Hôm nay, ngày 28/5, trần lãi suất huy động VND chính thức xuống mức 11%. Theo đó, lãi suất cho vay với 4 nhóm ưu tiên theo quy định của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) gồm nông nghiệp nông thôn, xuất khẩu, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) sẽ giảm từ mức 15% xuống 14%/năm. Như vậy lộ trình giảm lãi suất của NHNN đã được thực hiện sớm hơn tiến độ dự kiến là mỗi quý sẽ giảm 1%. Tuy nhiên, giảm là một chuyện, còn doanh nghiệp (DN) có tiếp cận được vốn vay hay không lại là chuyện khác.
Doanh nghiệp chưa tiếp cận được lãi suất 15%
Ngày từ đầu tháng 5, NHNN đã ban hành Thông tư số 14 quy định về mức lãi suất cho vay đối với 4 nhóm ưu tiên là 15%. Tuy nhiên, đến bây giờ, đã gần 1 tháng trôi qua, nhưng theo tìm hiểu của PV Báo CAND, việc tiếp cận vốn ưu đãi hầu hết các DNVVN, 1 trong 4 đối tượng ưu tiên, vẫn vô cùng khó khăn.
Chủ tịch Hiệp hội DNVVN tỉnh Vĩnh Phúc, bà Đinh Thị Liên cho biết: Hiện tại DN của bà cũng như các DN khác trong hiệp hội đều phải vay NH với lãi suất từ 17,5-19,5%/năm, trong đó, chủ yếu là vốn vay ngắn hạn từ 6 tháng tới 1 năm. Do đó, khi nhận được thông tin DNVVN sẽ được tiếp cận với mức lãi suất ưu đãi 15%/năm, nhiều DN trong hiệp hội đã đến các NH để tiến hành làm thủ tục vay vốn. Tuy nhiên, hầu hết các DN này đều bị phía NH từ chối với nhiều lý do khác nhau.
Đại diện của Hiệp hội DNNVV Việt
Biến động của lãi suất đầu vào với đầu ra không dễ theo bình thông đáy như lãnh đạo NHNN vẫn thường ước tính khi thông tin qua mỗi lần điều chỉnh lãi suất. Mặt khác, thông thường các hợp đồng vay vốn lưu động (ngắn hạn) của các NH áp dụng cho DN hiện là 1 năm và có thể được gia hạn hợp đồng hạn mức 1 năm nữa là 2 năm.
Vì vậy để được hưởng lãi suất 15%/năm, các DN còn phải chờ hết hợp đồng cũ, cỡ sau khoảng dăm tháng đến cả một năm chịu lãi suất cao rồi mới có thể được ký lại hợp đồng mới. Đó là chưa kể trên thực tế, để được hưởng lãi suất 15%/năm còn tùy thuộc vào thể lệ tín dụng của NH và thước đo cho những tính từ “minh bạch”, “lành mạnh” theo quy định.
Cùng bức xúc trước những khó khăn trong tiếp cận vốn ưu đãi từ phía NH, ông Nguyễn Hải, Giám đốc Công ty Long Hải (Hà Nội) cho biết:
Thậm chí, các tài sản có giá trị của DNVVN như sổ đỏ nhà hay phân xưởng, máy móc cũng không được các NH liệt vào tài sản thế chấp. Đây thực sự là một bất cập khiến DNVVN tiếp cận vốn NH đã khó, tiếp cận vốn NH với lãi suất ưu đãi 15% như đúng quy định lại càng khó hơn.
Đẩy vốn sang cho vay tiêu dùng
Mặc dù theo quy định, trần lãi suất cho vay đối với 4 nhóm DN ưu tiên là 15%, song trên thực tế các NH lại áp dụng công thức tính không giống nhau. Theo tính toán của một số NH thì chỉ có khoảng từ 8% - 10% khách hàng DN đáp ứng được tiêu chí của NH đề ra. Điều này cũng đồng nghĩa với việc số DN nhận được sự hỗ trợ từ chính sách lãi suất từ Thông tư 14 trên thực tế chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ, nếu không muốn nói là không đáng kể.
Trong khi đó, ở một diễn biến khác, các NH lại đẩy mạnh các chương trình cho vay tiêu dùng, đặc biệt là cho vay để mua nhà, sửa nhà. Và có cảm giác như cơ chế giải ngân của các NH cho những lĩnh vực không khuyến khích này sẽ nhanh chóng và thông thoáng hơn cả những gói hỗ trợ tín dụng cho 4 lĩnh vực ưu tiên.
Có thể kể một loạt các NH cho vay mua nhà như Ngân hàng Á Châu (ACB) mới đây đã tiếp tục giảm lãi suất cho vay lần thứ 3 trong vòng 4 tháng đầu năm nay, trong đó dành hạn mức tín dụng lên đến 7.000 tỷ đồng để phục vụ nhu cầu vốn của khách hàng cá nhân và hộ gia đình.
Hay Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) thông báo dành nguồn vốn 2.000 tỷ đồng cho các DNNVV thuộc lĩnh vực xuất nhập khẩu và các khách hàng cá nhân vay mua, xây sửa chữa nhà. Riêng phần vay mua, xây sửa chữa nhà ở chiếm 1.000 tỷ đồng với lãi suất giảm 3%/năm (tương ứng lãi suất 17,10%/năm) và miễn trả lãi 1 tháng đầu tiên của kỳ hạn vay.
Trong khi đó, Ngân hàng An Bình cũng đang đẩy mạnh triển khai chương trình mua nhà an cư dành cho các khách hàng có nhu cầu vay mua nhà, đất, xây và sửa chữa, nâng cấp nhà với khoản vốn lên đến gần 1.000 tỷ đồng...
Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, mặc dù Thông tư 14 được xem là một tín hiệu lạc quan song quyết sách này vẫn đi sau thực tế. Bởi lẽ, từ trước đó, hàng loạt ngân hàng trong nhóm G12 đã triển khai nhiều gói tín dụng với mục tiêu hỗ trợ cho các ngành nông nghiệp, thủy sản, xuất khẩu và công nghiệp hỗ trợ.
Có chăng, nét mới trong Thông tư 14 chỉ là đối tượng được ưu tiên bao gồm cả các DNVVN. Tuy nhiên, với việc sau gần 1 tháng áp dụng trần lãi suất 15%, nhóm DNVVN-cũng là nhóm DN khó khăn nhất, cần được hỗ trợ nhiều nhất, vẫn chưa tiếp cận được với nguồn vốn ưu đãi này đúng như quy định của NHNN, thì thông tin lãi suất cho vay tiếp tục giảm xuống 14% xem ra càng thêm xa vời đối với họ.
Nói về tình trạng các DN khó tiếp cận được vốn ưu đãi, TS Lê Thẩm Dương, chuyên gia NH nhận định: “Sự yếu kém của hệ thống NH hiện nay cũng là rào cản khiến vốn khó vào sản xuất, NH của ta luôn có tâm lý chỗ nào thịt nạc thì ăn, mỡ thì bỏ nên vốn dồn cho DN nhà nước cho an toàn. Đó là lý do khiến NH quốc doanh thường chủ yếu cho DN quốc doanh vay, NH cổ phần thì gom tiền cho chính mình. Vậy đối tượng còn lại thì ai phục vụ? Vậy làm sao vốn chảy vào những chỗ mà chúng ta muốn được?”
