Chúng tôi đến nhà ông Lê Văn Hiến (SN 1961), thôn Tuyên Hoá, xã Đông Khê, huyện Đông Sơn (Thanh Hoá) khi nhóm thợ cơ khí đang hoàn tất công việc lợp mái tôn phía trên tầng 2. Đây là cách gia đình ông Hiến "chữa cháy" cho ngôi nhà bị nứt trần. Ông Hiến cho biết, ngôi nhà 2 tầng của gia đình ông xây dựng từ năm 2017, tuy nhiên, khi dự án làm cầu vượt cao tốc triển khai, trong nhà bắt đầu xuất hiện tình trạng nứt nẻ....
Dẫn phóng viên đi từ tầng 1 lên tầng 2 tham quan, ông Hiến cẩn thận mở cửa từng phòng, chỉ dẫn về những vị trí đang bị nứt từ sàn nhà đến trần, các hệ thống dầm… Để chống thấm dột xuống phía dưới, ông Hiến đã thuê thợ về thực hiện chống thấm 2 lần nhưng không hiệu quả, nước vẫn rỉ xuống dưới khi trời mưa.
Ông Hiến bức xúc nói, gia đình ông ở sát chân cầu vượt, bị hư hỏng rất nhiều nhưng cũng chỉ được đền bù 130 triệu đồng (mới nhận được 50% số tiền - PV), số tiền này không đủ để ông thuê lợp mái tôn chống dột và thuê chống thấm. Ngoài việc ngôi nhà riêng bị nứt nẻ, ông Hiến còn thông tin thêm, sau khi cầu vượt cao tốc hoàn thành thì mặt trước khu mặt bằng quy hoạch (đấu giá từ 2016) ngay sát nhà ông hiện cũng không có đường vào.
Không chỉ riêng gia đình ông Hiến, ở thôn Tuyên Hoá còn có hàng chục ngôi nhà khác cũng đang gánh chịu nhiều hệ lụy từ việc thi công cao tốc. Bà Lê Thị Nhiệm, trưởng thôn Tuyên Hoá, xã Đông Khê, huyện Đông Sơn (Thanh Hoá), cho hay: Dự án đường cao tốc đi qua xã Đông Khê đã làm nứt nẻ nhà cửa của 52 hộ dân ở thôn Tuyên Hoá, trong số này chỉ có 37 hộ dân (cách đường cao tốc 50m trở xuống) đã nhận được 50% tiền đền bù; các hộ dân còn lại, nhà cách đường cao tốc từ 50m trở lên chưa được đền bù. Theo đó, việc đền bù của mỗi hộ gia đình có số tiền khác nhau, căn cứ vào tài sản hư hỏng được kiểm đếm, xác định của chủ đầu tư dự án.
Cũng theo bà Nhiệm, không chỉ nứt nẻ nhà cửa, dự án cao tốc đang để lại cho người dân nhiều hệ luỵ khác, hiện có khoảng 11ha đất sản xuất lúa của 110 hộ dân tại đồng Ngòn và đồng Nhâm không thể tiếp tục sản xuất vì đường cao tốc chắn ngang nhưng không có cống chui đi qua. Một số hộ dân cho đơn vị thi công mượn đất nông nghiệp dựng lán trại, tập kết vật liệu trong quá trình làm đường nhưng sau đó không hoàn trả mặt bằng như ban đầu, bây giờ ruộng nhiều đá, sỏi không thể canh tác được nữa. Ngoài ra, tại vòng xuyến cao tốc một hộ gia đình bị thu hồi đất đã được đền bù nhưng có hộ lại chưa nhận được đền bù… bà Nhiệm cho biết thêm.
Tương tự, tại xã Đông Thanh, huyện Đông Sơn cũng đang có rất nhiều hộ dân bị nứt nẻ nhà cửa nhưng chưa được nhận tiền đền bù; việc sản xuất nông nghiệp, tiêu úng thuỷ lợi cũng phát sinh nhiều bất cập… Ông Lê Văn Tiếp (SN 1950), ở thôn 6, xã Đông Thanh cho biết, gia đình ông chuyển về khu tái định nằm ngay dưới chân cầu vượt cao tốc. Trận mưa vừa rồi mố cầu vượt không có kè chắn nên đất trôi xuống choán nửa đường dân sinh, nước mưa không rút kịp vì cống tiêu nước đã bị chặn lối thoát.
Ông Tiếp lý giải, trước kia cống thoát nước chảy ra sang sông Nhà Lê nhưng từ khi làm cầu vượt, cống này bị chặn lại, không còn chảy được nữa.
Qua trao đổi, ông Lê Văn Thìn - Phó Chủ tịch UBND xã Đông Thanh, cho biết: Tổng số hộ dân xã Đông Thanh có đơn kiến nghị giải quyết đền bù, hỗ trợ là gần 200 hộ. Tuy nhiên, theo văn bản mới nhất định của Ban Quản lý dự án Thăng Long (Đơn vị quản lý dự án cao tốc) thì có 154 hộ dân nằm trong mốc 50m (tính từ cao tốc đến nhà dân - PV) sẽ được đền bù, 55 hộ còn lại nằm ngoài mốc 50m không được đền bù, điều này khiến nhiều người dân bất bình. Bởi trước đó vào năm 2022, khi dự án cao tốc đang triển khai, Ban Quản lý dự án Thăng Long đã đền bù cho 85 hộ dân thôn Kim Bôi (55 hộ trong mốc 50m và 30 hộ ngoài mốc 30m). Mặt khác, trước khi dự án triển khai, chủ đầu tư dự án và đơn vị bảo hiểm lại kiểm kê tài sản các hộ dân ở cách cao tốc 100m.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Đông Thanh, hiện có nhiều vị trí kênh mương nội đồng chưa được đơn vị thi công hoàn trả để người dân thuận tiện sản xuất nông nghiệp. Có khoảng 3ha đất trồng lúa của người dân Đông Thanh giáp đất Thiệu Vũ (huyện Thiệu Hoá) gặp khó khăn trong canh tác, vì không có đường đi vào ruộng. Ở xã Đông Thanh, việc tiêu nước vào mùa mưa theo hướng từ Tây sang Đông nhưng hiện đường cao tốc như một bờ đê chắn ngang, trong khi đó hệ thống cống thoát nước qua cao tốc lại cao hơn cốt 70cm, việc tiêu úng rất chậm… ông Lê Văn Thìn - Phó Chủ tịch UBND xã Đông Thanh cho biết thêm.
Theo số liệu thống kê của Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Đông Sơn (Thanh Hoá), dự án cao tốc Bắc Nam đoạn Mai Sơn - Quốc lộ 45 đi qua 4 xã thuộc huyện Đông Sơn (Đông Minh, Đông Hoà, Đông Khê và Đông Thanh) có gần 400 hộ dân bị nứt nẻ, hư hỏng nhà cửa nhưng đến nay nhiều hộ chưa nhận được tiền đền bù hoặc chỉ mới nhận được 50% số tiền.
Trao đổi với phóng viên, ông Lê Trọng Thụ - Chủ tịch UBND huyện Đông Sơn, cho biết: Việc đền bù, hỗ trợ hư hỏng nhà cửa của người dân là trách nhiệm của chủ đầu tư dự án, đơn vị bảo hiểm và nhà thầu. Về phía địa phương, UBND huyện Đông Sơn đã nhiều lần mời Ban quản lý dự án Thăng Long làm việc, chốt biên bản các mốc chi trả đền bù, hỗ trợ. Tuy nhiên, do chủ đầu tư dự án đang gặp khó khăn về nguồn kinh phí nên việc đền bù, chi trả cho các hộ dân chưa hoàn thành.
Tập trung xử lý vướng mắc cho cao tốc Bắc - Nam 
Quảng Bình đẩy mạnh công tác bồi thường, tái định cư dự án đường bộ cao tốc Bắc-Nam 
