Có học thì phải có thi…
Chiều 16/6, ông Nguyễn Hiệp Thống, Phó Giám đốc Sở GD & ĐT Hà Nội cho biết, tỷ lệ đỗ tốt nghiệp THPT của Hà Nội đạt 98,54%; trong đó đỗ loại giỏi là 2.241 học sinh, chiếm 3,16%; loại khá là 11.150 học sinh, chiếm 15,73%. Hà Nội có 92/230 đơn vị đỗ 100% (chiếm 40%). Tỷ lệ đỗ tốt nghiệp của hệ bổ túc THPT đạt 93,06%. Có 7 thí sinh đạt điểm cao nhất (38,5 điểm), trong đó có 2 học sinh của Trường THPT chuyên ĐH Sư phạm, 2 học sinh của THPT Liên Hà, 1 học sinh của THPT Thăng Long, 1 học sinh của THPT Yên Hòa và 1 học sinh của Trường THPT Xuân Đỉnh.
Cũng trong chiều 16/6, Sở GD & ĐT Nghệ An cho biết, tỷ lệ đỗ của địa phương này là 99,56% hệ THPT và 95,55% hệ GDTX. Thông tin từ Sở GD&ĐT Quảng Ngãi cho hay, tỷ lệ đỗ tốt nghiệp THPT của tỉnh đạt 98,48%, trong đó hệ THPT đạt 98,92%; hệ GDTX đạt tỷ lệ 93,87%. Quảng Ngãi có 105 thí sinh xếp loại giỏi, chiếm 0,66% và 1.402 thí sinh xếp loại khá, chiếm 8,81%. Theo Sở GD&ĐT Bình Phước tỷ lệ đỗ tốt nghiệp của địa phương này đạt 99,41%, tăng 0,58% so với năm 2013, trong đó tỷ lệ tốt nghiệp ở hệ GDTX tăng mạnh. Bình Phước có 20 trường THPT đạt tỷ lệ đỗ tốt nghiệp 100%, tăng 15 trường so với năm 2013. Còn theo số liệu từ Sở GD&ĐT Sóc Trăng, ở hệ GD THPT tỉ lệ đỗ tốt nghiệp là 99,59%, hệ GDTX đỗ 87,59%. Toàn tỉnh có 34 trường thì có 20 trường đỗ 100%. Trường có tỉ lệ đỗ thấp nhất là Trường THPT An Ninh (huyện Châu Thành) 98,06%. Tại An Giang tỷ lệ tốt nghiệp ở hệ THPT là 99,64%, ở hệ GDTX là 56,53%. Quảng Trị đỗ hơn 98%, Quảng Bình đạt 99,3%...
Khi chúng tôi đặt lại câu hỏi quen thuộc: Tỷ lệ đỗ tốt nghiệp cao như vậy thì có nên tiếp tục tổ chức kỳ thi tốt nghiệp hay không, thì nhiều lãnh đạo Sở GD & ĐT đều chung quan điểm: Không thể bỏ thi tốt nghiệp, vì theo Luật Giáo dục quy định vẫn phải có một kỳ thi tốt nghiệp THPT. Thêm nữa “có học có thi, có thi có học” là một nguyên tắc của giáo dục. Giám đốc Sở GD & ĐT tỉnh Quảng Nam, ông Nguyễn Tấn Thắng phân tích, tỷ lệ đỗ tốt nghiệp năm nay cao là đương nhiên, chỉ có em nào rớt mới là lạ. Bởi lẽ, năm nay các em được chọn môn để thi tốt nghiệp và môn được chọn sẽ là môn có “sở trường” nhất nên các em sẽ làm bài thi tốt hơn. Kết quả này rất khách quan và khoa học.
Chung quan điểm, ông Thái Huy Vinh, Phó Giám đốc Sở GD & ĐT Nghệ An cho PV CAND biết, các em được chọn 2 môn tự chọn, trường nào tổ chức thi tại trường nấy, tâm lý học sinh rất thoải mái nên làm bài thi cũng tốt hơn trước. Thêm nữa, các thầy cô giáo ôn luyện cũng khá nghiêm túc, tinh thần học tập tốt hơn do đó, tỷ lệ đỗ cao cũng là điều dễ hiểu. Ông Thái Huy Vinh còn chia sẻ, việc đỗ tốt nghiệp cao cũng là điều bình thường, ở nhiều nước tổ chức thi tốt nghiệp, tỷ lệ cũng đều trên 98%. Quá trình học có nhiều công đoạn và thi cử chỉ là một công đoạn, góp phần phân loại học sinh. Do đó, không cần phải băn khoăn về tỷ lệ đỗ tốt nghiệp quá cao!
Phải chăng vì thi cử còn quá hình thức?
Tuy nhiên, dư luận vẫn băn khoăn về tỷ lệ đỗ tốt nghiệp THPT. Vì sao đỗ cao mà kết quả đó lại chưa thật sự làm dư luận yên lòng? Vì sao tỷ lệ cán đích 100% mà chúng ta lại hoài nghi về chất lượng thi cử, chất lượng dạy và học? PGS.TS Văn Như Cương khi trao đổi với chúng tôi về vấn đề này đã thẳng thắn bộc lộ quan điểm: Thi là bắt buộc, nhưng thi phải nghiêm túc. Dư luận hoài nghi vì kỳ thi tốt nghiệp của chúng ta chưa hẳn đã nghiêm túc. Ông cho rằng, năm nay Bộ GD & ĐT đã mạnh dạn đổi mới thi tốt nghiệp, coi đó là khâu đột phá để đạt 3 mục tiêu: giảm nhẹ áp lực, căng thẳng cho học sinh và xã hội; đánh giá được thực chất năng lực học sinh và tác động vào quá trình học tập của học sinh. Nhưng rõ ràng, cả 3 mục tiêu đó đều chưa đạt vì thi tốt nghiệp dù giảm số môn, giảm được nửa ngày thi nhưng thực sự kỳ thi vẫn rất căng thẳng vì Bộ GD & ĐT vẫn phải ra 8 đề thi (mỗi đề thi ra được đòi hỏi rất công phu, quy trình bảo mật và cũng tốn kém), tổ chức thi cả 8 môn (đó là chưa kể, hệ lụy của kỳ thi là có rất nhiều hội đồng, vài chục người chỉ phục vụ 1 thí sinh rất lãng phí). Mặt khác, vì cho thí sinh chọn môn thi nên các em sẽ chọn môn mà các em nghĩ sẽ làm bài tốt, sẽ được điểm cao hơn, không dại gì chọn môn không phải là sở trường, vậy làm sao đánh giá được thực chất năng lực của học sinh.
PGS.TS Văn Như Cương còn phân tích, nếu vẫn tiếp tục thi tốt nghiệp như năm nay thì sang năm sẽ có ngay hệ lụy: Học sinh lớp 10 sẽ chỉ học môn mà các em sẽ chọn để thi tốt nghiệp THPT (ngoài 2 môn bắt buộc là Văn, Toán). Như vậy, đổi mới thi sẽ khuyến khích học sinh học lệch, học tủ là một định hướng rất tệ hại.
Trao đổi với PV CAND, TS Nguyễn Tùng Lâm, Hiệu trưởng THPT Đinh Tiên Hoàng (Hà Nội), một nhà giáo có nhiều phản biện sắc sảo về giáo dục, cho hay: Đúng là phải có thi mới có học, nhưng cách tổ chức thi như hiện nay thì còn nhiều điều phải bàn cãi, tranh luận. Theo TS Nguyễn Tùng Lâm, thi không phải là để đánh trượt học trò, tỷ lệ đỗ tốt nghiệp cao chưa thể đủ đánh giá chất lượng dạy và học, nhưng tỷ lệ đỗ thấp cũng chưa chắc đã phải là thực chất. Chúng ta đưa ra mục tiêu của thi là đánh giá năng lực học sinh, khích lệ học sinh học, chuẩn hóa đầu ra, nhưng rõ ràng, cách đánh giá - bằng việc tổ chức thi còn nhiều hạn chế. Nói cách khác, việc thi cử của ta còn quá hình thức, từ mục tiêu tới cách thức tổ chức. Hình thức là bởi đề thi không thể ra câu khó, các hội đồng thi không quản lý chặt học sinh, khâu coi thi vẫn là khâu yếu nên vẫn có tình trạng học sinh quay cóp, nhìn bài nhau.
Do đó, theo TS Nguyễn Tùng Lâm, muốn kết quả thi thuyết phục xã hội hơn thì phải tổ chức chặt chẽ, nghiêm túc hơn. Quá trình dạy và học, các nhà trường cũng phải yêu cầu giáo viên nghiêm túc hơn trong việc giảng dạy, theo sát học trò để dạy và học thực chất hơn…
