Nghịch lý trong sắp xếp vận tải khách: Cần nhìn thẳng vào sự thật để quyết liệt xử lý

Để đảm bảo tính khách quan của sự việc, Báo CAND hoan nghênh sự hợp tác của Sở GTVT Hà Nội và xin trích đăng nội dung trả lời của Sở Giao thông Vận tải Hà Nội để bạn đọc rõ.

Không nghiêm túc thực hiện định hướng quy hoạch vận tải khách số 4023/GTCC-VTCN

Về câu hỏi năm 2006, Sở Giao thông công chính (nay là Sở GTVT) Hà Nội đã ban hành định hướng quy hoạch vận tải khách số 4023/GTCC-VTCN theo nguyên tắc tổ chức tuyến vào các bến xe theo hướng Bắc - Nam - Đông - Tây. Xác định công suất tối đa các bến xe, trong đó bến xe Mỹ Đình không quá 800 lượt xe/ngày. Vậy vì sao việc quản lý cấp phép của Sở lại dẫn đến bến xe Mỹ Đình rơi vào tình trạng quá tải tới 1.233 lượt xe/ngày?

Ông Nguyễn Hoàng Linh - Phó Giám đốc Sở GTVT Hà Nội (người ký văn bản) trả lời: Việc chậm thực hiện sắp xếp, điều chỉnh các tuyến xe khách đỗ tại các bến theo hướng Bắc - Nam - Đông - Tây tại Văn bản 4023/GTCC-VTCN với lý do ngày 2/12/2003 UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định 165/2003/QĐ-UB phê duyệt quy hoạch mạng lưới các điểm đỗ xe và bãi đỗ xe công cộng trên địa bàn thành phố đến 2020.

Theo đó, đến năm 2020 trên địa bàn thành phố sẽ bố trí từng bến xe khách liên tỉnh theo từng luồng tuyến hành khách liên tỉnh. Trong giai đoạn trước mắt có thể sử dụng bến kết hợp (phục vụ không chỉ một hướng tuyến). Vì vậy, trong thời gian qua Tổng cục Đường bộ Việt Nam, Sở GTVT các tỉnh, thành và Sở GTVT Hà Nội đã chấp thuận các phương tiện vào khai thác tại bến Mỹ Đình là phù hợp với Quy hoạch số 165.

Còn việc chậm và chỉ thực hiện được một phần định hướng Quy hoạch vận tải các bến xe số 4023/GTCC-VTCN (mới điều chuyển được các tuyến Nghệ An, Hà Tĩnh từ bến xe Giáp Bát về bến xe Nước ngầm) thì Sở cho rằng do nhiều nguyên nhân khách quan.

Theo chúng tôi, điều này chưa thuyết phục, bởi lý do chủ quan thuộc trách nhiệm của Sở GTVT khi nắm quyền quản lý Nhà nước trong lĩnh vực vận tải khách tại sao lại để bến xe Mỹ Đình từ chỗ hoạt động bình thường, đến chỗ cấp phép quá tải rồi lại buộc các nhà xe phải di chuyển hàng trăm đầu xe đi bến khác (hai lần làm khó cho người dân và nhà xe) thì lại không nói đến?!

Mặt khác, nội dung Quy hoạch số 165 nói trên cũng như định hướng Quy hoạch 4023/GTCC-VTCN đều nhất quán ở nguyên tắc bố trí từng bến xe khách liên tỉnh theo từng luồng tuyến hành khách liên tỉnh. Nói dễ hiểu là bến xe nằm ở hướng tuyến nào thì bố trí các tuyến xe thuộc hướng tuyến đó vào khai thác cho phù hợp, hạn chế xe chạy xuyên tâm gây nhức nhối giao thông Thủ đô.

Việc chỉ dựa vào một ý mở “giai đoạn trước mắt có thể sử dụng bến kết hợp” đẩy bến xe Mỹ Đình rơi vào quá tải, rồi lại dùng quyền năng điều chuyển hàng trăm đầu xe đi bến khác gây bức xúc trong dư luận là không đúng với tinh thần và nguyên tắc của các văn bản trên!

Sau khi thừa nhận từ tình trạng quá tải bến xe, khu vực bến xe Mỹ Đình xuất hiện tình trạng mất trật tự an toàn giao thông và ùn tắc giao thông tại một số thời điểm trong ngày. Sở GTVT Hà Nội tập trung thực hiện việc rà soát, chấn chỉnh sắp xếp luồng tuyến tại các bến xe khách trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Tuy nhiên, quý Sở lại cho rằng, việc thực hiện phân luồng các tuyến theo nguyên tắc Bắc-Nam-Đông-Tây chỉ thực hiện được khi các bến xe được đầu tư đúng theo Quy hoạch 165 và đúng tiến độ của quy hoạch đề ra.

Thử hỏi, không ai khác, chính Sở GTVT là đơn vị chủ quản đề xuất quy hoạch và sau khi được phê duyệt thì cũng chính là đơn vị thực hiện quy hoạch giao thông vận tải trong đó có các bến xe. Nếu cứ quản lý cấp phép, vận hành theo cách đã diễn ra ở bến xe Mỹ Đình thì không biết bao giờ quy hoạch phân luồng trên trở thành hiện thực?!

Văn bản số 1382/TB-GTVT không phải là văn bản quy phạm pháp luật

Lý giải nguyên nhân việc cấp phép để lượng xe xuất bến tại bến xe Mỹ Đình lên đến 1.233 lượt xe/ngày, lãnh đạo Sở GTVT Hà Nội cho rằng: Do nhu cầu đi lại của nhân dân khu vực bến xe Mỹ Đình quá cao, để đáp ứng được cần ít nhất hai bến xe như bến xe Mỹ Đình. Và hiện các bến xe trên địa bàn thành phố trong một thời gian dài không tăng quy mô (như bến Giáp Bát, bến Lương Yên, bến Nước ngầm quy mô nhỏ; bến Gia Lâm ở bên kia cầu Chương Dương thường quá tải và ùn tắc...

Không phủ nhận sự gia tăng nhu cầu đi lại của người dân những năm gần đây. Nhưng qua điều tra của phóng viên, năng lực khai thác của một số bến ở các hướng (nhất là hướng Nam thành phố) chưa phải đã hết. Vả lại, nếu vì cấp phép tăng số đầu xe quá lớn vào bến Mỹ Đình dẫn tới quá tải để rồi lại ra sức tìm cách điều chuyển hơn 500 đầu phương tiện rời bến Mỹ Đình đến khai thác ở bến khác theo kiểu “đèn cù chạy vòng quanh” thì có phải vì nhu cầu đi lại của dân?

Ở đây, thật khó giải thích nếu không nói tầm nhìn việc thực hiện quy hoạch vận tải khách có vấn đề.

Trước thực trạng quá tải bến Mỹ Đình, Sở GTVT Hà Nội đã nhìn thấy vấn đề và ban hành Văn bản 1382/TB-GTVT với nội dung tạm ngừng đăng ký mới từ các tỉnh phía Đông, Đông Nam, Nam TP Hà Nội đến bến xe Mỹ Đình và ngược lại từ ngày 14/10/2009 nhưng sau đó Sở lại cấp phép tiếp cho một số xe khách vào bến Mỹ Đình hoạt động.

Sở GTVT Hà Nội cho rằng, Văn bản số 1382/TB-GTVT ban hành chỉ có ý nghĩa đề nghị các Sở GTVT tỉnh bạn hạn chế tăng xe vào bến Mỹ Đình (theo sự chấp thuận trong Quyết định số 16/2007/QĐ-BGTVT của Bộ GTVT), nó không phải là văn bản quy phạm pháp luật, chỉ mang tính chất tạm thời, nghiệp vụ...

Thật lạ, một văn bản với nội dung do chính Sở GTVT viết ra rồi thực hiện ngược lại nguyên tắc do mình đặt ra; một văn bản được ban hành đề nghị các Sở bạn thực hiện nhưng lại không có hiệu lực với chính đơn vị soạn thảo, thì đó có phải là căn cứ thoả đáng để giải thích cho quyền cấp phép quá tải bến xe rồi lại kêu gọi điều chuyển hàng trăm đầu xe như bến Mỹ Đình hay không?

Câu trả lơì chỉ Sở GTVT mới tỏ. Thực ra, người dân sẽ đỡ bức xúc, nhà xe cũng thông cảm nếu ngành chủ quản dám nhìn thẳng vào những bất cập, kể cả sai sót hay lý do nào khác trong bố trí sắp xếp các tuyến xe, để đưa ra giải pháp và quyết liệt khắc phục hậu quả.

Đặc biệt, nắm vững quy hoạch các bến phải đảm bảo phù hợp với luồng tuyến, biết bến Mỹ Đình đã quá tải, có thông báo tạm ngưng, nhưng sau đó Sở GTVT Hà Nội lại tiếp tục cấp phép cho không ít đầu xe chạy các tuyến miền Tây, vùng sâu Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh với lý do đáp ứng nhu cầu đi lại của nhân dân. Việc làm đó, khiến người ta không hiểu nổi Sở GTVT Hà Nội đang thực hiện định hướng Quy hoạch vận tải 4023 và Quy hoạch 165 như thế nào!

Điều mà người dân, trong đó có các cơ quan báo chí quan tâm theo dõi và tin tưởng, Sở GTVT Hà Nội đã nhìn thấy rõ sự thật bất cập, yếu kém trong tổ chức vận tải khách của Thủ đô, đề ra kế hoạch 735/KH-SGTVT điều chuyển luồng tuyến, chấn chỉnh hoạt động trong lĩnh vực vận tải khách thì phải quyết liệt thực hiện. Thực tế là câu trả lời thuyết phục nhất người dân mà thôi