Nhờ đó, những cánh rừng keo tràm không còn chỉ là nơi cung cấp nguyên liệu thô mà đã tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị kinh tế cao hơn, mở ra cơ hội nâng cao thu nhập cho người nông dân trên chính quê hương mình.
Hành trình gây dựng mô hình rừng keo tràm
Khi ông Mai Văn Nam, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Quảng Trị, giới thiệu: “Ông Đặng Thơ là một nông dân, cũng là một doanh nhân có nhiều đóng góp cho địa phương”, chúng tôi hình dung về một người chủ doanh nghiệp với dáng vẻ thành đạt. Thế nhưng, cuộc gặp tại nhà máy chế biến ván gỗ rừng trồng xuất khẩu của ông lại mang đến một ấn tượng khác: sự mộc mạc, chân chất của một người nông dân vẫn hiện rõ sau những thành công trong kinh doanh.
Ông Thơ là người vùng Triệu Ái, nay thuộc xã Ái Tử, mảnh đất bên bờ Bắc sông Thạch Hãn từng trải qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Sau khi học Trường Trung cấp Nông nghiệp Bình Trị - Thiên, ông làm nhiều nghề để mưu sinh, từ thu mua phế liệu đến tổ chức vận chuyển hàng hóa từ Lào về Việt Nam.
Những năm tháng bươn chải giúp ông tích lũy kinh nghiệm làm ăn. Chính những trải nghiệm đó khiến ông nghĩ nhiều hơn về quê hương, nơi có đất, có rừng nhưng đời sống người dân vẫn còn khó khăn.
Năm 2005, ông quyết định trở về quê hương lập nghiệp và thành lập Công ty TNHH MTV Mạnh Triều. Ban đầu, doanh nghiệp chỉ là một cơ sở chế biến gỗ rừng trồng quy mô nhỏ với khoảng 20 lao động, chủ yếu thực hiện các công đoạn sơ chế gỗ rừng trồng để cung cấp ra thị trường. Qua thực tế sản xuất, ông nhận thấy nếu chỉ dừng ở khâu sơ chế thì giá trị không cao. Muốn phát triển bền vững, phải chủ động vùng nguyên liệu, đẩy mạnh chế biến sâu và xây dựng chuỗi liên kết. Từ đó, hướng đi phát triển dài hạn của doanh nghiệp dần hình thành.
Ông từng bước đầu tư mua đất để phát triển trồng rừng. Sau khoảng 10 năm, gia đình ông sở hữu khoảng 300 ha đất rừng trồng keo tràm. Ban đầu, rừng được khai thác theo chu kỳ ngắn khoảng 5 năm. Về sau, ông chuyển hướng sang trồng rừng theo tiêu chuẩn dài hạn để đáp ứng yêu cầu chứng chỉ FSC – chứng chỉ quốc tế về quản lý rừng bền vững, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm gỗ.
“Rừng FSC có những yêu cầu rất khắt khe, nếu không tuân thủ đúng quy trình sẽ không được công nhận”, ông Thơ chia sẻ. Theo ông, đây là hệ thống quy định nghiêm ngặt về bảo vệ môi trường, chống xói mòn, bảo vệ nguồn nước và đảm bảo quyền lợi người lao động. Các khu vực ven khe suối được giữ lại thảm thực vật tự nhiên để hạn chế rửa trôi, xói mòn đất. Sau khai thác, rừng không được xử lý theo cách đốt thực bì hay san ủi như tập quán truyền thống, mà chỉ dọn dẹp cục bộ và trồng lại cây mới nhằm duy trì hệ sinh thái đất.
Ngoài ra, mỗi chu kỳ rừng FSC thường kéo dài trên 8 năm, đòi hỏi người trồng phải kiên trì hơn và chấp nhận rủi ro lớn hơn trước thiên tai, cháy rừng. Đổi lại, giá trị gỗ được nâng lên, góp phần xây dựng thương hiệu cho gỗ rừng trồng Việt Nam. Hiện nay, ngoài nguồn rừng của gia đình, Công ty Mạnh Triều còn thu mua hàng chục nghìn tấn gỗ FSC từ người dân địa phương mỗi năm.
Xây dựng chuỗi chế biến và tạo sinh kế tại địa phương
Từ những cánh rừng trồng, ông Đặng Thơ đã đầu tư xây dựng nhà máy chế biến gỗ tại Cụm công nghiệp làng nghề Ái Tử, với diện tích khoảng 3 ha. Nhà máy hiện tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 80 lao động, cùng nhiều lao động thời vụ tham gia trồng, chăm sóc và khai thác rừng.
Mỗi năm, doanh nghiệp chế biến hàng nghìn mét khối gỗ, đạt doanh thu hơn 20 tỷ đồng và lợi nhuận sau khi trừ chi phí hơn 2 tỷ đồng.
Tuy nhiên, với ông Thơ, thành quả lớn nhất không chỉ nằm ở những con số kinh tế, mà là việc người dân địa phương có thêm việc làm và thu nhập ngay trên quê hương mình. Bên cạnh phát triển sản xuất, gia đình ông còn hỗ trợ hộ nghèo, cho người dân khó khăn vay vốn không lãi và tham gia các hoạt động khuyến học, an sinh xã hội tại địa phương.
Ông Đặng Sỹ Dũng, Chủ tịch UBND xã Triệu Phong, cho biết gia đình ông Đặng Thơ đang nhận đỡ đầu một hộ nông dân nghèo tại xã Ái Tử với mức hỗ trợ 2 triệu đồng/tháng từ năm 2020 đến nay. Ngoài ra, ông còn cho khoảng 40 hộ nông dân và công nhân khó khăn vay không lãi, mỗi hộ từ 5–10 triệu đồng, tổng khoảng 400 triệu đồng/năm. Hằng năm, gia đình tham gia các quỹ “Vì người nghèo”, “Đền ơn đáp nghĩa”, “Khuyến học” với mức trung bình khoảng 10 triệu đồng/năm, đồng thời đóng góp 5 triệu đồng để hỗ trợ lắp đặt camera an ninh tại địa phương.
Trong quá trình sản xuất kinh doanh, ông Đặng Thơ đã được trao nhiều bằng khen, giấy khen qua các năm.
Năm 2022, ông được UBND huyện Triệu Phong tặng Giấy khen vì thực hiện tốt chính sách, pháp luật thuế.
Năm 2023, ông tiếp tục nhận nhiều hình thức khen thưởng gồm: Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị về thành tích trong phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2021–2023; Bằng khen của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam về phối hợp thực hiện chính sách BHXH, BHYT; Giấy khen của UBND huyện Triệu Phong về thực hiện nghĩa vụ nộp thuế; và Giấy khen của UBND thị trấn Ái Tử về danh hiệu gia đình văn hóa 3 năm liên tục.
Năm 2024, ông tiếp tục được UBND huyện Triệu Phong tặng Giấy khen vì thực hiện tốt nghĩa vụ nộp thuế.
Mới đây, ông Đặng Thơ được Hội Nông dân Việt Nam bình chọn là một trong 63 gương mặt “Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2025”.
