Người thầy nặng gánh con chữ trên đôi chân tật nguyền

Thấy những đứa trẻ con trong làng không được đến trường học chữ, vì hoàn cảnh nghèo khó, dù tật nguyền nhưng anh vẫn gắng sức mở một lớp học dạy chữ để truyền đạt kiến thức mình có được, với mong muốn xóa mù chữ cho các em mà không đòi hỏi tiền học phí...

Lớp học nhỏ của người thầy “đặc biệt” Nguyễn Trai nằm lọt thỏm sau con đường đất sỏi ở thôn Thanh Lam Trung, xã Phú Đa (Phú Vang, Thừa Thiên - Huế); hằng ngày vẫn vang vang tiếng đọc bài đồng thanh của những cô, cậu học trò từ lớp 1 đến lớp 4. Đa phần các em tìm đến với lớp học đều có gia cảnh khó khăn không thể đến trường để học thêm kiến thức nên được bố mẹ gửi vào lớp của thầy Trai. Chưa từng được học qua bất kì một lớp nghiệp vụ sư phạm nào nhưng thầy Trai vẫn ngày ngày đứng lớp để truyền đạt cho học sinh của mình những kiến thức mà mình đã tự mày mò học được thông qua những cuốn sách, báo cũ trong suốt gần 30 năm kể từ ngày bước vào nghiệp dạy học...

Không giống như bao người bình thường khác, cuộc đời của thầy Trai là những chuỗi ngày khó khăn, vất vả chống chọi với bệnh tật. Thầy Trai kể rằng, thầy bị dị tật từ năm mới học lớp 9. Hôm đó, sau buổi học khi đang trên đường về nhà, không hiểu sao 2 đầu gối cậu bé Trai cứ khít lại, va vào nhau khiến những bước chân trở nên nặng nhọc. Những cơn đau ở chân làm cho Trai không thể đến lớp với chúng bạn. Nửa tháng sau, gia đình hối hả đưa Trai vào Bệnh viện Trung ương Huế chữa trị.

“Vào bệnh viện được 3 ngày thì tôi bị liệt, teo cơ rút gân vì bệnh viêm đa khớp. Các bác sĩ khuyên nên đưa tôi ra Bệnh viện Bạch Mai chữa trị. Lúc đó nhà tôi nghèo lắm, khoai sắn không có mà ăn thì lấy đâu ra tiền mà đi chữa bệnh”, thầy Trai buồn rầu nhớ lại.

Ngày ngày thầy Trai vẫn chống nạng đi dạy chữ cho học sinh nghèo.
Ngày ngày thầy Trai vẫn chống nạng đi dạy chữ cho học sinh nghèo.

Kể từ ngày bị liệt, nhìn thấy bạn bè đến trường, chạy nhảy, Trai cứ khóc suốt vì ước mơ được đi học đành phải gác lại. Nằm một chỗ, cậu bé Trai như một gánh nặng trong gia đình, mọi chuyện từ sinh hoạt, ăn uống Trai không thể tự mình làm được mà phải nhờ người thân giúp đỡ... Nhưng, không chịu đầu hàng số phận, Trai hằng ngày vẫn dùng tay bấu víu vào thành giường và sợi dây buộc ở đầu giường tập ngồi, tập đứng. “Những lúc muốn tập, tôi phải chờ bố mẹ ra đồng mới dám tập bởi sợ bố mẹ nhìn thấy rồi lại buồn, lại khóc vì thương con”, thầy Trai tâm sự.

Với những nỗ lực không biết mệt mỏi của mình, 6 tháng sau, cậu bé Trai đã ngồi và gượng đứng được nhưng phải nhờ chiếc nạng bằng tre của anh trai làm tặng cho. Từ một người nằm liệt giường cho đến khi tự mình chập chững từng bước chân trên đôi nạng bằng tre, cuộc đời của thầy Trai như bước sang một trang mới. Trai đã tự mình làm được mọi việc. Và rồi một ngày, thấy mấy em nhỏ trong thôn xóm vì quá nghèo, không có tiền để đến trường phải ở nhà, trằn trọc nhiều đêm, Trai nghĩ tuy bị liệt nhưng với kiến thức 9 năm cắp sách đến trường, đủ để dạy mấy đứa nhỏ thoát nạn mù chữ.

Những đứa trẻ có hoàn cảnh nghèo khó tại lớp học của thầy Trai.
Những đứa trẻ có hoàn cảnh nghèo khó tại lớp học của thầy Trai.

Được sự giúp đỡ động viên của bố mẹ, anh chị em, thầy vận động mấy em nhỏ thất học trong thôn lại dạy chúng cách đọc, cách viết. Từ 5-6 em ban đầu, sau học sinh tăng dần, thời điểm cao nhất (năm 1992-1998) lên đến gần 40 em. Ngôi nhà của thầy trở nên quá nhỏ bé so với số lượng học sinh miệt mài tìm con chữ. Cạnh nhà thầy có cái chòi của một hộ dân canh giữ trâu, bò khỏi phá vườn. Thầy bày tỏ mượn cái chòi ấy làm lớp học, tiện thể canh giùm luôn cho họ. Sau khi được sự đồng ý với lời dặn dò của người dân tốt bụng, thầy và trò cùng nhau chặt tranh, tre, nứa, lá về nới rộng căn chòi thành lớp học cho các em.

Thời điểm mở lớp thầy Trai chỉ mới là chàng thanh niên 22 tuổi nhưng có học trò đã gần 30 tuổi vẫn đến xin được học lớp xóa mù chữ của thầy... Thương các em mù chữ, thầy Trai mở lớp mà không hề nghĩ đến chuyện tiền công dạy học. Thấy thầy tận tụy với học trò nhưng gia cảnh thầy nghèo quá nên nhiều phụ huynh góp gạo cho thầy coi như trả học phí, có nhà trả ơn bằng con gà mới nở, con lợn mới sinh… nhà nào nghèo không có gạo thì trả bằng ngày công như cuốc đất trồng khoai, sắn giúp.

Tiếng lành đồn xa, những học trò của thầy Trai không còn ở trong xóm làng nữa mà đôi khi có cả học trò của những làng kế cận. Năm 2005, nhận được sự giúp đỡ của cô Kim, một nhà hảo tâm ở Đà Lạt gửi gần 30 triệu về cho thầy xây lớp học, một lớp học rộng gần 16m2 được xây xong cũng là lúc mà cả thầy và trò cảm thấy hạnh phúc khi không còn phải học trong lớp học tạm bợ trước đây nữa...

Hạnh phúc cũng đến với người thầy tật nguyền này khi cảm thông với hoàn cảnh của thầy Trai, một người cùng xóm đã chấp nhận đưa cô con gái của mình về cùng sống chung một nhà với thầy mà không đòi hỏi tổ chức lễ cưới hay đăng kí kết hôn. Gần 30 năm, người thầy có số phận không may mắn ấy đã dìu dắt không biết bao nhiêu thế hệ học trò nghèo khó. Có những người bây giờ đã trưởng thành và thành đạt vẫn quay trở về thăm lại lớp học và gọi thầy Trai một tiếng “thầy”.

Giờ đây, đã ngoài tuổi 52, sức thầy Trai cũng đã yếu, vì cái lưng còng làm thầy đi lại khó khăn hơn. Nhưng, nhiệt huyết của người thầy tật nguyền vẫn không hề tắt. “Các em khó khăn mới tìm đến với lớp học, học trò đến càng ít tôi càng mừng vì chứng tỏ cuộc sống của gia đình các em đã khá giả hơn, các em đã được đến trường. Dù sau này, lớp học chỉ còn 1 em tôi vẫn dạy đến khi nào không thể đứng lớp nữa lúc đó tôi mới ngưng”, thầy Trai trải lòng

Đan Ngọc - Thanh Ngọc

Các tin khác

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.