũy kinh nghiệm thực tế. Trong giai đoạn đầu, sự phối hợp giữa đơn vị vận hành, chuyên gia, nhà thầu và nhà cung cấp thiết bị có ý nghĩa quan trọng trong xử lý các vấn đề kỹ thuật, bảo đảm hệ thống hoạt động an toàn, ổn định.
Cùng với đầu tư hạ tầng, thiết bị, việc phát triển nguồn nhân lực, hoàn thiện quy trình quản lý, vận hành và tích lũy kinh nghiệm thực tế sẽ là những yếu tố quyết định hiệu quả khai thác BESS.
Việc từng bước đưa BESS vào vận hành tại Bắc Ninh, Ninh Bình và các địa bàn khác cho thấy EVNNPC đang chủ động tiếp cận công nghệ mới, đồng thời từng bước tích lũy kinh nghiệm và làm chủ giải pháp lưu trữ năng lượng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao đối với vận hành lưới điện miền Bắc.
