Da đen, răng trắng, tóc vuốt keo bốc ngược là chân dung ông giám đốc tự nhận mình không có chữ nghĩa Trần Văn Văn. Cái ông giám đốc xuất thân từ nghề chài lưới ở vùng sông nước, cửa biển TP Hải Phòng nói về tố chất của mình cũng khiến người ta ồ lên ngạc nhiên.
Trần Văn Văn năm nay 45 tuổi, lý giải việc mình giải cứu thành công hàng trăm tàu, bè đắm, mắc kẹt... chỉ vì có mẹo lẫn máu liều. Ở dưới nước, không có mẹo chẳng thể nào trục vớt những con tàu cả nghìn tấn chỉ với những công cụ tự chế bằng đồ đồng nát. Mà nếu không liều thì anh cũng chẳng dám lặn xuống đáy sông, đáy biển để lần mò cho bằng được cái điểm cốt yếu để "đánh bật" con tàu lên. "Đã 3 lần em hút chết rồi đó. Thế mà vẫn cứ liều...", Trần Văn Văn tỉnh queo chia sẻ.
Nói về việc giải cứu tàu Vinashin Orient, Trần Văn Văn cho biết, việc 3 con tàu mắc kẹt vào cầu Bính khi con bão Conson đổ ập vào Hải Phòng anh biết. Anh còn đứng xem người ta giải cứu hai con tàu trước, đến lượt tàu Vinashin Orient thì thấy 2 tàu cứu hộ cứ giật mãi mà con tàu này chẳng nhúc nhích. Thấy thế, anh lên tiếng: "Các anh có thuê không em làm cho?". "Anh là ai mà dám hỏi thế?", một anh trong đội trục vớt hỏi. "Em trục vớt được cả tàu 2. 000 tấn ở Dung Quất đấy?", Văn trả lời.
Thế rồi 3h chiều cùng ngày, các anh ở Cảng vụ Hải Phòng đồng ý giới thiệu Văn "giải quyết vụ này". Văn đem theo công cụ toàn là đồ tự chế, được làm từ sắt vụn mua của đồng nát và nhóm công nhân nhanh chóng đến hiện trường. Vừa nâng, vừa cẩu đến 5h thì giải cứu thành công con tàu đang mắc kẹt vào cây cầu huyết mạch của Hải Phòng.
Chiến tích lẫy lừng là thế mà anh Văn bảo: "Bọn em cứ làm thôi, kéo được tàu thì nhận thưởng". Lạ thật! Một anh thuyền chài bốc cả gia đình 1 vợ 5 con lên bờ thành lập công ty TNHH, có pháp nhân hẳn hoi mà khi "oánh" vụ tàu mắc kẹt khiến cả nước đổ dồn theo dõi tiến độ giải cứu mà làm ăn đơn giản thật. Ít ra trước lúc thực hiện cũng phải làm cái hợp đồng cam kết chứ, thế mà chỉ nói miệng...
Tháng 3 vừa qua, một tàu nước ngoài đâm vào tàu chở container. Tàu gãy, 12 container văng khắp cửa biển, gây tắc luồng. Anh Văn được gọi nên điều công nhân (toàn anh em con cháu trong nhà và đều là thuyền chài) đến xử lý. 24h sau, Văn cùng quân của mình đã cẩu thành công tàu 1.000 tấn bị đâm gãy thành đôi và 12 container, tránh được cái họa tắc đường trên biển.
Chẳng những giải cứu tàu thuyền gặp nạn ở Hải Phòng và các vùng lân cận, anh Văn còn được mời đi nhiều nơi khác. Ngay lần giải cứu tàu Đông Hải 62 nặng hơn 1.000 tấn chìm trong mùa bão năm 2009, gặp tàu Đông Hoa bị bão đánh lên bờ nhóm của anh Văn cũng tham gia giải cứu luôn. Để kéo được con tàu 1.200 tấn này xuống nước, anh Văn phải cho người của mình bơi thuyền thúng ra biển để thả neo. Gió to, sóng lớn, công nhân cứ tròng trành trên biển, muốn vào bờ cũng không được. Nhìn mấy người công nhân vật lộn với sóng đang mệt lử, anh Văn buộc phải bắn súng dây ra móc vào thuyền để kéo lên bờ. "Công nhân của em cảm tử lắm", Văn khoe. Thế rồi, cả thầy lẫn trò đã dùng tời tời được con tàu này xuống nước an toàn.
Có người hỏi Văn có bí quyết gì không? Anh Văn cười to bảo, chẳng có bí quyết gì cả. "Chúng em đi làm thuê, lấy tiền. Việc đứng trước mặt mọi người ở đây là một bất ngờ lớn, chưa từng nghĩ tới". Hỏi Văn, những lúc gặp "ca" khó thì xử lý sao, anh lại cười mà bảo: "Trong lòng em cầu xin trời đất, thần thánh phù hộ độ trì. Còn lại thì mình phải nghĩ ra mẹo để làm".
Văn can đảm lắm, từ bé đã sống trên sông nước nên lặn rất giỏi. Sau này trưởng thành, nuôi vợ, nuôi con bằng nghề kiếm sắt vụn ở đáy sông, cửa biển tạo cho con người anh bản lĩnh với sóng to, gió lớn. Thế nên, khi thành lập công ty, có tiền mua tàu cứu hộ, chế tạo thiết bị chuyên dụng và cả chục công nhân nhưng lúc nào vào cuộc, Văn cũng đều nhận phần khó, khâu yếu. Thế nên, những lần chết hụt của anh Văn không chỉ có một.
Lần đó, trục vớt con tàu 1.500 tấn, tàu cứu hộ của Văn quá nhẹ nên bị đánh ụp luôn. Mọi người đang ở trong khoang đều chui ra được, riêng Văn cứ lục bục mãi vì bị vướng dây. Trong lúc sự sống và cái chết chỉ trong gang tấc, anh không nản vì vẫn nhìn thấy ánh sáng phản chiếu dưới nước. Loay hoay một lúc, anh cũng ngoi lên được. "Lần đó tưởng chết", Văn nói...
Mà Văn đâu chỉ trục vớt tàu đắm, tàu mắc cạn, anh còn tìm kiếm người chết trôi, vớt bom mìn... Tất cả những thứ bị dòng nước che khuất, nếu được cậy nhờ anh đều làm tất. Những lần ấy, về đến nhà vợ con luôn tránh xa vì cái mùi khó ngửi toát ra từ người anh. "Bọn em không ghẻ được", Văn khoe độ kháng ghẻ đáng tự hào của mình và đồng đội.
Đêm 15/8, Trần Văn Văn được tôn vinh trong chương trình "Vinh quang Việt