Từ thương mại đến những lĩnh vực công nghệ chiến lược
Hơn nửa thế kỷ kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1973, hợp tác Việt Nam - Canada đã từng bước đi từ hỗ trợ phát triển, thương mại, đầu tư sang những lĩnh vực có hàm lượng tri thức và công nghệ ngày càng cao.
Một dấu mốc quan trọng là năm 2017, hai nước xác lập quan hệ Đối tác toàn diện. Hai năm sau, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) có hiệu lực với Việt Nam, tạo thêm động lực cho dòng chảy hàng hóa, đầu tư và kết nối doanh nghiệp. Năm 2022, Ủy ban Hỗn hợp về Kinh tế Việt Nam - Canada được thành lập, hình thành cơ chế thường xuyên để thúc đẩy các lĩnh vực hợp tác mới.
Những nền tảng này đang chuyển hóa thành kết quả kinh tế rõ nét. Theo Bộ Công Thương, năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt gần 8,6 tỷ USD. Xuất khẩu của Việt Nam sang Canada đạt 7,5 tỷ USD, tăng 18,2%; chiều ngược lại, xuất khẩu của Canada sang Việt Nam tăng 24%. Trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu Canada sang Việt Nam tiếp tục tăng 62% so với cùng kỳ, qua đó củng cố vị thế của Việt Nam với tư cách đối tác thương mại lớn nhất của Canada tại Đông Nam Á.
Đáng chú ý, hợp tác giữa hai bên trong giai đoạn hiện nay còn tiếp tục được mở rộng. Tại kỳ họp lần III Ủy ban Hỗn hợp về Kinh tế Việt Nam - Canada diễn ra tháng 6/2026 ở Ottawa dưới sự đồng chủ trì của bà Phan Thị Thắng, Thứ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam và ông Arun Thangaraj Thứ trưởng Ngoại giao Canada, hai bên đã xác định những hướng hợp tác sâu hơn gồm công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, khoáng sản thiết yếu, chuỗi cung ứng chiến lược, năng lượng sạch và hạ tầng số. Kế hoạch hành động giai đoạn 2026-2028 cũng được thống nhất để đưa quan hệ từ đối thoại chính sách sang những chương trình triển khai cụ thể.
Đó là sự dịch chuyển đáng chú ý giữa hai nước, từ quan hệ chủ yếu dựa trên trao đổi hàng hóa sang một cấu trúc hợp tác mới, nơi tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực ngày càng giữ vai trò trung tâm. Đây cũng là không gian mà những doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có thể tham gia không chỉ với tư cách người mua hay người cung cấp dịch vụ, mà như những mắt xích kết nối năng lực của hai nền kinh tế.
“Nhịp cầu” FPT trong hợp tác công nghệ Việt Nam - Canada
Với FPT, Canada là điểm đến từ những ngày đầu trong hành trình toàn cầu hóa.
Ngày 13/6/1999, FPT ký hợp đồng đầu tiên với khách hàng Winsoft của Canada cho dự án Lifeserve. Đây được ghi nhận là hợp đồng xuất khẩu phần mềm đầu tiên tại thị trường Bắc Mỹ của Tập đoàn, dấu mốc quan trọng trong hành trình đưa trí tuệ Việt ra thị trường quốc tế. Nhiều năm sau, đội ngũ FPT vẫn tiếp tục triển khai các dự án nâng cấp ứng dụng bảo hiểm cho thị trường Canada.
Từ những dự án ban đầu, FPT từng bước xây dựng hiện diện dài hạn tại thị trường này. Năm 2018, FPT Canada được thành lập trong chiến lược mở rộng của FPT khu vực châu Mỹ. Trong mô hình vận hành tại châu Mỹ, FPT Canada cùng FPT Mỹ đảm nhiệm vai trò thị trường onsite (tại chỗ), tập trung vào quản trị quan hệ khách hàng, tư vấn, tương tác trực tiếp với khách hàng và điều phối dự án tại địa phương.
Canada đồng thời là một “mắt xích” trong cấu trúc giúp FPT tận dụng lợi thế múi giờ, khoảng cách địa lý, khả năng tương tác với khách hàng Bắc Mỹ và nguồn nhân lực công nghệ toàn cầu. Trên nền tảng này, FPT cung cấp nhiều nhóm dịch vụ, từ phát triển phần mềm đầu-cuối, kỹ thuật sản phẩm, Cloud, dữ liệu và phân tích đến DevOps, tự động hóa kiểm thử và dịch vụ quản trị, tập trung vào khách hàng ở các ngành như hàng không, bán lẻ, tài chính, bảo hiểm và y tế…
Một trong những bước tiến trên hành trình làm chủ công nghệ lõi diễn ra vào năm 2020 khi FPT trở thành đối tác chiến lược đầu tiên tại Đông Nam Á của Viện Nghiên cứu AI Mila (Canada) - viện nghiên cứu trí tuệ nhân tạo hàng đầu thế giới.
Hợp tác giữa hai bên tập trung vào 4 hướng: nâng cao năng lực nghiên cứu AI của FPT; tư vấn phát triển Trung tâm Nghiên cứu AI tại Quy Nhơn; đào tạo, trao đổi nhân lực chất lượng cao; và kết nối các cơ hội kinh doanh trong hệ sinh thái Mila. Với FPT, đây không chỉ là câu chuyện tiếp nhận công nghệ. Mục tiêu sâu hơn là xây năng lực nghiên cứu tại Việt Nam, giúp kỹ sư Việt được làm việc cùng những chuyên gia hàng đầu và từng bước tham gia giải quyết những bài toán AI ở tầm quốc tế.
Sau 6 năm, những mục tiêu ban đầu đã tạo ra kết quả cụ thể. Đến tháng 8/2026, hợp tác FPT - Mila ghi nhận 162 công trình khoa học, trong đó 126 công trình xuất hiện tại các hội nghị và tạp chí quốc tế hàng đầu; 80 nhà nghiên cứu trẻ được đào tạo và 5 bằng sáng chế được chấp nhận. Hai bên tiếp tục mở rộng hợp tác về nghiên cứu AI, đào tạo nhân lực chất lượng cao và chuyển giao tri thức, hướng tới các công nghệ mới như mô hình nền tảng, Agentic AI, Physical AI và AI an toàn.
Hoạt động hợp tác của FPT tại Canada cũng ngày càng mở rộng, từ nghiên cứu sang kinh doanh và đầu tư.
Đầu năm 2024, FPT đầu tư vào First North Consulting của Canada và thiết lập quan hệ chiến lược với First North cùng nền tảng SIDE, qua đó tăng năng lực trong các lĩnh vực dịch vụ tài chính, thị trường vốn, đầu tư, quản lý tài sản và tuân thủ.
Cuối năm đó, FPT ký thỏa thuận với Export Development Canada (EDC) nhằm thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước trong ICT, tài chính, y tế, bán lẻ và phát triển bền vững. Theo thỏa thuận, FPT đặt mục tiêu hỗ trợ ít nhất 20 doanh nghiệp Canada kết nối với các công ty thành viên, trong khi EDC hỗ trợ FPT tiếp cận mạng lưới doanh nghiệp, nhà đầu tư và các nguồn lực tại Canada.
Có thể thấy, quan hệ Việt Nam - Canada đang được mở rộng cả về quy mô lẫn chiều sâu, với công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số ngày càng giữ vai trò quan trọng. Trong tiến trình đó, những doanh nghiệp như FPT đang trở thành cầu nối thực chất giữa hai hệ sinh thái, góp phần đưa hợp tác song phương từ trao đổi thương mại sang cùng nghiên cứu, đầu tư, phát triển nhân lực và tạo ra giá trị công nghệ mới cho cả hai phía.
