Người của cổ vật Óc Eo

Người ta gọi anh là "nhà văn hoá nông dân" vì anh là một anh Hai lúa chính gốc, người đam mê sưu tầm cổ vật Óc Eo như "hoá dại". Từ nhỏ đã thích đồ cổ, đọc sách về văn hoá vùng miền, thế rồi bị văn hoá Óc Eo hút hồn. Anh là Tạ Mân, hiện sống cùng vợ con trong ngôi nhà, cũng là bảo tàng cá nhân, toạ trên khu đất ở ấp Tràng Thọ, thị trấn Thốt Nốt, Cần Thơ.

Người nông dân mê cổ vật

Anh Mân mê đồ cổ từ năm 15 tuổi. Khi đó anh còn ở Long Xuyên (An Giang), trong vùng có một ông lão chuyên mua bán đồ cổ. Anh đến nghiêng ngó xem. Sau ông chủ đó mới chỉ cho vài "đường" về cách nhìn nhận đồ cổ. Chẳng bao lâu Mân quen dần với các dòng Hán tự. Học hết cấp III, Mân ở nhà mưu sinh, lấy vợ, chuyên mua bán đồ cổ làm kế sinh nhai. Anh rong ruổi khắp các vùng miền biên giới Tây Nam , vùng Nam Bộ rồi miền Trung, gặp gì cũng mua bán, trao đổi. Anh tâm sự: "Mới đầu, tôi thích gốm sứ Trung Quốc, chén Lâm Quế, đồ cổ Bát Tràng của ông nội để lại. Tôi thường lấy những món đồ ấy ra lau chùi hàng ngày, càng nhìn càng thấy mê. Từ đó, tôi bỏ công nghiên cứu và sưu tầm đồ cổ".

Lúc đầu, khi thấy anh đi mua về những cái chén cổ, không ít người thắc mắc: "Không biết tay này có bình thường không, sao lại bỏ tiền ra mua những cái chén cũ mèm về để trong nhà?". Thậm chí, có người còn cho là anh "hâm", bởi vì nghe ở đâu có đồ cổ, xa cách mấy anh đều "mò" đến đó xin xem. Nếu thấy món đồ nào mà chủ nhà muốn bán, anh tìm mọi cách để mua cho bằng được. Càng sưu tầm, hiểu biết, anh càng thấy say mê, thèm khát đồ cổ.

Cho đến một ngày, anh nghe người ta mách ở ấp Ba Thê (Vọng Thê - Thoại Sơn - An Giang) có một ông già đào ao, được một bức tượng bằng đá sa thạch. Anh Mân trước đó đã đọc nhiều sách về văn hóa Óc Eo, nay mới được thấy hiện vật đầu tiên. Anh sung sướng vô cùng, liền hỏi mua. Ông già đào ao phát giá rất cao, bằng cả tài sản của Mân lúc bấy giờ. Nhưng không thể bỏ, Tạ Mân quyết định về nhà bán vườn rồi mang tiền đến rinh tượng về nhà. Đó là bức tượng Visnu bằng đá sa thạch, có niên đại vào thế kỷ thứ VII, cao 1,5m, nặng 90kg. Bức tượng được đặt trang trọng trong ngôi nhà "bảo tàng" của mình gần 20 năm nay.

Anh Tạ Mân bên một cổ vật.
Anh Tạ Mân bên một cổ vật.

Khi đã "bén duyên" với cổ vật Óc Eo thì anh cũng mua được nhiều món quý hiếm như bộ binh khí thờ cúng thời tiền Óc Eo gồm 8 món: cung, rìu có cán, dao găm, dao có vân, đinh ba… làm bằng 8 loại đá khác nhau, được gọt đẽo tinh xảo, kỳ công. 4 năm sau khi mua được tượng Visnu, anh Mân được người dân ở Thoại Sơn (An Giang) báo tin phát hiện được một con bò đá nặng 200kg ở thế kỷ thứ 8 vẫn còn nguyên vẹn trong lòng đất. Sau đó không lâu anh lại gặp và mua tượng Ganesa mình người đầu voi, tóc chải bím rất đẹp, bên ngoài tượng được trát một loại nhựa cây đặc biệt.

Sau khi mời một số chuyên gia đến xem, anh lặng người vì biết đó là chân dung một công chúa của vương quốc Phù Nam xưa, chất liệu bằng đá đen, nặng 40kg. Anh Mân đã dùng aceton để tẩy rửa rồi đốt cháy nhưng nhựa cây vẫn bám chặt vào tượng đá. Anh cũng có một bộ sưu tập mà triều đại nhà Hán tặng vương quốc Phù Nam . Đó là những con rùa bằng ngọc, dưới bụng khắc chữ "Phật" bằng Hán tự, rất đẹp, rất quý.

Khi tôi hỏi: "Anh cứ "khuân" tiền đi mua cổ vật, chị nhà có thắc mắc tại sao anh không chăm lo cho gia đình, mà cứ tốn kém vào chuyện không đâu?". Anh Mân lắc đầu: "Bà xã tôi ủng hộ tuốt tuột, lại còn hiểu văn hóa Óc Eo chẳng kém tôi nữa. Nói chung, bọn tôi là cặp thuận vợ thuận chồng". Nghe chồng nói thế, chị Xuân Đào chỉ cười tủm tỉm. Dù chị chỉ mới tốt nghiệp trung học cơ sở, song kiến thức về cổ vật cũng như văn hóa Óc Eo khá sâu rộng.

Trong các cổ vật của nền văn hóa Óc Eo, anh Mân, chị Đào tâm đắc nhất là tượng thần Harihara, bằng đá, cao 1,55m, nặng 90kg ở vào thế kỷ thứ 7. Chị Đào cho biết: "Cách đây 14 năm, chồng tôi được một người bạn ở thị trấn Óc Eo giới thiệu mua tượng thần Harihara với giá 200 triệu đồng. Tượng này được một nông dân phát hiện khi đang cày ruộng. Phải nói rằng, từ khi có những cổ vật Óc Eo, gia đình tôi làm ăn ngày càng khấm khá. Tôi trồng 1ha xoài cát Hòa Lộc và làm thêm 5 công lúa, năm nào cũng trúng mùa cho lãi mỗi năm trên 250 triệu đồng".

Say đồ cổ nhưng anh chị vẫn cần cù với ruộng vườn. Chị Đào buôn bán tạp hóa tại chợ huyện Thốt Nốt để thêm tiền cho chồng đi "khuân" cổ vật. Gần như có được bao nhiêu vốn liếng trong tay anh chị đều để dành cho việc sưu tầm cổ vật Óc Eo. Với mục đích góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa, tránh để cổ vật quí hiếm của Óc Eo bị thất thoát ra nước ngoài, cho nên, anh chỉ có mua vào trưng bày mà không bán ra. Dù người nước ngoài trả với giá rất cao. Anh Mân tâm sự rằng: "Với cổ vật Óc Eo, càng tìm hiểu nhiều, tôi càng thấy thiếu. Lúc đầu nghe tiếng Óc Eo, tôi tưởng đơn giản, nghĩ đồ Óc Eo chắc cũng đơn giản vậy, nào ngờ văn hóa Óc Eo bao la không tưởng tượng nổi".

Gìn giữ hình ảnh văn hóa xưa

Ấn tượng đầu tiên khi bước vào ngôi nhà của Tạ Mân là bức tượng thần Harihara, bằng đá, cao 1,55m, nặng 90kg, có niên đại vào thế kỷ thứ 7. Kế đó là tượng đồng Hejvara (Ấn Độ) vào thế kỷ thứ 15; tượng Phật Quan Âm 10 đầu, 20 tay, cao 1,1m, nặng 25kg; cặp tượng Ganesa đang quỳ trên bộ sử thi ở vào thế kỷ 13; tượng Linga được làm bằng đá hoa cương, trên tượng có mắt thần cao 7cm, ở vào thế kỷ thứ 10. Đi vào bên trong, còn nhiều cổ vật quý khác như: tượng Champa, bình đất nung được phủ lên lớp nhựa cây vào thế kỷ thứ 13-14; bộ đá kinh sử và phù điêu đá có hình Đức Phật của nền văn hóa Ăngkor ở vào thế kỷ 17; tượng thần Apsara bằng đồng vào khoảng thế kỷ 10-12...

Vẫn có những vị khách hàng tháng đến gạ gẫm anh Mân bán cổ vật để họ "xuất" ra nước ngoài. Chỉ cần bán một trong số những bức tượng quý đó thì anh Mân đã có cả một ngôi nhà to chứ chẳng phải sống trong ngôi nhà nhỏ thế này. Nhưng anh là người sưu tầm, chỉ mua chứ không bán.

Theo anh, đã bán cho người ta mang đi nước ngoài là mất. Mà anh thì mãi mãi không muốn điều đó. Giờ, kể về những kỷ niệm trong những năm tháng đi mua cổ vật, anh Mân vẫn hì hụi tiếc một bức tượng Visnu 4 tay cách đây 6 năm. Nằn nì mãi người chủ món đồ ở Ba Thê (An Giang) không bán. Năm 2004, anh nhìn thấy hình ảnh bức tượng trên bìa Tạp chí Cổ vật tinh hoa mà lặng người. Bức tượng lúc đó bị gãy tay, anh Mân đã gắn lại đàng hoàng. Vậy mà vẫn không có duyên sở hữu.

Nhiều năm tháng bôn ba qua đi, anh Mân đã đúc kết ra nhiều kinh nghiệm nhà nghề. Có nhiều cách để nhận ra đâu là đồ giả, đồ thật. Anh giảng giải: "Tôi có mẹo để xác định đồ cổ. Đối với những loại có phủ một lớp nhựa cây bên ngoài, tôi dùng xăng rửa, tẩy hoặc đốt. Nếu trải qua tẩy rửa, đốt mà không thay đổi gì thì đó là đồ Óc Eo. Nếu cổ vật không có phủ nhựa cây thì phải dùng kính lúp để xem sự phong hóa của đá và nhiều rễ cây bám vào. Đồ giả cổ không thể có sự phong hóa của đá và rễ cây"

Diên Khánh

Các tin khác

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.