Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp: “Tôi cũng hư và nhảm nhí đi nhiều”

Việc nhà văn Nguyễn Huy Thiệp xuất hiện trong dịp NXB Trẻ tái bản tập phê bình “Giăng lưới bắt chim” và trò chuyện “Nhà văn có nên viết phê bình văn học” diễn ra sáng nay, ngày 8-9 tại Hà Nội gây nhiều bất ngờ. Sau khi nhượng quyền xuất bản cho NXB Trẻ và tuyên bố ngừng viết, ông gần như lui về ở ẩn.

Trong cuộc phỏng vấn mới nhất, nhà văn được xem là hiện tượng của văn đàn Việt Nam chủ yếu nói chuyện về “đạo”. Ông thừa nhận, “tôi cũng hư và nhảm nhí đi nhiều”.

- Thời buổi này mà nói về “đạo”, nghe có vẻ hơi xa xỉ, thưa nhà văn Nguyễn Huy Thiệp?

+  Trong cả xã hội, chắc là chỉ có mỗi nhà văn còn nói điều đó. Những người làm nghề khác, họ để ý làm gì? Nhà văn cũng có những nhầm lẫn nhưng họ luôn thức tỉnh con người hướng về cái đạo đó. Không có nhà văn nào viết ra chân lí cả. Bản thân tôi đôi khi cũng nhầm lẫn nhưng tôi vẫn viết để đánh thức bạn đọc của tôi, để họ có ý thức hướng về đạo. Không phải họ sẽ đi chùa, xây tượng là đạo. Mà tìm đạo trong chính nội tâm của mình.

Tôi viết văn cũng là quá trình đi tìm bản thân tôi, đi tìm đạo. Cái cao nhất của đạo chính  là Chân - Thiện - Mỹ. Tất cả chúng ta đều đi tìm đạo. Đều đang mò mẫm. Trong lúc đi tìm, nhiều lúc tôi cũng buồn, cũng vui, cũng có lúc dở hơi, cũng có lúc hoan hỉ, kiêu ngạo. Đủ mọi trạng thái. Tôi nghĩ, làm nghề viết văn cũng như học đạo. Muốn lập công ở đời, phải tu luyện. Muốn tu luyện, phải tu tâm trước đã.

-  Nghĩa là nhà văn Nguyễn Huy Thiệp viết văn để đi tìm “đạo”?

+ Nói thế thì to tát quá. Mỗi người có một cái nghề. Tôi viết văn trước hết là để kiếm sống. Trong các nhà văn Việt Nam, theo tôi dược biết, có ít người viết sống được bằng nghề. May mắn của tôi cho đến giờ phút này, sách vẫn được in và tái bản liên tục. Chưa kể, thỉnh thoảng có người vì yêu quý, còn cho tôi cái này cái kia. Nhiều lúc cũng tham lắm nên nhận nhưng cũng có nhiều thứ người ta cho rất to, tôi không dám nhận. Ở đời rắc rối là thế.

Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp.
Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp.

- Sau khi bán tác quyền cho NXB Trẻ với giá nửa tỷ, ông tuyên bố gác bút. Ông tuyên bố vậy nhưng có phải vậy không, thưa ông?

+ Viết đến lúc nên nghỉ thì nghỉ thôi, chứ nghề văn hay hớm gì đâu. Đó là cái nghề khắc nghiệt và cô đơn nhất. Kiếm sống bằng nghề viết không dễ dàng chút nào. Tạo hóa thế. Phải chấp nhận hết. Nhiều người nhìn tôi, cứ tưởng ông Thiệp danh tiếng như thế nên ông ấy chắc sung sướng lắm. Không cẩn thận, bị “nhục” ngay trong nhà ấy chứ. Nếu mình không có tiền, không có một giá trị nào đó để người ngoài, vợ con nhìn vào thì như thế nào? Chẳng lẽ để vợ hầu ư? Văn nghệ sỹ là những người ưa tự do. Mình mà sống không có đạo, không có đức, không có sự hi sinh nào thì mình sẽ trở thành người như thế nào? Đâu có đơn giản. Tu luyện đi theo đạo ở đây không chỉ trong viết lách mà còn trong cả đời sống thường nhật của mình. Lão Tử bảo “tri túc bất nhục”. Tôi biết đến đâu là đủ, là nên dừng. Đó là điều quan trọng nhất.

- Nhưng có phải nhà văn nào cũng băn khoăn về chữ “đạo” đâu, thưa ông?

+ Tất nhiên, trong số những nhà văn, không phải ai cũng băn khoăn về “đạo”. Những nhà văn u hoài về “đạo”, là do giời đày. Là sứ mạng họ phải đi.

- Nếu là giời đày, thì phải đi cho đến hết sự đày ải đó chứ?

+ Không phải. Khi bản thân mình là một thứ vô đạo, giời cũng bỏ mình mà đi.

- Tức là nhà văn Nguyễn Huy Thiệp là người vô đạo nên giời thôi đày?

+ Có lẽ thế. Tôi cũng hư nhiều, cũng nhảm nhí đi nhiều. Nghề văn có phải cái nghề béo bở gì đâu.

- Tiền và hai chữ “tri túc” có phải là lí do khiến ông quyết định dừng lại con đường chữ nghĩa?

+ Đó cũng là một trong những lí do. Lí do cơ bản nhất có lẽ đã đến lúc tôi tỉnh rồi. Giời đày, giời cho mình trạng thái mê mê tỉnh tỉnh. Nên mình viết, làm đủ thứ. Việc này cũng giống như tình yêu. Khi yêu, là lúc ta điên rồ nhất. Khi tỉnh ra rồi, tự nhiên lại thấy sợ.

Trong cuộc đời của mình, cũng có những thứ tôi muốn giấu nhẹm đi chứ. Ở đời nó là thế. Giống như đôi bàn tay mình, có phải có trái. Nếu còn sức, tôi muốn làm tuyển tập Nguyễn Huy Thiệp, trong đó có một số điều, tôi sẽ phải bỏ đi hoặc sửa lại.

Tập phê bình văn học "Giăng lưới bắt chim" của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp được tái bản lần thứ 4.
Tập phê bình văn học "Giăng lưới bắt chim" của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp được tái bản lần thứ 4. 

- Xin hỏi, những ý kiến trái chiều về tác phẩm của ông, ông có bận tâm nữa không?

+ Nhiều khi lời chê khó nghe. Nhưng người xưa có nói, người chê mình là thầy của mình. Con người ta dễ kiêu ngạo lắm. Nghề văn lại là thứ nghề ảo tưởng nhất. Chữ nghĩa cũng ảo. Không cẩn thận, mình tự mê hoặc mình lúc nào không hay. Rồi sinh ra hỗn láo, kiêu ngạo. “Lợi” và “danh” dễ làm hư con người. Nhiều người không biết đâu.

Với những ý kiến trái chiều đó, tôi vẫn phải cảm ơn. Vì nó khiến tôi bớt kiêu căng, hợm hĩnh đi.

- Nhìn bề ngoài, tôi không nghĩ ông cũng có lúc kiêu căng, hợm hĩnh đấy, thưa ông?

+ Có chứ, ai mà chẳng tham sân si. Tôi cũng có lúc tham lam, ghen tị, ngu si. Con người  là thế. Tôi cũng lắm thói hư tật xấu lắm. Đủ trò chứ. Ví dụ, tôi thích tiền, thích phụ nữ…  Tuy nhiên, mình làm sao giữ được mình trong khuôn khổ nào đó. Tôi giữ được gia đình, mái ấm của mình. Mà bảo vệ gia đình không phải chuyện đơn giản đâu. Người đàn ông sợ vợ không phải vì sợ điều này điều kia. Anh ta sợ chính mình. Sợ mình không xứng đáng, không có chút giá trị nào. Nếu không cẩn thận, còn gây ảo tưởng. Rất khổ. Nghề viết văn lại là nghề dễ gây hiểu nhầm. Tôi viết văn nên tôi biết, ngôn ngữ là thứ tráo trở nhất trần đời.

- Nhưng người ta thường nói, văn là người. Bây giờ, nhà văn nói ngôn ngữ là thứ tráo trở nhất, xin hỏi ông, tôi phải hiểu như thế nào cho đúng?

+ Nếu nghe theo điều này hay những điều tương tự, có ngày thành bọn điên. Nhưng có những điều không nghe không được. Cuộc đời là thế. Câu “Văn là người” đó có cái đúng và cũng có cái sai. Phải đo với thước đo Chân - Thiện - Mĩ. Đây là thời có nhiều thứ suy đồi. Đạo đức, giá trị đi xuống. Con người phải tu luyện, tu tâm là vì thế.

-  Xin cảm ơn nhà văn! Kính chúc ông dồi dào sức khỏe!   

Đậu Dung (thực hiện)

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.