Mặc cho cơ quan quản lý giá trong nước kết luận không có cơ sở để tăng giá sữa, các hãng sữa ngoại vẫn ngang nhiên tăng, thậm chí ngay trước khi Thông tư mới nhằm thắt chặt việc quản lý giá sữa chính thức có hiệu lực. Khi Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) “vào cuộc mạnh mẽ”, 3 Bộ (Y tế, Tài chính, Công Thương) tăng cường liên kết quản lý hơn nữa, liệu giá sữa ngoại có chững lại?.
Trao đổi với PV, ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Quản lý giá cho biết: "Lần tăng giá này, doanh nghiệp (DN) vin vào cớ Nhà nước điều chỉnh tỷ giá. Lý do thứ 2 là chi phí ở nước ngoài tăng và nước sở tại áp đặt giá cao, họ phải tăng theo. Tuy nhiên, nguyên nhân này không hợp lý, cần phải tính toán lại, đặc biệt là lý do biến động giá ở nước ngoài, bởi thời điểm này giá nguyên liệu rất ổn định. Thêm nữa là không phải tất cả các hãng sữa đều tăng, mà chỉ một vài hãng lợi dụng tình hình để tăng giá đơn lẻ".
Tuy nhiên, dù không bị thuyết phục bởi lý do giá sữa ở nước ngoài tăng, cơ quan quản lý giá vẫn buộc phải chấp nhận. "Nhập nguyên liệu thì kiểm soát được giá, công khai trên thị trường. Nhưng với những sản phẩm thành phẩm, DN hoàn toàn có thể khống chế giá, thông báo do giá ở nước ngoài tăng, để tăng giá trong nước. Cái này rất đáng lo ngại" - ông Tuấn thừa nhận.
Cái khó của cơ quan quản lý nhà nước là không tách được cơ cấu giá của sản phẩm. Rất nhiều loại chi phí họ kê ra, mình thấy "gờn gợn" nhưng cũng không làm cách nào để xác định được chi phí đó có thật hay không.
Đơn cử, DN có thể viện lý do nghiên cứu công thức tốn hàng trăm triệu USD, và tính vào cơ cấu giá. Rồi chi phí nghiên cứu lâm sàng, chi phí tiếp thị, quảng cáo, lương cho cán bộ, nhân viên của họ; chi phí bến bãi… hàng nghìn thứ mà họ thông báo thế nào chúng ta phải chịu thế ấy.
"Trước đây, chúng ta chỉ mới tập trung chống hạ giá để trốn thuế. Hiện đã đến lúc cần xem xét lại. Xu hướng là thuế ngày càng giảm dần khi nền kinh tế hội nhập nhiều hơn với thế giới. Thị trường Việt
Với độ "nóng" của mặt hàng sữa khi đối tượng và thói quen tiêu dùng sản phẩm ngày càng tăng, Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công Thương) dự báo thị trường sữa chưa cho thấy dấu hiệu bình ổn. Mặc dù Chính phủ đã đưa sữa vào danh mục hàng nhạy cảm và sử dụng nhiều biện pháp quản lí, kiểm soát giá nhưng giá sữa vẫn tăng ngoài kiểm soát.
Trong khi DN nhiều mánh khóe, thì các công cụ quản lý nhà nước về giá lại rối rắm và thiếu hiệu quả. Hàng loạt văn bản đang chờ sửa đổi. Cơ quan Hải quan và Quản lý giá giờ mới tính chuyện sẽ ngồi lại với nhau, thì công cụ hiệu quả nhất để chống lại sự lộng hành của DN chính là người tiêu dùng. Thực tế là dù hễ ra tay là "nên chuyện", nhưng từ trước đến nay người tiêu dùng hiếm khi sử dụng nguồn sức mạnh khổng lồ của mình.
Việc người dân thờ ơ trong bảo vệ quyền lợi của mình đã khiến các DN sữa ỷ thế hàng thiết yếu, "hành" khách hàng nhiều hơn là phục vụ họ.
"Với DN vi phạm pháp lệnh môi trường như Vedan, người dân đã dạy được cho họ một bài học bằng cách tẩy chay sản phẩm, thì tôi nghĩ với mặt hàng sữa, chúng ta hoàn toàn có thể làm như vậy. Quyền lựa chọn nằm trong tay khách hàng, tại sao chúng ta lại chấp nhận những sự tăng giá vô lý của một số hãng sữa, mà không tẩy chay họ đi" - ông Nguyễn Anh Tuấn đặt dấu hỏi.
"Hãng sữa nào lộng hành, cơ quan quản lý nhà nước can thiệp một phần, còn người tiêu dùng cũng có vũ khí của chính mình để chống lại họ"
