Xả bụi vô tội vạ
Người dân thôn Giáp Thượng, xã Hương Văn cho biết: Khoảng 18h ngày 20/11, lúc mọi nhà chuẩn bị cơm tối, bỗng bầu không khí trong nhà, ngoài ngõ và trên không đặc quánh bụi thải của Nhà máy Xi măng Văn Xá. Đây không phải lần đầu nhà máy thải bụi vô tội vạ ra khu dân cư. Khoảng một trăm người dân trong thôn do không chịu nổi bụi đã đồng loạt kéo đến cổng nhà máy, yêu cầu các dây chuyền ngừng sản xuất (thời điểm này, nhà máy chuẩn bị bước sang ca ba). Bị phong toả, nhiều công nhân phải quay trở lại nhà do không thể vượt qua hàng rào người dày đặc để vào làm việc bên trong nhà máy. Đến sáng 21/11, khoảng 200 công nhân khác sau hơn hai giờ đồng hồ chờ đợi cũng phải bỏ ca quay về nhà.
Ông Đặng Hiến (74 tuổi, trú tại đội 1, thôn Giáp Thượng, xã Hương Văn) bức xúc: "Nhà tui ở gần cửa phía Nam của nhà máy, cách chưa đầy 200m nên mỗi lần xả, bụi bao trùm cả nhà, mấy đứa nhỏ ho sặc sụa thấy thương quá. Nhà máy xi măng đang triệt đường sống của nông dân tụi tui. Người dân bọn tui ở đây chủ yếu làm nông nghiệp, đất không trồng nổi cây gì thì lấy chi mà sống đây. Hầu hết trẻ trong thôn thì bị viêm đường hô hấp, mắc các bệnh về phổi".
Người dân bao quanh Nhà máy Xi măng Luks phản ánh ô nhiễm.
Theo ghi nhận của chúng tôi, những loại cây trồng trong vườn nhà dân trong khu vực trên thì thân và lá đều phủ một lớp bụi đá dày đặc, đen sì. Khi có mưa xuống, lớp bụi này bị nước cuốn xuống, thấm vào đất làm cây trồng chết la liệt. Bà Nguyễn Thị Hương (42 tuổi, thôn Giáp Thượng) nghẹn ngào nói: "Đi không được, ở chẳng xong. Ai đời, ở trong nhà mình mà suốt ngày đêm phải mang khẩu trang, đeo kính mắt để tránh bụi xi măng. Nhà máy thường xả bụi đậm đặc vào hai tối cuối tuần hoặc lúc trời mưa to. Mỗi lần xả bụi, nhà máy tắt hết hệ thống điện để dân khó phát hiện".
Ông Đặng Công Bình, Bí thư Đảng uỷ xã Hương Văn cũng xác nhận thực tế này. Ông Bình cho biết, Công ty Luks đang có nhiều điều thất hứa với dân nên đã gây bức xúc như kiểu "giọt nước tràn ly". Doanh nghiệp đã không xử lý dứt điểm tình trạng ô nhiễm khói bụi và nước thải kéo dài theo các kết luận của huyện từ hai năm lại đây. Công ty cũng tìm cách thoái thác trách nhiệm hỗ trợ thiệt hại cây cối, hoa màu hằng năm cho dân. Năm 2009, công ty mua bảo hiểm y tế cho các gia đình sống quanh nhà máy để an dân. Năm 2010, dân bị cắt bảo hiểm y tế. Huyện đã quy hoạch vùng định cư mới cho dân khu vực ô nhiễm nhưng chưa được di dời.
Trung tuần tháng 11/2010, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Cao cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành liên quan đã có buổi làm việc với Công ty hữu hạn Xi măng Luks. Sau đó, đồng chí Nguyễn Văn Cao đã yêu cầu Công ty Hữu hạn ximăng Luks nghiêm túc thực hiện đầy đủ các nội dung kiến nghị của Đoàn Kiểm tra Bộ Tài nguyên và Môi trường; việc xử lý bụi khói Nhà máy phải đảm bảo tuân thủ quy trình đã được phê duyệt; có các giải pháp xử lý triệt để nhằm hạn chế mức độ ảnh hưởng đến khu vực xung quanh; đặc biệt, lưu ý tính toán phương án hợp lý khi tiến hành nổ mìn khai thác mỏ, vận chuyển... Đối với các dây chuyền mở mới hoặc nâng công suất phải đặc biệt chú ý đến việc sử dụng đất cho mục đích hành lang an toàn và bảo vệ môi trường... Nhưng thật đáng tiếc, Công ty hữu hạn Ximăng Luks vẫn tiếp tục bất chấp phép tắc.
Nhiều lần thất hứa
Ngay trong buổi trưa 21/11, lãnh đạo huyện Hương Trà và Công ty Luks đã có cuộc họp khẩn, với sự tham dự của đại diện nhiều người dân vùng ảnh hưởng. Ông Tổng Giám đốc người nước ngoài không chịu trả lời thắc mắc của dân, với lý do không biết tiếng Việt(?!).
Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Xuân Ty, Chủ tịch UBND huyện Hương Trà hứa sẽ sớm thực hiện di dời, tái định cư cho dân khu vực ô nhiễm. Ông Ty cũng đề nghị Công ty Luks sớm giải quyết dứt điểm tình trạng ô nhiễm khói bụi, bồi thường những thiệt hại về hoa màu, khôi phục mua bảo hiểm y tế cho dân, khắc phục hệ thống băng tải chuyền đá bị hỏng làm đất đá rơi vãi vào ruộng vườn và nhà dân. Tuy nhiên, tất cả nội dung cuộc họp đã không được lập thành biên bản, nên đại diện các hộ dân không mấy tin tưởng vào lời hứa cửa miệng đã trở nên quá quen thuộc từ nhiều năm nay của lãnh đạo huyện Hương Trà và Công ty Luks.
Được biết, đây không phải lần đầu tiên người dân trong vùng phong toả Nhà máy Xi măng Văn Xá. Tháng 6/2009, người dân đã hai lần tập trung chặn xe trước hai cổng tiếp nhận nguyên liệu vào Nhà máy Xi măng Văn Xá, do nhiều lần bị thất hứa về xử lý môi trường, đền bù thiệt hại cây cối và hỗ trợ khám chữa bệnh