Nhập nhèm nhãn mác “nho Mỹ”

Tuy nhiên, qua khảo sát giá tại các chợ, siêu thị và ngay cả các gánh hàng rong, chúng tôi nhận thấy loại  nho được  gắn  mác “nho Mỹ” đang được bán với giá khá chênh lệch nhau từ vài chục ngàn đồng 1kg cho đến cả  trăm nghìn đồng.

“Nho Mỹ” giá nào cũng có

Có mặt tại khu vực kinh doanh hoa quả thuộc chợ Hôm, Hà Nội, hình ảnh chúng tôi ghi lại được là những chùm nho tươi ngon, bắt mắt có màu đỏ thẫm, căng mọng là mặt hàng được bày bán khá nhiều.

Tại một quầy hàng trong chợ, khi chúng tôi hỏi nguồn gốc xuất xứ và giá của những chùm nho màu đỏ thẫm còn bám nhiều phấn trắng, chị chủ hàng nhanh tay giơ chùm nho trĩu quả mà rằng: “Nho này là nho Mỹ chính hiệu, giá chỉ 150.000 đồng/kg thôi”. Chúng tôi thắc mắc liệu đây có phải nho Trung Quốc không thì chủ quầy quả quyết: “Làm sao có nho Trung Quốc, chỉ có nho Mỹ mới quả to, ngon như thế này thôi”. Sang một quầy hàng kinh doanh hoa quả ngay trên phố Trần Xuân Soạn, chúng tôi lại được chủ quầy đưa ra một giá rẻ hơn cho mặt hàng “nho Mỹ”: “20.000 đồng/kg, nho Mỹ “xịn” đấy”.

Có mặt tại siêu thị Intimex, Hà Nội, chúng tôi thấy có 2 loại nho có màu đỏ thẫm và màu đen đều ghi xuất xứ Mỹ. Loại nho có màu đỏ thẫm, quả to vẫn còn dính phấn trắng được bán với giá 177.800 đồng/kg. Còn loại nho màu đen sậm, quả nhỏ dài được bán với giá 241.300 đồng/kg. Nếu chỉ nhìn bằng mắt thường, rất khó nhận thấy những điểm khác nhau giữa loại nho Mỹ có giá 177.800 đồng/kg đang được bày bán trong siêu thị với “nho Mỹ” được bày bán nhan nhản tại các chợ.

Một điều khá đặc biệt nữa là nho Mỹ không chỉ xuất hiện tại các chợ, siêu thị mà các quầy hàng bán rong, chúng tôi cũng được chào hàng mặt hàng “nho Mỹ” nhưng với cái giá rẻ hơn rất nhiều so với trong quầy. Chị Hà, quê Phú Thọ - một người bán hàng rong vừa đặt 2 mẹt  hoa quả xuống bên đường Trần Xuân Soạn, Hà Nội vừa mời chúng tôi: “Nho Mỹ “xịn” đấy, 80.000 đồng/kg, nếu em lấy nhiều chị sẽ bớt cho, 60.000 đồng thôi”. Chúng tôi thắc mắc tại sao những chùm nho Mỹ được vận chuyển đi khắp các phố phường Hà Nội trong cái nắng nóng như vậy mà vẫn tươi ngon, mỡ màng thì chị Hà cho hay: “Chị vừa nhập hàng sáng nay nên nho Mỹ tươi ngon. Loại nho Mỹ này bán khá chạy, ngày nào là hết ngày đấy em ơi”.

Hàng ngàn tấn nho Trung Quốc nhập về biến đi đâu?

Lâu nay, người tiêu dùng quen với việc hoa quả gắn mác ngoại nhập mà không biết thực hư nó có phải xuất xứ từ Mỹ, Úc, New Zeland, Thái Lan… như quảng cáo hay không? Giá của hoa quả Trung Quốc khi gắn mác nhập khẩu từ những nước này thì… trên trời. Người tiêu dùng rất khó phân biệt khi những loại táo, nho, cam Trung Quốc được đóng gói đẹp mắt, dán nhãn nước ngoài đưa vào các sạp lớn với giá niêm yết “khủng”.

Gần như các sạp hoa quả, ngay cả người bán rong cũng không khi nào thừa nhận bán nho, cam, táo Trung Quốc. Chị Quỳnh, chủ sạp hàng hoa quả tươi ở đường Đội Cấn cho biết: “Nho xanh này tôi nhập đã hơn 30 nghìn đồng/kg, làm gì có nho vài nghìn”. Tuy nhiên, loại nho xanh, quả nhỏ này cũng nhập rất nhiều từ Trung Quốc, nhưng chị Quỳnh lại quảng cáo đây là nho Đà Lạt và Ninh Thuận. Thậm chí, trên thị trường gần đây xuất hiện một loại mận to gần như quả cà chua, có màu hồng tươi bán với giá 35 nghìn đồng/kg được quảng cáo là mận Đà Lạt. Tuy nhiên, chẳng ai biết nó có phải xuất xứ ở Đà Lạt hay không vì mận này bán trôi nổi trên thị trường.

Ngày 15/8, trao đổi với Chi cục Hải quan Tân Thanh, chúng tôi được biết, so với tháng 5 và 6, lượng nho Trung Quốc nhập về Việt Nam qua cửa khẩu Tân Thanh trong tháng 7 tăng cao hơn. Tính từ ngày 1/7 đến 15/8 đã có 2.553 tấn nho Trung Quốc nhập vào Việt Nam qua cửa khẩu này, với kim ngạch là hơn 1 triệu USD, xấp xỉ 400 USD/tấn. Tính theo giá USD hiện tại thì 1kg nho Trung Quốc nhập vào Việt Nam có giá 8.300 đồng.

Có lẽ, người tiêu dùng sẽ giật mình với mức giá này khi nho bị qua tay tư thương đẩy lên giá “khủng”: từ 90 nghìn đến 170 nghìn đồng/kg (tùy loại to hay nhỏ và ghi sai nguồn gốc xuất xứ). Cũng theo thông tin từ Cục Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, nho là một trong 5 loại trái cây Trung Quốc được nhập khẩu vào Việt Nam nhiều nhất bên cạnh táo, lê, dưa vàng và cam, quýt.

Trong 7 tháng đầu năm 2012, chỉ riêng các cửa khẩu Lạng Sơn đã nhập khẩu trên 160.000 tấn trái cây tươi từ Trung Quốc, trong đó riêng nho là trên 10.000 tấn. Như vậy, mỗi tháng có không biết bao nhiêu tấn nho Trung Quốc nhập về Việt Nam nhưng tìm khắp Hà Nội chẳng có nơi nào bán nho Trung Quốc mà toàn “nho Mỹ”!

Vấn đề đặt ra là lâu nay người tiêu dùng vẫn phải trả giá rất đắt cho một sản phẩm không đúng với giá trị thật vì một số người kinh doanh còn làm sai lệch cả nguồn gốc xuất xứ để thổi giá thành lên cao nhằm trục lợi. Ngay cả lực lượng Quản lý thị trường cũng cho rằng, khi hoa quả vào thị trường rất khó kiểm tra. Bởi từ khâu nhập khẩu, hoa quả đó phải bắt buộc có giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật thì mới được thông quan. Nếu nói như vậy thì mặc nhiên hoa quả bán trong nội địa đều đảm bảo an toàn? Nếu so với giá nhập khẩu và giá nho đang bán trên thị trường, chúng ta thấy đó là một sự chênh lệch quá lớn.

Câu hỏi đặt ra ở đây là ai kiểm tra việc thay đổi xuất xứ, dán mác ngoại nhập để bán giá đắt khi chưa có vụ nào bị phát hiện. Hà Nội là địa bàn tiêu thụ khá lớn nho ở phía Bắc nhưng đến nay cũng chưa có đoàn kiểm tra nào vào cuộc.

Theo Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội thì công tác kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm vẫn đang được triển khai, nhưng mặt hàng hoa quả, đặc biệt là nho thì gần như chưa có. Cuối cùng, người tiêu dùng vẫn đang phải gánh chịu sự vô lý này.