Giữa năm 2013, bà Đỗ Thị Tâm, trú tại xã Kênh Giang, huyện Thủy Nguyên có nhu cầu xin việc cho con trai là Lê Văn Thủy vào làm công nhân trong khu công nghiệp Vsip đóng trên địa bàn. Tuy nhiên, do Thủy mới học hết THPT nên gia đình đã nhờ "cò" giúp đỡ việc làm hồ sơ xin việc. Đối tượng này tự giới thiệu có người nhà làm ở phòng nhân sự tại một công ty trong khu công nghiệp Vsip. Để gia đình yên tâm, người thanh niên này hứa sẽ lo mọi thủ tục làm hồ sơ, phỏng vấn, thi tuyển…
Tuy nhiên, để công việc được nhanh chóng, bà Tâm phải nộp 12 triệu đồng kèm lời giao hẹn "nếu không lo được việc sẽ trả lại toàn bộ số tiền". Ngay sau đó, bà Tâm liền huy động người thân mượn đủ số tiền để lo việc cho con trai. Tuy nhiên, trên thực tế, anh Thủy phải làm hồ sơ, thi 2 lần nhưng không trúng tuyển. Dù thời gian giao tiền đã lâu nhưng thấy con trai vẫn chưa được đi làm, bà Tâm liền liên lạc lại với "cò" xin việc thì được anh ta thông báo gia đình nộp tiếp 2 triệu đồng cho người "thi hộ". Trước tình thế trên, bà Tâm muốn lấy lại số tiền đã đặt cọc nhưng chỉ nhận được lời hẹn sẽ trả nhưng bà chờ mãi chẳng thấy.
Ngoài bà Tâm, một số gia đình trong xã cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Tiếp đó, trường hợp của Nguyễn Xuân Trường, 23 tuổi, trú tại xã Minh Tân, huyện Thủy Nguyên. Sau khi tốt nghiệp Khoa điện, Trường Đại học dân lập Hải Phòng, Trường muốn xin vào vị trí nhân viên văn phòng trong Khu công nghiệp Vsip. Sau một thời gian tìm kiếm thông tin, Trường được giới thiệu đến gặp "cò" để xin việc. Người này tự giới thiệu đang làm nhân viên phòng nhân sự tại Khu công nghiệp Vship. Qua trao đổi, người này cho biết Trường phải nộp 5 triệu đồng để làm các thủ tục. Sau 3 tháng nộp tiền nhưng không thấy doanh nghiệp thông báo đến thi tuyển, Trường gọi điện hỏi thì đối tượng cho biết phải chờ đợi thêm và yêu cầu Trường photo thêm giấy tờ bổ sung vào bộ hồ sơ xin việc.
Hầu hết các gia đình tại khu vực ngoại thành có nhu cầu xin việc cho người thân điều kiện kinh tế rất khó khăn. Khi được hứa hẹn xin việc giúp, họ sẵn sàng vay mượn bạn bè, họ hàng, ngân hàng, thậm chí vay lãi cao để đưa cho "cò". Do đó, nhiều gia đình lâm vào cảnh khốn cùng khi phải lo trả lãi khoản tiền đã vay trong khi người thân không xin được việc.
Điển hình là của anh Nguyễn Văn Việt, 24 tuổi, trú tại xã Thuận Thiên, huyện Kiến Thụy. Đầu tháng 9/2013, qua giới thiệu, Việt gặp một người phụ nữ tên L.Q.N., 34 tuổi, trú tại huyện An Dương, TP Hải Phòng. Chị ta giới thiệu có khả năng xin việc cho người lao động vào làm việc tại Khu công nghiệp Đình Vũ với mức lương từ 6-8 triệu đồng/tháng. Thấy vậy, Việt đã đưa cho N. số tiền 25 triệu đồng để lo việc. N. cam kết, nếu sau 2 tháng mà không xin được việc làm, chị ta sẽ hoàn trả lại số tiền. Sau ngày phỏng vấn, Việt nhận được thông báo không trúng tuyển. Sau đó, N. trả lại 20 triệu đồng, số còn lại chị ta cho biết đã dùng để "ngoại giao".
Nhu cầu tìm việc làm của nhiều lao động trẻ ngày càng tăng, tập trung chủ yếu là các sinh viên mới ra trường, những người chưa có việc làm ổn định. Gần đây, cơ cấu các ngành kinh tế có nhiều biến động, khó khăn. Điều này đã khiến nhiều lao động kỹ thuật tại một số ngành nghề như: đóng tàu, xi măng, sắt thép… phải cắt giảm. Lợi dụng tình hình trên, một số đối tượng đã tiếp cận các gia đình có nhu cầu, sau đó hứa hẹn giúp xin việc làm tại các khu công nghiệp như: Vship (huyện Thủy Nguyên), Đình Vũ - Cát Hải, Tràng Duệ (huyện An Dương)… Các "cò" xin việc làm thường mượn danh nghĩa của những người trung gian rồi giới thiệu có quan hệ rộng, có khả năng xin việc với mức lương hấp dẫn. Sau khi các gia đinh giao tiền, các đối tượng chiếm đoạt và đưa ra nhiều lý do để né tránh trách nhiệm.
Theo đại diện Công ty TNHH Vsip Hải Phòng, công ty đã gửi thông báo tới 8 xã xung quanh khu công nghiệp. Thông báo nêu rõ: Việc tuyển dụng là công khai, khách quan trên cơ sở sức khỏe và trình độ năng lực người lao động và không thu bất cứ một khoản phí nào. Hiện trong khu công nghiệp có khoảng gần 10 doanh nghiệp đang hoạt động. Các đơn vị này tự tuyển dụng lao động độc lập theo nhu cầu không liên quan đến công ty.
Còn theo ông Bùi Văn Thụ, Trưởng phòng Quản lý lao động, BQL Khu Kinh tế Hải Phòng, các đối tượng dùng nhiều thủ đoạn lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của những người lao động có nhu cầu xin việc làm. Nếu việc tuyển dụng qua các trung tâm giới thiệu việc làm thuộc BQL thì đơn vị có thể tổ chức tư vấn, hướng dẫn các lĩnh vực của luật lao động cho người lao động. Tuy nhiên, trên thực tế, các doanh nghiệp thường tự tuyển chọn lao động khiến cơ quan quản lý nhà nước không nắm được được nhu cầu tuyển dụng thực tế của các doanh nghiệp và các thông tin liên quan. Người lao động nên đề cao cảnh giác trước những thủ đoạn lừa đảo của "cò" xin việc làm. Nếu có nhu cầu tìm việc làm, người lao động cần đến liên hệ với trung tâm giới thiệu việc làm ở địa phương hoặc những cơ quan tuyển dụng theo quy định, không nên thông qua môi giới trung gian tránh bị mất tiền oan