Nhật Bản theo đuổi sách lược ngoại giao chủ động

Phát biểu tại tiệc chiêu đãi các quan khách nước ngoài dự lễ đăng cơ của Nhật hoàng Naruhito ngày 23-10 vừa qua, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe cam kết rằng Tokyo sẽ đóng góp nhiều hơn nữa vì hòa bình thế giới.

Ông Abe nhấn mạnh: “Chúng tôi quyết tâm đóng góp nhiều hơn nữa vào nỗ lực thúc đẩy hòa bình và thịnh vượng trên thế giới, cũng như sự hiểu biết lẫn nhau, trong thời đại Lệnh Hòa (Reiwa) thông qua việc hợp tác chặt chẽ với cộng đồng quốc tế”.

Trên thực tế, lãnh đạo nước này đã có những bước đi táo bạo để triển khai một sách lược ngoại giao mới mang tính chủ động hơn.

Trước đó, giới chức Nhật Bản cho biết, Ngoại trưởng nước này Toshimitsu Motegi ngày 22-10 đã thông báo cho người đồng cấp Mỹ Mike Pompeo rằng Tokyo có kế hoạch triển khai Lực lượng Phòng vệ nhằm trợ giúp bảo vệ vùng biển tại Trung Đông mà không gia nhập liên minh an ninh hàng hải do Mỹ dẫn đầu.

Vươn xa về phía tây

Các nguồn thạo tin cho hay Tokyo đang xem xét cử 2 tàu khu trục để giám sát ngoài khơi Bán đảo Arab. Nhật Bản hiện không có ý định cho tàu của mình hoạt động tại eo biển Hormuz, một tuyến biển hẹp nằm giữa biên giới Iran và Oman.

Đây là một điểm nóng căng thẳng trong khu vực và Tokyo đã quyết định tự hành động, tìm cách cân bằng mối quan hệ an ninh thân cận với Mỹ cũng như quan hệ hữu nghị truyền thống với Iran, nhằm thể hiện mong muốn trợ giúp xoa dịu căng thẳng mà không phải gia nhập liên minh do Mỹ dẫn đầu.

Hồi cuối tháng 8, Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đã gặp Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif trong chuyến công du châu Á của ông này để thảo luận về cách thức giảm bớt căng thăng leo thang ở Trung Đông. Hồi tháng 6, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe cũng đã có chuyến thăm Iran và hội đàm với Tổng thống Iran Hassan Rouhani tại thủ đô Tehran.

Nhà lãnh đạo Nhật Bản cũng khẳng định Tokyo muốn đóng vai trò tích cực và làm mọi thứ có thể nhằm xoa dịu căng thẳng và đó là lý do ông đến Tehran. Đáng chú ý, Thủ tướng Abe là lãnh đạo Nhật Bản đầu tiên đến Iran kể từ cuộc cách mạng Hồi giáo năm 1979.

Lực lượng phòng vệ Nhật Bản.
Lực lượng phòng vệ Nhật Bản.

Về khía cạnh kinh tế, Thủ tướng Abe không đề cập đến việc tạm ngừng nhập khẩu dầu thô của Iran do biện pháp trừng phạt của Mỹ. Tuy nhiên, Tổng thống Iran Hassan Rouhani nhấn mạnh Nhật Bản muốn tiếp tục mua dầu thô của nước này.

Ổn định không gian láng giềng

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe và Phó Chủ tịch Trung Quốc Vương Kỳ Sơn hôm 23-10 đã hội đàm để chuẩn bị cho chuyến thăm cấp nhà nước của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới đất nước Mặt trời mọc vào mùa xuân tới. Ông Vương Kỳ Sơn là người đã đại diện cho lãnh đạo Trung Quốc tham dự lễ đăng quang của Nhật hoàng Naruhito.

Trước đó, hồi tháng 6, bên lề Hội nghị thượng đỉnh G20 tại Osaka (Nhật Bản), ông Tập đã nhất trí với ông Abe rằng sẽ thúc đẩy công tác chuẩn bị cho một chuyến thăm cấp nhà nước của nhà lãnh đạo Trung Quốc tới Nhật Bản.

Sớm hơn thế, từ trung tuần tháng 9 đến nay, quan hệ ngoại giao Nhật-Trung xuất hiện một loạt động thái mới. Trước dịp Quốc khánh Trung Quốc, ngày 1-10, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã phê chuẩn một đoạn băng dùng tiếng Trung chúc mừng 70 năm ngày thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa.

Đến ngày 4-10, ông Abe trình bày báo cáo chấp chính trước Quốc hội Nhật Bản, nhấn mạnh sự cần thiết phải mở ra thời đại mới trong quan hệ Nhật-Trung, rõ ràng là có ý tạo bầu không khí tốt đẹp cho chuyến thăm Nhật dự kiến vào năm 2020 của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ngày 10-10, tàu khu trục 052D mang tên Thái Nguyên - được mệnh danh là tàu lớp “Aegis Trung Hoa” - của Hải quân Trung Quốc đã tới căn cứ Yokosuka tham dự nghi thức duyệt hạm được tổ chức 3 năm một lần của Lực lượng Phòng vệ biển Nhật Bản (MSDF).

Đây là lần đầu tiên Hải quân Trung Quốc tham dự nghi thức quan trọng của lực lượng vũ trang biển của Nhật Bản, một hành động mang ý nghĩa tượng trưng lớn. Đến ngày 16-10, hải quân hai nước đã tiến hành diễn tập thiện chí, lần đầu tiên kể từ năm 2011.

Kể từ sau Chiến tranh Lạnh, trải qua cuộc khủng hoảng tên lửa ở eo biển Đài Loan năm 1996 và tranh cãi Trung-Nhật xung quanh vấn đề Nhật Bản quốc hữu hóa nhóm đảo Senkaku (Trung Quốc gọi là Điếu Ngư) tại biển Hoa Đông, chiến lược của Nhật Bản đối với Trung Quốc luôn là cân bằng lực lượng, liên kết với Mỹ tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương, ngăn chặn Trung Quốc bành trướng tại khu vực Tây Thái Bình Dương.

Tuy nhiên, từ sau năm 2016, khi trở thành người đứng đầu nước Mỹ, Tổng thống Donald Trump đã theo đuổi sách lược ngoại giao khiến Nhật Bản không hài lòng như rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), bỏ qua lập trường của Nhật Bản trong vấn đề hạt nhân của Triều Tiên... khiến giới lãnh đạo Nhật Bản ngày càng nghi ngờ cam kết của Mỹ trong việc bảo đảm an ninh quốc gia của Nhật Bản trong tương lai. Những điều đó dường như lý giải cho chính sách của Tokyo chủ động ổn định quan hệ với nước láng giềng to lớn đang không ngừng vươn lên.

Mặt khác, Nhật Bản cũng ý thức được nguy cơ an ninh đi kèm việc Trung Quốc đang trỗi dậy về các mặt kinh tế, chính trị, quân sự và Tokyo đang triển khai việc xây dựng lực lượng nhằm tạo thế răn đe cần thiết đối với Trung Quốc. Ngày 26-9, Nhật Bản công bố Sách Trắng quốc phòng năm 2019 chỉ rõ, sức mạnh quân sự ngày càng gia tăng của Trung Quốc khiến nước này trở thành mối đe dọa an ninh chính đối với Tokyo.

Theo giới quan sát, giới lãnh đạo Nhật Bản trên thực tế đã triển khai sách lược ngoại giao mới cho thời đại Lệnh Hòa. Suy cho cùng, vị trí địa lý và sự phụ thuộc của quốc đảo này vào nguồn tài nguyên bên ngoài khiến cho sự sinh tồn dân tộc trở thành vấn đề chiến lược được giới lãnh đạo Nhật Bản quan tâm nhất. Trong bối cảnh trật tự thế giới đa cực mới vẫn đang đinh hình ở giai đoạn hậu Chiến tranh Lạnh và sự vươn lên mạnh mẽ của Trung Quốc, nền chính trị quốc tế ngày càng quay trở lại logic chủ nghĩa hiện thực ưu tiên lợi ích quốc gia là trên hết.

Việc nhiều nước, trong đó có Nhật Bản ngày càng tự chủ và quyết đoán hơn so với trước đây, sẵn sàng độc lập đưa ra chiến lược ngoại giao để bảo vệ lợi ích quốc gia của mình là một xu thế lớn.

Nam Sơn

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.