Nhà báo đầu tiên hi sinh trong kháng chiến chống Pháp

Nhà báo Trần Kim Xuyến, đại biểu Quốc hội khóa I, Phó Giám đốc Nha Thông tin (Đài Tiếng nói Việt Nam và Thông tấn xã Việt Nam ngày nay) là nhà báo đầu tiên của nền báo chí cách mạng nước ta hy sinh trong kháng chiến chống Pháp.

Trên quê hương nhà báo Trần Kim Xuyến bên dòng sông Ngàn Phố, các thế hệ làm báo đang tiếp bước, noi gương ông để xây dựng, phát triển báo chí tỉnh nhà bắt kịp dòng chảy của công cuộc đổi mới.

tran-kim-xuyen1.jpg -0
Nhà báo Trần Kim Xuyến.

Nhà báo, liệt sĩ Trần Kim Xuyến sinh năm 1921 bên dòng sông Ngàn Phố thơ mộng, thuộc xã Sơn Mỹ (nay là Tân Mỹ Hà), huyện Hương Sơn (Hà Tĩnh). Sau khi tốt nghiệp Trường Quốc học Vinh (Nghệ An), ông được bổ nhiệm làm việc ở tòa sứ tỉnh Bắc Giang. Năm 1943, Trần Kim Xuyến chuyển về Hà Nội hoạt động cách mạng. Một năm sau đó, ông bị thực dân Pháp bắt giam ở nhà tù Hỏa Lò, ông vượt ngục thành công, tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng và trở thành một trong những yếu nhân chuẩn bị Tổng khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội.

“Ông Trần Kim Xuyến là một cán bộ tuyên truyền có tài. Trước ngày khởi nghĩa đã tích cực hoạt động giữa Thủ đô Hà Nội, mặc dầu sự khủng bố và kiểm soát chặt chẽ của Pháp và Nhật. Sau đó đã có công lớn trong việc xây dựng Nha Thông tin và Đài Phát thanh Tiếng nói Việt Nam”, trích Sắc lệnh số 32/SL ngày 23/4/1949 truy tặng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất cho nhà báo Trần Kim Xuyến do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký.

Cách mạng tháng Tám thành công, ông được Bác Hồ chỉ thị tham gia thành lập Đài phát thanh Quốc gia. Sau Cách mạng Tháng Tám, Trần Kim Xuyến được giao nhiệm vụ tiếp nhận, quản lý, vận hành các cơ quan thông tấn, cơ sở vật chất kỹ thuật thông tin của chính quyền cũ. Chính phủ lâm thời được thành lập, nhà báo Trần Kim Xuyến được cử làm Phó Giám đốc Nha Thông tin (tiền thân của Thông tấn xã Việt Nam và Đài Tiếng nói Việt Nam ngày nay), là đơn vị thuộc Bộ Thông tin Tuyên truyền. Ông được giao trực tiếp phụ trách Việt Nam Thông tấn xã.

Tháng 1/1946, ông được bầu làm đại biểu Quốc hội khóa I ở khu vực Bắc Giang và là một trong những đại biểu trẻ nhất của Quốc hội. Ngày 3/3/1947, phát hiện đài phát sóng của ta ở chùa Trầm, thực dân Pháp huy động quân giới ào ạt tấn công, Trần Kim Xuyến đạp xe đi các nơi để chỉ huy việc sơ tán tài liệu. Trong quá trình thực thi nhiệm vụ, ông đã trúng đạn và hy sinh tại Đầm Sen, xã Ngọc Sơn (nay là thị trấn Chúc Sơn), huyện Chương Mỹ (Hà Nội). Được tin Trần Kim Xuyến hy sinh, Bác Hồ đã khóc.

Trần Kim Xuyến là nhà lãnh đạo đầu tiên của Thông tấn xã Việt Nam, ông đã để lại nhiều dấu ấn trong hoạt động Quốc hội, hoạt động báo chí, đặc biệt xây dựng Thông tấn xã từ những ngày đầu bằng việc phát đi toàn văn bản Tuyên ngôn Độc lập bằng 3 thứ tiếng Việt, Anh và Pháp vào ngày 15/9/1945. Trần Kim Xuyến đã được Nhà nước truy tặng Huân chương Độc lập hạng Nhì, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất. Tháng 2/1954, em trai ông là Trần Kim Luyện cũng đã hy sinh trong một trận chống càn ác liệt ở Hà Nam. Mẹ ông, cụ Nguyễn Thị Lan đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Ngày 3/3/2013, đúng vào kỷ niệm 66 năm ngày mất của ông, tại quê nhà Tân Mỹ Hà, Nhà lưu niệm nhà báo, liệt sĩ Trần Kim Xuyến đã được khánh thành, đưa vào sử dụng. Đây là công trình có ý nghĩa để các thế hệ làm báo cách mạng, chính quyền và nhân dân địa phương cùng bày tỏ sự biết ơn, ghi nhớ công lao của ông, người đã ngã xuống trong những ngày đầu của cuộc đấu tranh giải phóng, thống nhất đất nước, là niềm tự hào của nền báo chí  cách mạng Việt Nam. Ghi nhớ, học tập và làm theo tấm gương báo chí cách mạng của liệt sĩ Trần Kim Xuyến, những người làm báo bên dòng sông Ngàn Phố quê hương ông nói riêng, các thế hệ báo chí cách mạng trong cả nước nói chung, trong suốt hành trình làm báo của mình, luôn hướng đến con đường làm báo mà nhà báo Trần Kim Xuyến đã lựa chọn, không ngại dấn thân, không ngừng sáng tạo, hướng đến nền báo chí vì cộng đồng, vì nhân dân phục vụ như cách đây 76 năm về trước, nhà báo Trần Kim Xuyến đã cống hiến.

tran-kim-xuyen2.jpg -0
Nhà lưu niệm nhà báo, liệt sĩ Trần Kim Xuyến tại quê nhà Hương Sơn, Hà Tĩnh.

Ông Nguyễn Xuân Hải, Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh Hà Tĩnh cho biết, những người làm báo ở đất Lam Hồng luôn lấy tấm gương nhà báo, liệt sĩ Trần Kim Xuyến để tiếp thêm động lực trong quá trình hoạt động báo chí của mình. Hằng năm, dịp kỉ niệm ngày báo chí cách mạng Việt Nam, những người làm báo ở Hà Tĩnh lại hành hương về huyện Hương Sơn, dâng hương tại Nhà tưởng niệm của nhà báo Trần Kim Xuyến, cùng với đó là chuỗi các hoạt động thăm tặng quà cho các trường hợp khó khăn, vượt khó vươn lên trong cuộc sống. Những hoạt động này là thường niên, vừa để tri ân công lao của liệt sĩ, cũng là dịp nhắc nhở, răn dạy các thế hệ làm báo, nhất là những người trẻ, luôn phải học tập, noi gương các vị tiền bối, thường xuyên trau dồi kĩ năng để ngòi bút phải luôn hướng đến cộng đồng.

Ông Bùi Nhân Sâm, Bí thư Huyện ủy Hương Sơn cho biết, vinh dự và tự hào khi quê mẹ Hương Sơn là nơi sản sinh và nuôi dưỡng nên một nhân tài cho nền báo chí cách mạng Việt Nam như liệt sĩ Trần Kim Xuyến. Tưởng nhớ và tri ân ông, Đảng bộ và nhân dân Hương Sơn đã có nhiều việc làm, xây đắp nên nhiều công trình, chuỗi sự kiện để khắc ghi công lao của một nhà báo luôn vì nhân dân. Tháng 6/2017, nhân dịp kỷ niệm 92 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, tại thị trấn Phố Châu, huyện Hương Sơn đã chính thức gắn biển tên đường mang tên ông. Đường Trần Kim Xuyến có chiều dài hơn 2km, rộng 12m, bắt đầu từ ngã tư Phố Châu nối đường Hồ Chí Minh, đây cũng là một trong những con đường đẹp nhất phố huyện Hương Sơn. Với việc chọn tên ông để đặt tên đường, Hà Tĩnh đã góp tên mình vào danh sách 4 địa phương trên cả nước, tính đến thời điểm này có đường phố mang tên Trần Kim Xuyến, sau Hà Nội, Bình Thuận và TP Hồ Chí Minh. 

Ngày 21/8/2019, tại huyện Hương Sơn, ngôi trường Trung học cơ sở mang tên Trần Kim Xuyến cũng đã được thành lập, trên cơ sở sáp nhập trường THCS Bằng Phúc và Trường THCS Thủy Mai, đóng chân trên địa bàn xã Sơn Bằng. Ngoài ra, từ năm 2020, huyện Hương Sơn cũng đã chính thức có giải bóng chuyền nữ tranh cup Trần Kim Xuyến. Đây là hoạt động thường niên, được tổ chức vào tháng 6 hằng năm, đúng vào thời điểm kỷ niệm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam để tôn vinh nhà báo cách mạng đầu tiên hy sinh để bảo vệ Tổ quốc.

Cùng với hàng trăm nhà báo đã ngã xuống trong các cuộc trường chinh của dân tộc, sự hy sinh của nhà báo, liệt sĩ Trần Kim Xuyến đã truyền lửa cho các thế hệ sau, nối dài hành trình dấn thân không ngừng nghỉ của những người làm báo trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thiện Thảo

Các tin khác

Đêm hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, quốc thái dân an

Đêm hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, quốc thái dân an

Chào mừng Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ 10 và kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tối 6/11, Ban Văn hóa Trung ương và Ban Nghi lễ Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã tổ chức Lễ hội hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, đất nước thanh bình, giáo hội hưng thịnh và nhân dân an lạc.

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Gần đây, cụm từ thường được nhắc đến là “nền kinh tế chú ý”. Nghĩa là sự sống còn đều nằm trong chữ “chú ý”. Trong kỹ thuật truyền thông, yếu tố tạo sự thu hút được công chúng trong ít nhất 3 giây được gọi là hook, nghĩa là cái móc tâm trí. Bìa báo được ví như mặt tiền của một gian hàng. Vậy đưa hình ảnh gì ra mặt tiền gây chú ý là một quyết định có tính thành - bại.

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Trong tiến trình phát triển của văn học Việt Nam hiện đại, văn học Công an nhân dân là một dòng chảy quan trọng, có tính thống nhất và xuyên suốt, gắn liền mật thiết với sự ra đời, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Công an trong công cuộc bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Sự đặc thù về “độ khó” của đề tài này vừa là thách thức, đồng thời cũng là cơ hội rộng mở cho các nhà văn cả trong và ngoài ngành dấn thân sáng tạo.

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Để bổ sung đầy đủ hơn các giai đoạn lịch sử, sự kiện, chiến công của tập thể, cá nhân tiêu biểu, Giám đốc Công an tỉnh Khánh Hòa gửi thư ngỏ, mong muốn các đồng chí nguyên lãnh đạo Công an tỉnh, Công an các đơn vị, địa phương, các thế hệ cán bộ - chiến sĩ Công an cùng nhân dân hiến tặng, tài liệu, hiện vật, kỷ vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh.

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Trong không gian linh thiêng của Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh) - nơi từng chứng kiến bao dấu tích lịch sử - chương trình giao lưu nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Khúc tri ân” do Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh tổ chức đã diễn ra đầy xúc động.

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Sự phát triển nhanh chóng của phim ngắn AI đang tạo ra một nguồn cung nội dung khổng lồ với chi phí sản xuất thấp, có sức hút lớn đối với người xem. Nhưng khi tốc độ, số lượng phim sản xuất không tỷ lệ thuận với chất lượng và quá nhiều sản phẩm đơn giản, lặp lại, thiếu giá trị tác động tiêu cực đến nhận thức và hành vi người xem thì một “màng lọc” đủ hiệu quả là bài toán cấp thiết.

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Phim ngắn được sản xuất bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó có vô số sản phẩm có nội dung gần giống nhau, có nhiều tình tiết vô lý, thậm chí không ít sản phẩm dung tục tràn ngập trên không gian mạng. Đáng lo ngại là những sản phẩm này vẫn thường xuyên len lỏi vào văn phòng làm việc của nhiều cơ quan, đến tận góc bếp của các bà nội trợ và từng căn phòng ngủ của các gia đình...

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Ngày 29/9, Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên đã chính thức khởi công. Việc phục dựng công trình mang tính biểu tượng quyền lực quốc gia Đại Việt từ thế kỷ 15 – 18 được khẳng định là tôn trọng tối đa yếu tố gốc, bảo đảm tính xác thực của điện Kính Thiên. Tuy nhiên, vẫn ít người biết, cụ thể công trình này như thế nào.

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Sau nhiều lần đến Việt Nam và nhất quyết lên tiếng về chiến tranh tại Việt Nam, nhà văn Sara Lidman từng giúp nhiều người Thuỵ Điển hiểu hơn về những gì diễn ra ở dải đất hình chữ S này. Hơn 60 năm sau, câu chuyện ấy được đạo diễn Gunilla Bresky đưa trở lại Việt Nam trong Liên hoan phim Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16, với bộ phim “Sara và những kiếp người”, cùng nhiều câu chuyện đặc biệt quanh tác phẩm và nữ nhà văn này.

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” (Trịnh Trung Hiếu, Nhà xuất bản Công an nhân dân) kể những câu chuyện phía sau sắc phục Cảnh sát giao thông - nơi có những ca trực lặng thầm, những tình huống bất ngờ và những con người ngày ngày góp phần giữ bình yên trên mỗi cung đường.

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Cục Điện ảnh đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng tiến hành kiểm tra, rà soát, xác minh các trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động phổ biến phim trên các nền tảng, ứng dụng và không gian mạng có dấu hiệu vi phạm các quy định của pháp luật về điện ảnh.

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Ngoài việc tập huấn kỹ năng cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm về sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước; các cơ quan báo chí còn định vị năng lực công nghệ, bảo đảm an toàn hệ thống thông tin và chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực số trước khi bước vào Năm APEC 2027.

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Từ những lễ hội truyền thống, chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân đến các sân chơi thể thao sôi nổi ở cơ sở, năm 2026 đang ghi dấu một bước chuyển mạnh mẽ của đời sống văn hóa, thể thao Phú Thọ. Trong không gian mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, các giá trị văn hóa được tiếp tục gìn giữ, lan tỏa, trong khi phong trào thể dục, thể thao ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành động lực nâng cao sức khỏe, tinh thần và chất lượng cuộc sống của người dân.