Hiện nay Việt Nam có 6 doanh nghiệp được cấp giấy phép cung cấp dịch vụ điện thoại di động, tổng số thuê bao là 120,7 triệu. Cả nước có 347 công ty chuyên cung cấp dịch vụ tin nhắn giải trí (CSP), mỗi CSP lại ký kết với vài chục công ty vệ tinh khác (CP) để sử dụng các USB 3G có lắp SIM điện thoại và được kết nối với máy tính để phát tán tin nhắn rác tới các thuê bao di động trả trước với tốc độ lên tới 10.000 tin/giờ. Tin nhắn rác thường hướng dẫn người sử dụng tải game, lừa đảo trúng thưởng, tặng quà, mạo danh các doanh nghiệp viễn thông, thậm chí cung cấp cả những chuyện đồi trụy…
Thời gian qua, Thanh tra Bộ Thông tin – Truyền thông đã phối hợp với Trung tâm VNCERT, Cục Cảnh sát Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao tiến hành tranh tra 47 CSP, xử phạt hơn 1,6 tỉ đồng, tịch thu hơn 761 triệu, đình chỉ cung cấp dịch vụ đối với 3 doanh nghiệp phát tán tin nhắn rác. Tin nhắn rác cũng mang lại doanh thu khổng lồ cho các nhà mạng. Thống kê cho thấy, trong năm 2011, doanh thu từ dịch vụ tin nhắn giải trí của Viettel là 4.376 tỉ đồng, Mobifone là 1.475 tỉ đồng, VinaPhone là 1.222 tỉ đồng.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng bùng phát mạnh tin nhắn rác là bởi đây là kênh quảng cáo cực kỳ rẻ, chi phí để gửi tin nhắn rác chỉ vào khoảng 20-30 đồng/tin, trong khi lợi nhuận thu lại rất lớn. Ngoài ra, việc “ăn chia” không đều giữa doanh nghiệp di động và CSP cũng là tác nhân.
Trên thế giới, CSP hưởng tỉ lệ lợi nhuận từ 70-90%, doanh nghiệp di động hưởng 10-30%. Tuy nhiên tại Việt Nam, CSP phải bỏ ra chi phí cao để sản xuất sản phẩm, dịch vụ nội dung, mua bản quyền phần mềm… nhưng chỉ được hưởng tỉ lệ lợi nhuận thấp (55-79% đối với đầu 4 số xxxx và 58-66% đối với đầu 1900xxxx). Doanh nghiệp CSP nhiều khi không đủ bù đắp chi phí nên buộc phải phát tán tin nhắn rác. Các công ty di dộng qui định tổng doanh thu tối thiểu trên toàn bộ các số truy nhập của CSP là 30 triệu/tháng, chưa gồm VAT. Do vậy để không bị chấm dứt hợp đồng, các CSP buộc phải phát tán tin nhắn rác để đạt mức doanh thu tối thiểu.
Để thể hiện quyết tâm mạnh tay với tin nhắn rác, Chính phủ đã ban hành Nghị định 77/2012/NĐ-CP ngày 5/10/2012. Theo đó, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ nội dung tin nhắn đều phải đăng ký mã số quản lý, cung cấp đầy đủ thông tin về dịch vụ cho Bộ Thông tin – Truyền thông; công khai đầy đủ thông tin về dịch vụ tới người sử dụng; nghiêm cấm việc trao đổi, mua bán thông tin cá nhân… Nghị định 77 cũng tăng mức xử phạt đối với hành vi vi phạm về tin nhắn rác. Trong đó, hành vi thu sai cước, không hoàn lại cước, giả mạo khi gửi tin nhắn… có thể bị phạt tới 80 triệu đồng. Đối với các sai phạm nghiêm trọng có thể bị thu hồi mã số quản lý, buộc hoàn trả số tiền chiếm dụng thậm chí đình chỉ vĩnh viễn hoạt động cung cấp dịch vụ.
Ông Vũ Quốc Khánh – Giám đốc Trung tâm ứng cứu khẩn cấp máy tính Việt Nam (VNCERT) khẳng định, doanh nghiệp di động phải có trách nhiệm trong việc phòng chống tin nhắn rác bởi họ đang được hưởng nguồn lợi nhuận khổng lồ mỗi năm. Theo báo cáo từ chính các doanh nghiệp di động, hàng năm có tới hàng chục tỉ tin nhắn quảng cáo (chiếm 10% tổng lượng tin nhắn) và phần lớn đều được gửi đi từ các doanh nghiệp di động. Một số biện pháp mà doanh nghiệp di động có thể triển khai để ngăn chặn tin nhắn rác: cung cấp các công cụ để tiếp nhận thông báo tin nhắn rác từ người sử dụng; xây dựng hệ thống ngăn chặn tin nhắn rác từ nguồn gửi; giới hạn tần suất nhắn tin từ mỗi nguồn gửi; ngăn chặn, thu hồi các số thuê bao được dùng để phát tán tin nhắn rác…
