Nhạc sĩ Thuận Yến và kỷ lục có nhiều bài hát hay về Bác Hồ

Trong số những nhạc sĩ được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học- Nghệ thuật đợt V, nhạc sĩ Thuận Yến là trường hợp khá đặc biệt. Không chỉ là tác giả của hàng trăm ca khúc với nhiều thể loại, Thuận Yến còn là nhạc sĩ có tới 26 ca khúc viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trước khi trở thành nhạc sĩ, Thuận Yến là một người lính. Sinh ra ở xã Duy Trinh, Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam, năm 1949, chàng thanh niên 17 tuổi Đoàn Hữu Công tham gia cách mạng với nhiệm vụ làm liên lạc chuyển thư báo, trông coi kho sách ở Khu ủy Liên khu V. Chính những cuốn sách về âm nhạc trong kho sách ấy đã giúp người trai trẻ mày mò tự học và tập sáng tác; niềm đam me âm nhạc còn được nuôi dưỡng qua những buổi ngồi xem các nghệ sĩ đóng kịch, hát bài chòi, rồi được một người chơi guitar chỉ dẫn những nốt nhạc đầu tiên.

Năm 1953, Thuận Yến được biệt phái sang quân đội. Chiến dịch Đông-Xuân 1953-1954, Thuận Yến theo Khu ủy mở mặt trận Bắc Tây Nguyên và được giao nhiệm vụ của một chiến sĩ văn nghệ biểu diễn cho bộ đội và dân công. Do có năng khiếu âm nhạc nên năm 1961, Thuận Yến được cử ra Bắc học Trung cấp sáng tác tại Trường Âm nhạc Việt Nam.

Năm 1965, Thuận Yến xung phong đi chiến trường B cùng với Đoàn Văn công Quân Giải phóng Trị Thiên. Lúc này ông mới quyết định chọn bút danh Thuận Yên, ghép từ các chữ Duy Thuận (quê cha) và Duy Yên (quê mẹ). Khi gửi tác phẩm về Hà Nội, người biên tập và phát thanh viên của Đài Tiếng nói Việt Nam đều tưởng là Thuận Yến, nên đọc là Thuận Yến.

Trực tiếp sống và chiến đấu ở chiến trường như một người lính, vì thế mỗi tác phẩm của Thuận Yến luôn phản ánh chân thực không khí chiến đấu bất khuất của quân và dân Liên khu V. Những bài hát của ông cũng có thể coi là một phần của cuốn biên niên sử. Tác phẩm của ông có đầy đủ mọi thể loại âm nhạc từ hợp xướng đến nhạc không lời, song thế mạnh nổi trội của ông là ca khúc. Bài hát “Mỗi bước ta đi” là bài hát của ông viết năm 1965 như một dự báo về hành trình sáng tác của mình, để từ đó có hàng loạt ca khúc như: “Người mẹ miền Nam tay không thắng giặc”, “Hát mừng quê ta giải phóng”, “Chia tay Hoàng hôn” (thơ Hoài Vũ )…

Nhạc sĩ Thuận Yến.
Nhạc sĩ Thuận Yến.

Cho tới sau này, khi đất nước thống nhất, ngoài những ca khúc viết về tình yêu được nhiều người yêu thích, Thuận Yến còn có những ca khúc hay về đề tài người lính như: “Gửi em ở cuối sông Hồng” (thơ Dương Soái); “Màu hoa đỏ” (thơ Nguyễn Đức Mậu)…

Nhưng, có một điều lạ là trong suốt cuộc hành trình âm nhạc ấy, ông lại là người nổi bật lên với những bài hát viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó là những bài: “Bác Hồ một tình yêu bao la”, “Miền Trung nhớ Bác”, “Vầng trăng Ba Đình” (thơ Phạm Ngọc Cảnh), “Người về thăm quê”... Đây là những bài ca chứa chan tình cảm của nhân dân đối với Bác mà nhạc sĩ Thuận Yến đã lắng nghe, cảm nhận, ghi chép trên khắp các ngả đường đất nước.

Có lẽ ngay từ những ngày đầu  trên  chiến trường Trị Thiên những năm 1965-1966, khi ông viết bài hát “Mỗi dòng thư Bác sáng ngời niềm tin”, hình ảnh Bác Hồ đã theo ông suốt cuộc hành trình sáng tạo âm nhạc và Người luôn có mặt trong các tác phẩm âm nhạc của ông kể cả tác phẩm Giao hưởng “Khúc ruột miền Trung” - tác phẩm 5 chương, ông sáng tác trong thời gian trở lại miền Bắc hoàn thành chương trình Đại học sáng tác âm nhạc tại Nhạc viện Hà Nội những năm 70 của thế kỷ trước.

Sau ngày đất nước thống nhất, Thuận Yến đã cho ra đời thêm nhiều  ca khúc mới về Bác Hồ. Khởi đầu cho giai đoạn này là bài hát “Bác Hồ một tình yêu bao la”, trong cuộc vận động sáng tác viết về Hồ Chủ tịch nhân 90 năm ngày sinh của Người. Đó là kết quả của những đêm thức trắng để tìm cách thể hiện riêng.

Chùm bài hát về Bác của Thuận Yến là bức tranh âm nhạc rất riêng và đa dạng, thể hiện nhiều khía cạnh cảm xúc của mỗi người chúng ta đối với Bác Hồ muôn vàn kính yêu. Nếu “Bác Hồ một tình yêu bao la” là khúc hát ngợi ca đầy tình cảm với những ca từ da diết: “Người là tình yêu thiết tha nhất trong lòng dân và trong trái tim nhân loại”, thì “Miền Trung nhớ Bác” là khúc hồi tưởng về “trời miền Trung mưa tuôn, nắng cháy, đất quê tôi đưa Bác suốt dặm trường, để bây giờ đất gọi mãi nhớ thương”...

Cũng với tình cảm thiêng liêng, sâu lắng, giản dị như vậy, Thuận Yến đã làm rung động trái tim người nghe qua các bài “Người về thăm quê” và “Vầng  trăng Ba Đình” bằng một ngôn ngữ âm nhạc thanh cao mang đầy âm hưởng dân gian, dân tộc.

Trong các tác phẩm đề cử Giải thưởng Nhà nước về Văn học - Nghệ thuật đợt I năm 2001 và giải thưởng Hồ Chí Minh kỳ này, ông và gia đình nhạc sĩ đều đề cử những tác phẩm chọn lọc, tiêu biểu, trong đó có những bài hát có giá trị nghệ thuật cao về Bác Hồ. Như vậy, ông trở thành một trong những nhạc sĩ Việt Nam có nhiều bài hát hay nhất viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh được công chúng mến mộ bên cạnh các tên tuổi Lưu Hữu Phước, Văn Cao, Đỗ Nhuận…

Đã 3 năm Thuận Yến thành người trong cõi nhớ nhưng nhiều ca khúc của ông vẫn được các ca sĩ hát hằng ngày. Những bài hát về Bác Hồ của ông vẫn vang lên trên nhiều sân khấu sang trọng, đặc biệt là mỗi dịp kỷ niệm Ngày sinh nhật Bác. Với các tác phẩm nghệ thuật, thước đo khách quan nhất về giá trị chính là sự yêu mến của công chúng với tác phẩm đó.

Những tác phẩm có sức sống vượt thời gian của Thuận Yến đều có giá trị rất cao về nội dung tư tưởng, hình thức nghệ thuật, có tác dụng to lớn phục vụ sự nghiệp cách mạng, nâng cao trình độ thẩm mỹ của nhân dân, ảnh hưởng rộng lớn và lâu dài trong đời sống xã hội, đã khẳng định những đóng góp của ông với nền âm nhạc Việt Nam.

Nhạc sĩ Thuận Yến tên thật là Đoàn Hữu Công, sinh năm 1935 tại huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam. Ông tham gia công tác từ năm 1949, là cán bộ của Đoàn Văn công Khu ủy khu V, sau đó theo học Trung cấp sáng tác tại Trường Âm nhạc Việt Nam.

Sau những tháng năm ở chiến trường, ông trở lại học chuyên ngành sáng tác hệ Đại học tại Nhạc viện Hà Nội, sau đó về công tác tại Đoàn Văn công Tổng cục Xây dựng kinh tế Bộ Quốc phòng (sau này là Đoàn Nghệ thuật Quân khu 2). Năm 1993, ông về làm Trưởng ban Biên tập âm nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam. Ông mất ngày 24-5-2014.

Năm 2001, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học - Nghệ thuật đợt I. Ngày 19- 4- 2017, Chủ tịch nước Trần Đại Quang đã ký quyết định tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học - Nghệ thuật cho nhạc sĩ Thuận Yến (với chùm ca khúc: “Gửi em ở cuối sông Hồng”, “Con gái mẹ đã thành chiến sĩ”, “Vầng trăng Ba Đình”, “Chia tay Hoàng hôn” và “Người về thăm quê”.

Nhạc sĩ Cát Vận

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.