Theo quy định, tất cả các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc mọi thành phần kinh tế khi bán hàng, dịch vụ phải lập và giao hóa đơn hợp pháp cho khách hàng. Nếu không lập và giao hóa đơn sẽ bị coi là hành vi trốn thuế. Tuy nhiên, trên thực tế, việc bán hàng không giao hóa đơn hiện nay đang diễn ra khá phổ biến, đến mức người bán đã mặc nhiên xem đó là chuyện… tất nhiên.
Muốn có hóa đơn, phải trả thêm tiền
Theo quy định, khi mua bất kỳ hàng hóa, dịch vụ nào, khách hàng đều phải trả tiền thuế VAT. Nhưng trên thực tế, đối với rất nhiều công ty, cửa hàng, đặc biệt các loại dịch vụ kinh doanh liên quan đến ăn uống, vui chơi giải trí như các quán nhậu, karaoke thì hầu như thuế giá trị gia tăng (VAT) chỉ dành cho những người... yêu cầu hóa đơn.
Kết thúc bữa ăn tại một nhà hàng nướng nổi tiếng nằm trong tòa nhà 16 tầng trên phố Lê Ngọc Hân (Hà Nội), chị Nga gọi nhân viên phục vụ ra tính tiền và yêu cầu viết hóa đơn đỏ thì được cô phục vụ khá trẻ và xinh xắn trả lời "nếu chị muốn có hóa đơn thì phải trả thêm 10%". Tương tự, tại quán bia hơi trên phố Lê Trọng Tấn (Hà Nội), anh Phạm Tuyên cũng được các nhân viên phục vụ ở đây yêu cầu "trả thêm 10% nếu muốn có hóa đơn đỏ"(?).
Mặc dù để có hóa đơn về cơ quan thanh toán, khách hàng phải trả thêm 10% "tiền tươi thóc thật". Tuy nhiên, không phải bao giờ cũng có thể giao dịch theo kiểu "tiền trao cháo múc". Trong nhiều trường hợp, chủ quán thường hẹn khách 3 ngày, thậm chí một tuần sau quay lại mới có hóa đơn. Thế mới có chuyện, có nhiều người ở các tỉnh xa về Hà Nội công tác đã phải rơi vào tình thế "dở khóc dở cười".
Mặc dù trước khi vào một quán nhậu to đùng trên phố Lê Văn Lương, anh Lê Văn Nghĩa, từ TP HCM ra Hà Nội công tác, đã được nhân viên phục vụ xác nhận là nhà hàng có hóa đơn. Tuy nhiên, sau khi ăn uống, anh Nghĩa đưa các thông tin của công ty như tên, địa chỉ, mã số thuế để được xuất hóa đơn nhưng nhân viên nhà hàng nói: "3 ngày nữa mới có hóa đơn. 3 ngày nữa anh quay lại nhé". Nghe xong, anh Nghĩa chẳng biết phải làm sao vì ngày mai anh đã phải bay vào TP HCM. Quay ra trách móc thì anh cũng chỉ nhận được lời xin lỗi theo kiểu "mong anh hết sức thông cảm".
Có khái niệm hóa đơn đỏ. Đặc biệt, có không ít quán ăn, nhà hàng có tiếng hẳn hoi, trong hóa đơn tính tiền bao giờ cũng có cả phần thuế VAT. Để linh động, nếu khách hàng không lấy hóa đơn, yêu cầu trừ đi phần thuế thì nhà hàng sẽ trừ. Nhưng trường hợp khách hàng không lấy hóa đơn và khi thanh toán do không để ý nên không yêu cầu trừ thuế VAT thì nhà hàng này cũng âm thầm... thu cả.
Không lấy hóa đơn, khách hàng cũng vi phạm
Ông Nguyễn Ngọc Tú, chuyên gia thuế cho biết: Nạn "trốn" hoá đơn thường rơi vào nhiều nhất là nhóm nhà hàng, quán ăn. Theo khảo sát của chúng tôi, không chỉ ở các quán nhậu, quán karaoke... tình trạng bán hàng nhập nhèm về số tiền thuế VAT cũng xảy ra rất phổ biến trong các giao dịch mua bán, đặc biệt là ở các đơn vị, công ty vừa và nhỏ trong các lĩnh vực như quần áo, hàng điện tử, điện máy... Tại các đơn vị này, thuế VAT có thể được thu thêm hoặc không thu thêm phụ thuộc vào mối quan hệ giữa khách hàng và người bán, phụ thuộc vào thái độ cương quyết khi thanh toán của người mua.
Ông Lê Xuân Dương - Phó Cục trưởng Cục Thuế TP HCM đã khẳng định: Tất cả các đơn vị kinh doanh đều phải thực hiện việc xuất hóa đơn khi bán hàng. Cho nên việc bán hàng mà không xuất hóa đơn là hành vi gian lận thuế. Phiếu xuất kho không phải là một chứng từ hợp lệ trong mua bán. Giá thanh toán là giá đã có thuế VAT trong việc giao dịch. Khi người mua trả tiền thì số tiền thanh toán đã có thuế VAT. DN không thể buộc người mua trả thêm 10% (nếu muốn có hóa đơn) sau khi đã thanh toán tiền được.
Theo Nghị định 51, việc bán hàng trên 200.000 đồng phải xuất hóa đơn. Đây là trách nhiệm của bên bán nhưng bên mua hàng dù là người tiêu dùng hay DN đều phải yêu cầu bên bán xuất hóa đơn. Nếu trong trường hợp cơ quan chức năng kiểm tra phát hiện người tiêu dùng không yêu cầu đơn vị bán xuất hóa đơn cũng sẽ được xếp vào hành vi thông đồng trốn thuế Nhà nước.
| Điểm b, Khoản 2, Điều 14, Thông tư số 153/2010/TT-BTC ngày 28/9/2010 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành Nghị định số 51/2010/NĐ-CP ngày 14-5-2010 của Chính phủ về hóa đơn bán hàng hóa cung ứng dịch vụ quy định: "Trường hợp khi bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ từ 200.000 đồng trở lên mỗi lần, người mua không lấy hóa đơn hoặc không cung cấp tên, địa chỉ, mã số thuế (nếu có) thì vẫn phải lập hóa đơn và ghi rõ "người mua không lấy hóa đơn" hoặc "người mua không cung cấp tên, địa chỉ, mã số thuế". Căn cứ theo hướng dẫn nêu trên, trong trường hợp công ty bán hàng ăn cho khách có giá trị trên 200.000 đồng mà khách không yêu cầu lấy hóa đơn thì vẫn phải lập hóa đơn và ghi rõ "người mua không lấy hóa đơn". Nếu công ty không lập hóa đơn trong trường hợp này thì sẽ bị xử phạt theo quy định tại Khoản 5, Điều 33, Nghị định số 51/2010/NĐ-CP. |
