Sở dĩ có văn bản này là vì theo Bộ Tài chính, hiện giá bán mặt hàng xăng đang thấp hơn 278 đồng/lít so với giá cơ sở. Còn giá bán dầu diesel 0,05S, dầu hỏa, dầu madut lần lượt thấp hơn giá cơ sở 441 đồng/lít, 797 đồng/lít và 48 đồng/kg. Nếu so sánh, rõ ràng các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đang lỗ. Vì vậy. Bộ Tài chính phải chính thức lên tiếng “ép” các doanh nghiệp chưa được tăng giá. Cùng với vấn đề tăng, giảm giá, mới đây, Hiệp hội Kinh doanh xăng dầu cũng đã có văn bản gửi Bộ Tài chính xin nâng mức hoa hồng cho đại lý.
Theo tính toán và lý lẽ của Hiệp hội Xăng dầu, mức thù lao bình quân cả năm của đại lý bán lẻ xăng dầu đang được khống chế ở mức 430 đồng/lít đối với xăng, dầu hỏa, dầu diezen và 250 đồng/kg dầu madut như hiện nay là quá thấp, vì mức chi phí và thù lao bình quân hợp lý để cho các đại lý đủ khả năng kinh doanh phải hơn 550 đồng/lít. Xem ra, với những phân tích, số liệu trên đây, thì rõ ràng công việc kinh doanh xăng dầu đang gặp nhiều khó khăn, và các doanh nghiệp đầu mối đang phải gánh trách nhiệm chia sẻ quyền lợi với người tiêu dùng, mà chấp nhận về mình phần thua thiệt. Thế nên mới có chuyện “ông lớn” Petrolimex chiếm hơn nửa thị phần xăng dầu cả nước, sau khi nghe những lời nghi vấn không “lọt tai” đã dỗi hờn đòi trả thị trường, không kinh doanh xăng dầu nữa (!?).
Tuy nhiên, có thực tế các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đang chịu thiệt thòi? Nếu nhìn vào kết quả kinh doanh của Petrolimex, nhiều người không khỏi giật mình vì lợi nhuận khủng. Theo báo cáo tài chính của tập đoàn này, trong 9 tháng đầu năm 2013, Petrolimex lãi tới 1.418 tỷ đồng. Trước đó, 6 tháng đầu năm, lợi nhuận hợp nhất trước thuế thu nhập doanh nghiệp của Petrolimex đạt 898 tỷ đồng. Như vậy, riêng quý III năm nay, trừ các khoản chi phí, tập đoàn này lãi 637,5 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm ngoái chỉ đạt 440 tỷ đồng.
Kinh doanh tất nhiên phải có lãi, song, điều đáng nói là hầu như lúc nào, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu cũng kêu lỗ và liên tục đòi tăng giá, nên hiện tượng tăng nhanh, giảm nhỏ giọt liên tục tái diễn khiến cho người tiêu dùng mất niềm tin vào chính sách của Nhà nước. Đấy là chưa kể riêng về vấn đề hoa hồng cho đại lý, hiện nay, phần trăm hoa hồng mà các đầu mối trích cho đại lý đang ở mức phổ biến 700 đồng/l. Tức là gấp 1,5 lần so với quy định mà Bộ Tài chính đưa ra. Thậm chí, trong nhiều giai đoạn mức hoa hồng mà doanh nghiệp đầu mối chi cho đại lý còn lên tới 800 đồng – 900 đồng/l xăng. Nhiều đầu mối còn đưa phần mềm vào cả chi phí quảng cáo. Như vậy, nếu nhìn về bản chất thì có thể thấy, đại lý đang được hưởng rất nhiều khoản tiền - những khoản không được đưa vào sổ sách.
Rõ ràng, câu chuyện minh bạch trong kinh doanh xăng dầu lại được dư luận đặt ra. Dù liên Bộ Tài chính - Công thương luôn khẳng định rằng mọi chi phí đều dựa trên các con số minh bạch. Thế nhưng, theo chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long khẳng định, chưa bao giờ được biết chính xác con số phần trăm hoa hồng mà doanh nghiệp đầu mối chi cho đại lý. Còn việc các con số tính giá cơ sở, tất cả đến nay cũng chỉ theo số liệu mà các doanh nghiệp đưa ra mà thôi.
Dự kiến đến đầu năm 2014, Việt Nam sẽ cho phép các doanh nghiệp FDI phân phối các mặt hàng mà lâu nay bị cấm tham gia, đó là xăng dầu, gạo… mà cụ thể là doanh nghiệp Petronas (Malaysia) nhiều khả năng sắp vào Việt Nam và chiếm 20% thị phần. Điều này được kỳ vọng mang lại một sân chơi bình đẳng cho doanh nghiệp, tạo được cạnh tranh thực sự trên thị trường
