Nhà văn Bùi Bình Thi: Tìm về với “Mặt trời trên đỉnh thác”

Buổi sáng, bất ngờ khi thấy đạo diễn Bùi Thạc Chuyên thông báo: “Bố tôi, nhà văn Bùi Bình Thi đã về với nước của Đức Chúa Trời đêm hôm qua, đi theo cách mà ông vẫn thường đi trong suốt cả cuộc đời là thích thì đi thôi, chẳng có gì quan trọng cả."

Cha đẻ của “Xiêng Khoảng mù sương”, “Odessa một cuộc tình” … đã chia tay dương thế vào một buổi sáng Hà Nội đầy nắng, thanh thản và nhẹ nhàng như thế…

Nhà văn Bùi Bình Thi lớn lên từ một miền quê ở huyện Ứng Hòa, Hà Nội. Công việc đồng áng mà ông trải qua thời thơ ấu đã trở thành những trải nghiệm cho ông trong nhiều sáng tác sau này. 

 Ông viết văn khá nhiều và sớm. Cánh đồng lúa xanh mướt in cánh cò trắng phau, dòng sông quê đẫm lời ru của mẹ đã mang cho ông những xúc cảm mạnh mẽ, để rồi một ngày, cảnh vật thiên nhiên, cảnh vật đời thường đã “bước” vào trang viết. Tác phẩm đầu tay của ông xuất bản năm 1961 chính là viết về con bò mà ông hàng ngày chăn thả.

 
Nhà văn Bùi Bình Thi khi còn trẻ.
Nhà văn Bùi Bình Thi khi còn trẻ.

Sức viết của nhà văn Bùi Bình Thi luôn căng đầy. Ông từng làm biên tập tại các tạp chí Tác phẩm mới, Tác phẩm Văn học, Báo Văn nghệ, Báo Sức khỏe và Đời sống và làm việc cùng các nhà văn tên tuổi như Tô Hoài, Nguyễn Đình Thi, Xuân Diệu, Chế Lan Viên và làm việc tại Ban Sáng tác, Hội Nhà văn Việt Nam vv…

Nhiều người lo ngại nghề báo “triệt tiêu” nghề văn, nhưng với ông thì không. Sinh thời nhà văn Bùi Bình Thi từng kể, ông sớm nhận ra việc làm báo chính là “bệ đỡ” cho văn chương phát triển, vì ông được xê dịch và thực tế cuộc sống phong phú cũng mang đến cho ông nhiều trải nghiệm, làm nguồn tư liệu cho tác phẩm của ông. 

Bởi thế, từ những năm 1960, ông đã viết rất nhanh và rất nhiều, trở thành một cái tên được độc giả đón đợi. Đã có lúc, nhà văn Nguyễn Khải phải kêu lên: "Giở tờ báo nào ra cũng thấy tên ông Thi".

Thật khó hình dung được người đàn ông cao lớn, “cồng kềnh”, luôn đeo kính râm thời trang và ăn mặc rất “phủi” ấy lại là một người đàn ông nhạy cảm, dễ xúc động và là tác giả của những trang viết tinh tế, những chi tiết rất đắt. 

Chính những chi tiết rất đắt trong “Mùa mưa đến sớm” đã khiến tôi đọc tác phẩm từ khi còn nhỏ mà vẫn nhớ đến tận bây giờ chi tiết một người lính thích ngửi khói nên luôn ngồi đầu gió mỗi khi đốt lửa. Những câu chuyện của ông luôn rất thú vị, đầy ắp chi tiết và giàu sức thuyết phục bởi vừa độc đáo, lại vừa phổ quát mà rất chân thật.

Viết nhiều, với giọng văn mộc mạc, không cầu kỳ, nhưng Bùi Bình Thi luôn cẩn trọng trong việc dùng chữ nghĩa. Nhớ có lần ông gọi điện cho tôi, phàn nàn khá lâu chỉ vì một đồng nghiệp của tôi dùng một từ chưa chính xác khi viết về ông.

Ông bảo, chữ trong văn phải là chữ đã lên men, phải giàu hàm lượng ý tưởng. Có lẽ vì thế, những chi tiết được ông quan sát và phản ánh đều hiện lên tỉ mỉ và giàu hình ảnh. Bùi Bình Thi từng chia sẻ, văn học nhất định phải là tình thương yêu giữa con người với nhau. 

“Điều quan trọng là phải ý thức một cách sâu sắc nhất với nghề, với cuộc sống đang chứng kiến. Hãy cố gắng tạo cho mình một quê hương sáng tác riêng biệt và phải chuyên tâm với con đường mình chọn lựa”- Ông nhấn mạnh điều tâm đắc.

Thời gian làm việc với các nhà văn tên tuổi, đã để lại cho ông những bài học về văn chương, chữ nghĩa, nên hội tụ ở ông nhiều phẩm chất của người sáng tác văn chương. Sức đọc, tài thẩm văn cũng như cách ứng xử bình tĩnh của nhà văn Tô Hoài trước mọi vấn đề trong cuộc sống không chỉ để lại cho ông niềm kính phục, mà còn là kinh nghiệm quý để ông mang theo vào đời văn.

 Sự tinh tế trong cảm nhận cuộc sống của nhà văn Nguyễn Đình Thi dường như cũng ngấm sâu vào cách cảm, cách nghĩ của Bùi Bình Thi, để những trang viết của ông luôn tinh tế, mẫn cảm, dễ chạm đến trái tim người đọc. 

Tính cẩn trọng, chu đáo của Xuân Diệu góp phần làm nên uy tín của nhà thơ trong văn đàn và điều này, được Bùi Bình Thi tiếp nhận một cách có ý thức trong sáng tác, cũng như trong công việc biên tập.

Bất kể hoàn cảnh nào nhà văn Bùi Bình Thi cũng vẫn đều đặn sáng tác. Sau gần 60 năm cầm bút, giờ đây, Bùi Bình Thi gửi lại cho đời hơn hai chục đầu sách, cả tiểu thuyết và các tập truyện ngắn: “Đường về cánh đồng Chum”, “Mặt trời trên đỉnh thác”, “Ban mai”, “Hành lang phía Đông”, “Kiếp người” vv… cùng nhiều tập bút ký, tạp văn. 

Giải thưởng của Bộ Quốc phòng cho truyện “Kiếp người”, giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam cho tiểu thuyết "Xiêng Khoảng mù sương" và giải thưởng văn học sông Mê Kông cũng cho tác phẩm này là những minh chứng cho thành công của Bùi Bình Thi trong sự nghiệp cầm bút.

 Trước lúc ra đi, ông vẫn là một cộng tác viên nhiệt tình của nhiều tờ báo và tiếp tục khẳng định tên tuổi ở những bài tạp bút. Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên cho biết, ngày ra đi, ông vẫn còn một cuốn tiểu thuyết viết dang dở.
 
Nhà văn Bùi Bình Thi khi về già.
Nhà văn Bùi Bình Thi khi về già.

Mang một vẻ ngoài “phong trần”, to cao, một tâm hồn tinh tế, dễ rung động và là một nhà văn tên tuổi, nhà văn Bùi Bình Thi là một người dễ “lọt mắt xanh” của nhiều phụ nữ cũng là điều dễ hiểu. 

Có một thời gian hay trò chuyện cùng ông, được ông kể cho nghe về những mối tình “xuyên biên giới” của ông, chả biết ông kể thật hay đùa, nhưng chuyện nào cũng khiến chúng tôi trầm trồ khâm phục vì sự lãng mạn và đầy trách nhiệm. 

Còn trong thực tế, ông có cuộc sống gia đình yên ổn và hạnh phúc, ông được chăm lo chu đáo để có thể đắm đuối với những trang viết bất cứ lúc nào. Có lẽ đó cũng là một động lực để ông thành công trên văn đàn…

Nhà văn Bùi Bình Thi sinh năm 1939, ở xã Liên Bật, huyện Ứng Hòa, Hà Nội. Rạng sáng ngày 22-6-2016, nhà văn Bùi Bình Thi ra đi sau một cơn tai biến, hưởng thọ 77 tuổi. Lễ viếng ông sẽ bắt đầu từ 8h sáng ngày 25-6 tại Nhà tang lễ Bệnh viện Bạch Mai và sau đó, được an táng tại quê nhà, làng Bật, Ứng Hòa, Hà Nội.


Thanh Hằng

Các tin khác

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.