Ông "cải cách"
Qua Sở Tư pháp Thái Bình, tôi tìm về thôn Phú Lễ, xã Tự Tân, huyện Vũ Thư, Thái Bình để gặp ông Phạm Ngọc Phô. Từ nhiều năm nay, ông Phô được bà con nhân dân trong xã ca ngợi là người có tinh thần văn hóa mới. Ông chẳng những là người có công trong việc giảm thiểu làm cỗ linh đình trong ma chay, cưới hỏi, lại là người đầu tiên lập quy ước gìn giữ gia phong cho dòng tộc.
Ngoài ra, ông cũng góp phần khơi dậy phong trào học tập trong con em dân xã bằng việc thành lập quỹ khuyến học của dòng họ, rồi mở rộng ra quỹ khuyến học của thôn. Các thôn, xã xung quanh lấy đó là tấm gương để học tập, áp dụng cho thôn mình.
Nói về việc "cải cách" trong các tiệc cưới, ma chay, ông Phô vui vẻ: "Cấm hút thuốc lá trong đám cưới là việc khó, thế nhưng tôi với tư cách là Bí thư Chi bộ thôn, trưởng tộc họ Phạm ở thôn đã chỉ đạo tốt việc cấm hút thuốc lá. Lại thêm việc giảm thiểu cỗ bàn linh đình, bớt đi chi phí, tốn kém. Việc làm của tôi đã được nhân dân ủng hộ nhiệt tình, trong khi ở các xã bên người ta vẫn linh đình tốn kém".
Xã Tự Tân là một vùng quê nghèo, kinh tế của thôn Phú Lễ càng gặp nhiều khó khăn vì quanh năm chỉ trông vào đồng ruộng. Mỗi khi được mời đám cưới là người dân phải gánh cái "nợ miệng". Đi thì không có tiền giúp, mà không đi thì chẳng đành vì "nay ta mai người". Những gia đình được mời lại phải bán gà, thóc hoặc đi vay mượn làng trên, xóm dưới rất vất vả cho đủ số tiền đi mừng trả nợ và... chén một bữa.
Sau khi có sự chỉ đạo, "cải cách" của ông Phô thì nỗi ám ảnh chạy tiền mừng đã được chấm dứt. Có nhiều đám cưới ông Phô mời cả cán bộ xã đến chứng kiến. Có ông cán bộ đến, đợi mãi không thấy bưng mâm, hỏi: "Ơ, thế không có cỗ cho chúng tôi ăn à?". Ông Phô trả lời: "Dân chúng tôi đang thực hiện nếp sống văn hóa, thực hiện tiết kiệm, mong các anh thông cảm cho". Các cán bộ xã nghe vậy, cũng vui vẻ uống nước chè rồi... về.
Được biết, thôn Phú Lễ gồm 3 làng, dân số rất đông nhưng đến 80% đều là người họ Phạm. Ông Phô là một trưởng tộc có uy tín, nên mọi chỉ đạo của ông đều có trọng lượng, người dân thấy có lý và làm theo.
Trước đây, đám nào cũng tổ chức tiệc mặn, đua nhau cỗ to có khi lên đến cả trăm mâm. Nay nhà nào có đám cưới, bà con vẫn đến chia sẻ vui vẻ, ăn bánh kẹo và uống nước. Mỗi gia đình chỉ còn làm chừng 10 đến 15 mâm đơn giản cho con cháu phục vụ hoặc khách ở xa.
Ông Phô cũng là người có ý tưởng xây dựng quy ước cho làng để người dân thực hiện nghiêm chỉnh, nền nếp theo những điều được nhân dân tự nguyện, nhất trí. Đây là bản quy ước được xây dựng công phu, với những điều khoản cụ thể mà mỗi người dân ở Phú Lễ và mọi người là con cháu họ Phạm - Tiên Hưng ở mọi miền đất nước phải thực hiện.
Chia sẻ về nội dung bản quy ước, ông Phô nói: "Bản quy ước này được xây dựng nhằm điều chỉnh những mối quan hệ xã hội mang tính tự quản của cộng đồng trong việc xây dựng nếp sống văn hóa, phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, xây dựng cơ sở hạ tầng, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, đảm bảo vệ sinh môi trường, thực hiện chính sách dân số kế hoạch hóa gia đình...".
Để Phú Lễ có môi trường trong lành như ngày nay, cũng là nhờ công lao rất lớn của ông Phô. 5 năm trước, thôn có một tụ điểm rác thải ở ngay giữa khu đông dân cư khiến cho môi trường ở khu vực này ô nhiễm nặng. Người dân đi qua cứ phải nhăn nhó, bịt mũi rất khổ sở.
Năm 2006, ông Phô chỉ đạo, vận động bà con phát quang bụi rậm, dọn dẹp rác thải. Tụ điểm rác thải đó đã bị xóa bỏ, trả lại không gian thoáng đãng và bầu không khí trong lành cho người dân. Cũng từ đó, hằng tháng ông vẫn vận động dân làng, học sinh kết hợp cùng dọn dẹp vệ sinh đường làng ngõ xóm, lên từ đầu đến cuối thôn Phú Lễ đều sạch sẽ.
Vì lớp trẻ
Ông Phô sinh năm 1939, là người có nhiều năm công tác tại Trường Trung cấp Mỏ. Từ năm 1971, ông chuyển sang công tác tại Binh trạm 7 - Tổng cục Xăng dầu. Năm 1973, ông về học Trường ĐH Mỏ - Địa chất. Tốt nghiệp năm 1977, ông về làm cán bộ ở Phòng Tổ chức Công ty Than Hòn Gai, sau này là Liên hiệp Than Quảng Ninh.
Năm 1992, ông Phô nghỉ hưu, về quê vẫn hăng hái công tác và được cử làm Bí thư Chi bộ thôn Phú Lễ. Vốn là người cần mẫn, ham việc, ham học hỏi và nhất là ông không nỡ nhìn thấy người dân mình sống khổ trong cảnh nghèo đói, nên đã tìm cách tháo gỡ bớt gánh nặng cho cuộc sống của họ.
Đối với lớp trẻ, những mầm non của thôn làng, của đất nước, ông Phô đã đứng lên xây dựng quỹ khuyến học để động viên kịp thời học sinh phấn đấu trong học tập. Bởi vì với các em học sinh, học giỏi và thành đạt là phương pháp duy nhất để thoát nghèo. Hằng năm, quỹ tiến hành trao quà, tuyên dương những tấm gương, các em học sinh là học sinh giỏi, tiên tiến; học sinh đỗ vào các trường đại học, cao đẳng tại nhà thờ họ vào đúng ngày 2/9.
Họ Phạm - Tiên Hưng ở Vũ Thư có truyền thống hiếu học, có nhiều tấm gương đỗ đạt cao. Đặc biệt, họ Phạm - Tiên Hưng vào năm 1900 có 4 anh em trong một nhà đỗ tú tài đồng khoa, được phong "Tứ tử đồng khoa". Hiện nay, dòng họ Phạm có nhiều gia đình 100% có bằng đại học. Nhiều năm, 100% số học sinh của làng tham dự các kỳ thi đại học đều đỗ đạt. Tất cả đều là nhờ truyền thống hiếu học, tinh thần vượt lên khó khăn gian khổ. Cũng là nhờ sự động viên, giúp đỡ của người trưởng tộc gương mẫu, hết lòng vì dân, vì lớp trẻ Phạm Ngọc Phô
