Tuy nhiên, bên cạnh những điển hình tiên tiến, những đơn vị anh hùng, những người tốt việc tốt rất đáng trân trọng thì tình hình tiêu cực, vi phạm pháp luật... diễn ra phức tạp, có nơi tiềm ẩn nguy cơ gây mất ổn định chính trị cục bộ, có thể ảnh hưởng xấu đến an ninh quốc gia.
Các vùng miền nói trên tập trung đông đồng bào các dân tộc thiểu số, nhiều nơi đã từng là căn cứ địa cách mạng, từ thời gian khó khăn, hiểm nguy, nhân dân đã xả thân giúp đỡ, bảo vệ an toàn cơ quan đầu não, cán bộ lãnh đạo cách mạng, lãnh đạo kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ... đóng góp công lao to lớn vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ đất nước... Vì sao, ngày nay đời sống đã khá giả hơn trước, nhiều người giàu có... nhưng không ít người đã tha hóa về đạo đức, lối sống, vi phạm pháp luật, làm những điều có hại cho nhân dân, đất nước mình.
Tình hình tiêu cực, tội phạm ở biên giới tuy có tác động từ bên ngoài nhưng chủ yếu và hầu hết là người Việt Nam gây ra: buôn bán từ bạc giả, ma túy, vật liệu nổ... thậm chí buôn bán người - bán phụ nữ Việt Nam làm vợ, làm gái điếm, đẻ thuê cho người nước ngoài... đến xăng dầu, thuốc lá, hàng tươi sống độc hại v.v... Đặc biệt là buôn bán ma túy từ các trung tâm ở ngoại biên vận chuyển vào các đường dây từ biên giới nước ta vào sâu nội địa đầu độc dân ta, nhất là lớp trẻ con em mình.
Nhiều người làm "cửu vạn", bảo kê, chứa chấp, vận chuyển hàng lậu cho bọn tội phạm, có những kẻ đã điên cuồng chống lại những người thi hành công vụ - dã tâm sát hại cán bộ, chiến sĩ ta.
Kẻ địch và bọn tội phạm quốc tế hoạt động xuyên quốc gia đã lợi dụng tình hình phức tạp nói trên qua lại biên giới, xâm nhập nội địa chống phá ta... Tình hình phức tạp ở vùng "phên giậu" của đất nước (và các nơi khác) như vậy, đã làm tổn hại đến cuộc sống của nhân dân, làm nghèo đất nước, ảnh hưởng xấu đến sự nghiệp CNH, HĐH - xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.
Mặc dầu, Đảng và Nhà nước ta từ TW đến địa phương, các ngành, các cấp, các LLVTND... đã có nhiều chủ trương đúng đắn, sáng tạo... nhưng thành tựu đạt được còn hạn chế. Phải chăng tổ chức và hoạt động của ta chưa đủ sức, đúng tầm tạo chuyển biến đột phá đưa phong trào ở các vùng trọng điểm chiến lược này tiến lên nhanh, mạnh, cơ bản và vững bền, chủ động đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng trong thời kỳ mới...
Từ năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhắn nhủ chúng ta: "Phải biết nắm tình hình khách quan thay đổi hàng giờ, hàng phút, một chủ trương của ta hôm nay đúng hôm sau đã không hợp thời, nếu ta không tỉnh táo kiểm điểm những tư tưởng, hành vi của ta để bỏ đi những cái quá thời, sai, hỏng, nhất định ta sẽ không theo kịp tình thế".(Báo Cứu quốc, số 51, ngày 26/9/1945)
Trải nghiệm nhiều năm, có thời cơ, thuận lợi và nguy cơ, thử thách, nay, đã đến lúc Đảng và Nhà nước ta cần xem xét lại kỹ càng, toàn diện để đánh giá đúng thực chất tình hình phong trào các vùng nói trên nhằm:
- Một là: Điều chỉnh, hoàn thiện quy hoạch tổng thể các vùng, quy hoạch cụ thể từng địa phương và chiến lược kinh tế - xã hội vĩ mô, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, lao động dân cư đến năm 2015 và 2020.
Trong tình hình khủng hoảng tài chính, suy thoái kinh tế thế giới đang diễn biến phức tạp, Hội nghị cấp cao lần thứ 18 (Hội nghị cấp cao APEC 18) họp tháng 11/2010, đã đồng thuận triển khai chiến lược tăng trưởng mới với 5 nội dung: công bằng, đồng đều, bền vững, đổi mới và an toàn, nhưng thực tế không dễ thành công. Đảng và Nhà nước ta đã chủ trương: "Kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an sinh xã hội". Đây không chỉ là giải pháp tình thế trước mắt mà là công việc quan trọng, bức xúc trong một số năm, nhưng cũng không ít nguy cơ, thách thức và khó tránh khỏi "tái khủng hoảng" trong những năm sau này.
Với đặc điểm và yêu cầu nhiệm vụ mới của vùng biên cương của Tổ quốc, chúng ta cần thẩm định lại, xác định đúng quy hoạch nông thôn, đô thị, xí nghiệp, nông trường, trang trại... gắn liền xây dựng kết cấu hạ tầng đô thị, nông thôn với kết cấu hạ tầng giao thông... Những khu dân cư đang trong vùng dễ gây ra lũ quét, lũ ống, sạt núi, lở sông, không loại trừ động đất... thì cần rời đến nơi định cư an toàn và có điều kiện an cư lạc nghiệp, vững vàng phát triển đi lên; quy hoạch lao động, dân cư, xây dựng công trình kinh tế... ở biên giới đương nhiên phải kết hợp kinh tế với an ninh quốc phòng và quốc phòng an ninh kết hợp với kinh tế...
Ở một vài nơi giáp biên chưa có dân cư, đang sơ hở mà kẻ địch và bọn tội phạm thường lợi dụng qua lại hoạt động chống phá ta thì nên hình thành trang trại, doanh nghiệp của bộ đội hoặc "làng thanh niên giữa rừng xanh" của thanh niên xung phong như có địa phương đã làm. Đây là làng bản mới vừa xây dựng phát triển kinh tế - xã hội, vừa bảo đảm an ninh quốc phòng trong phòng tuyến biên giới của đất nước.
Tổng kiểm tra, nắm vững tình hình để tổ chức lại lực lượng lao động người địa phương và người ở nơi khác đến. Những người ở nơi khác đến mà không có công việc ổn định, đang làm thuê, tiếp tay cho bọn tội phạm, thường là bọn buôn lậu... thì nên giáo dục và chuyển họ về quê hương để chính quyền địa phương quản lý và tạo điều kiện cho làm ăn chân chính.
Số người địa phương và người ở nơi khác đến làm ăn lương thiện thì nên xây dựng, củng cố lại tổ chức: cơ sở sản xuất, kinh doanh, đoàn đội bốc xếp, vận chuyển... được đăng ký hợp pháp, có sự quản lý chặt chẽ của cơ quan chức năng. Mọi người đều phải tuân thủ kỷ cương pháp luật, loại trừ các đường dây, cơ sở chứa chấp, bảo kê... bọn tội phạm, từng bước làm trong sạch vùng biên giới nước ta.
- Hai là: Cán bộ là cái gốc của mọi công việc. Từ lâu, chúng ta đã quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ ở biên giới, vùng sâu, vùng xa, nhưng còn nhiều việc phải làm tốt hơn. Nhân dân ta nhiệt thành hoan nghênh, đón nhận chủ trương của Đảng và Nhà nước: động viên trí thức trẻ ưu tú bổ sung cho các xã thuộc 62 huyện nghèo, chú trọng ở biên giới. Đương nhiên, chúng ta cần tăng cường cán bộ cho các địa bàn trọng điểm khác, dù ở đó không phải là huyện, xã nghèo.
Ngoài đội ngũ trí thức trẻ, chúng ta cần tăng cường cán bộ hoạt động trên các lĩnh vực cho huyện, xã biên giới. Bộ đội biên phòng và một vài địa phương đã làm tốt việc này. Ban, ngành nào ở TW cũng cần tăng cường cán bộ, đầu tư đúng mức điều kiện vật chất kỹ thuật, chỉ đạo chặt chẽ, tổ chức và hoạt động thuộc chức năng, nhiệm vụ của ban, ngành mình, góp phần xây dựng tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể địa phương, cơ sở ở biên giới thật sự trong sạch, vững mạnh.
Động viên, huy động cán bộ, giáo viên, bác sĩ, kỹ sư... lên công tác ở biên giới một số năm, có chế độ ưu đãi về vật chất và tinh thần đối với họ. Khi hoàn thành tốt nhiệm vụ trở về họ được khen thưởng và được bố trí công tác thích hợp, tạo điều kiện thuận lợi để họ tiếp tục cống hiến, tiến bộ. Nên mời những cán bộ đã nghỉ hưu theo chế độ, nhưng sức làm việc còn tốt, có uy tín, kinh nghiệm công tác ở vùng dân tộc thiểu số, được nhân dân địa phương tín nhiệm làm nhiệm vụ một số năm nữa, có chính sách đãi ngộ thỏa đáng với những cán bộ này. Những cán bộ non kém, vô cảm, bất lực, thậm chí thoái hóa biến chất thì không nên bố trí công tác ở địa phương, cơ sở trọng điểm. Cần phát hiện đúng, xử lý kịp thời, nghiêm minh đối với những cán bộ phạm tội, bao che, bảo kê… cho bọn tội phạm.
Các ngành, các cấp cần đặc biệt quan tâm đào tạo, bồi dưỡng được đội ngũ cán bộ cốt cán sống trong nhân dân, nghe dân nói, nói dân nghe, làm dân tin… như những "già làng, trưởng bản" tin cậy, thân thiết của đồng bào địa phương.
- Ba là: Phát động phong trào quần chúng cách mạng thi đua lao động sản xuất với năng suất, chất lượng và hiệu quả cao nhất; đẩy mạnh phong trào học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; gắn liền với cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở các khu dân cư, đội ngũ cán bộ lãnh đạo, đảng viên, đoàn viên TNCS, cán bộ, chiến sỹ LLVTND phải nêu gương tốt trong các phong trào này. Thường xuyên chăm lo giáo dục, bồi dưỡng về chính trị, đạo đức và pháp luật… để mọi người ở biên giới điều biết tự trọng mình, tôn trọng người khác, kính già, yêu trẻ, lịch thiệp với mọi người; tôn trọng phong tục, tập quán, pháp luật của nước bạn và quan hệ thân thiện, đoàn kết hữu nghị với nhân dân các nước cùng chung biên giới.
Đặc biệt phát huy mạnh mẽ truyền thống, bản chất tốt đẹp, quyền tự hào chính đáng về công lao, thành tích của những người đã từng sống và cống hiến hết mình ở các căn cứ cách mạng; đứng ở tuyến đầu của Tổ quốc. Ngày nay, giàu hay nghèo vẫn phải biết làm việc, làm người có ích cho xã hội. Tham nhũng, buôn lậu… là có tội đối với đồng bào, đồng chí, các anh hùng liệt sĩ… những người đã khuất cho cuộc sống hôm nay.
Các phong trào quần chúng cách mạng cần kết hợp chặt chẽ với nhau, phục vụ đắc lực nhiệm vụ chính trị của từng đơn vị, địa phương; đáp ứng lợi ích thiết thân của quần chúng, được đông đảo quần chúng tự giác tham gia, phát triển bền vững, mang lại hiệu quả thiết thực, không phô trương, hình thức.
- Bốn là: Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo năng động, sáng tạo, nhạy bén của cấp ủy, chính quyền các cấp đối với nhiệm vụ cơ bản, thường xuyên là xây dựng phòng tuyến nhân dân, thế trận quốc phòng toàn dân kết hợp với thế trận an ninh nhân dân liên hoàn vững chắc ở biên cương của Tổ quốc. Tình hình hiện nay khác ngày xưa, nhưng kẻ thù và bọn tội phạm hoạt động được đến đâu, tùy thuộc ở chúng thì ít mà phần hơn là tùy thuộc ở sức mạnh đoàn kết và đấu tranh của nhân dân ta. Thiết nghĩ, ma túy đang là "quốc nạn", nhưng nếu người Việt Nam ở biên giới, cửa khẩu không buôn bán ma túy, tích cực góp phần ngăn chặn ma túy từ nước ngoài đưa vào nước ta thì "quốc nạn" này sẽ bị ngăn chặn, từng bước bị xóa bỏ, khi có chuyển biến tiến bộ trong nhân dân, mà quan trọng là từ biên giới, cửa khẩu.
Đảng và Nhà nước đã thành lập các Ban Công tác Tây Nguyên, Tây Nam, Tây Bắc… Bộ Công an đã thành lập các Cục An ninh ở các khu vực nói trên. Nay, cần tổng kết, rút kinh nghiệm nhằm kiện toàn, đổi mới để các tổ chức này thực sự có hiệu lực và hoạt động có hiệu quả cao hơn. Có thể, một số ban, ngành, tổ chức chính trị xã hội ở TW, một số tỉnh, thành phố ở phía trong có điều kiện nên kết nghĩa, đầu tư giúp đỡ một tỉnh, một huyện ở biên giới đang còn nhiều khó khăn. Động viên các tổ chức có điều kiện và nhiệt tình với công việc an sinh xã hội, tự nguyện giúp đỡ một huyện, xã, bản… nhanh chóng thoát khỏi đói nghèo.
Tăng cường cán bộ, phương tiện kỹ thuật công nghệ cao cho các cơ quan công tác ở các cửa khẩu quốc tế. Bộ Tư pháp, Viện KSND Tối cao, TAND Tối cao và các cơ quan chức năng khác, nên nghiên cứu, củng cố, xây dựng, kiện toàn tổ chức ở các địa phương, biên giới, ví như tổ chức Tòa án khu vực thay Tòa án cấp huyện… Nghiên cứu, đề nghị xây dựng lực lượng Công an biên phòng phối hợp chặt chẽ với Bộ đội biên phòng, đảm bảo vững chắc an ninh quốc gia v.v…
Trên đây là một vài ý kiến góp phần nhỏ bé vào công việc lớn - xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị; người Việt Nam thân thiện, văn minh và anh hùng đứng ở tuyến đầu của Tổ quốc
