Nghị quyết 80 về văn hóa Việt Nam và cơ hội “hồi sinh” di sản tư liệu

Di sản tư liệu, đặc biệt là những di sản quý đã được UNESCO ghi danh – những tài sản vô giá của quốc gia, dân tộc tưởng chừng chỉ được cất sâu kỹ trong các kho bảo quản đang ngày càng đến gần hơn với công chúng. Cùng với nhiều nỗ lực của những người làm công tác lưu trữ, những “kho báu” này dần được khai lộ, được kỳ vọng phát huy nhiều hơn nữa khi Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam được ban hành.

Sống dậy ký ức xưa

Ngay những ngày đầu xuân, năm mới, người yêu di sản, đặc biệt là di sản tư liệu đón nhận một tin khá vui, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước quyết định tạo cơ hội để công chúng có dịp tận mắt chiêm ngưỡng những nét châu phê, những lời chúc hanh thông và dấu triện cát tường của các vị Hoàng đế triều Nguyễn được bảo tồn vẹn nguyên trên Châu bản và Mộc bản triều Nguyễn qua chuỗi hoạt động “Thưởng lãm Châu phê – Lưu dấu mộc bản”.

Ban Tổ chức cho biết, chuỗi hoạt động này cũng là hoạt động thiết thực triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, nhằm đưa giá trị tài liệu lưu trữ quốc gia, di sản tư liệu, các giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống của dân tộc đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Vượt xa trải nghiệm chiêm ngưỡng thông thường, sự kiện cho phép công chúng đắm mình trong không gian di sản tương tác đầy cảm xúc.

Ngoài chiêm ngưỡng các phiên bản Châu bản triều Nguyễn, tại đây, người tham dự có dịp trở thành những "nghệ nhân" thực thụ khi tự tay thực hiện kỹ thuật in dập mộc bản trên giấy dó, in ấn triện lên các tấm thiệp xuân và lưu giữ bản in ý nghĩa làm kỷ niệm. Nhiều thước phim tư liệu "Hoàng cung đón Tết" và "Nghệ thuật san khắc Mộc bản" tại không gian Media hiện đại, mang đến cái nhìn sinh động và sâu sắc về đời sống cung đình xưa...

Trước đó, vào những ngày cuối cùng của năm 2025, những người làm công tác lưu trữ từng tạo bất ngờ thú vị khi “trình làng” Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu trong khuôn viên Cục Văn thư và Lưu trữ quốc gia, Hà Nội. Cũng tại đây, rất nhiều tư liệu quý bảo quản kỹ lưỡng hàng trăm năm được giới thiệu đến công chúng, trong đó có phiên bản mộc bản khắc Chiếu dời đô và nhiều phiên bản mộc bản triều Nguyễn rất có giá trị khác, trong đó có mộc bản khắc về việc vua Gia Long đổi quốc hiệu là Việt Nam…

Được biết, Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu gồm 3 khu vực nội dung chính. Trong đó, trung tâm là Không gian Media hiện đại - nơi tài liệu lưu trữ được chuyển hóa thành nội dung media, dữ liệu số, sản phẩm tương tác đa phương tiện. Không gian Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu giới thiệu đến công chúng trong nước và quốc tế về di sản tư liệu và tài liệu lưu trữ quốc gia, đồng thời, cho phép công chúng có thể tìm hiểu, tra cứu, tương tác và học tập từ tài liệu lưu trữ gốc thông qua các màn hình tương tác, tìm kiếm thông tin…

Ban Tổ chức còn kỳ vọng, nơi đây còn là khởi đầu cho một hành trình mới, đồng thời trở thành một điểm đến văn hóa có chiều sâu, một “lớp học lịch sử trực quan”, một hệ sinh thái học tập mở, phục vụ đa dạng đối tượng: từ học sinh, sinh viên, nhà nghiên cứu đến đông đảo công chúng và bạn bè quốc tế.

6-1.jpg -0
Di sản tư liệu thế giới được đưa từ kho lưu trữ quốc gia phục vụ khách tham quan.

Thêm nhiều cơ hội để bảo tồn và phát huy giá trị di sản tư liệu

Được biết, hiện nay Việt Nam có 11 di sản tư liệu được UNESCO ghi danh. Cùng với những tư liệu đặc biệt quý này, chỉ riêng các Trung tâm lưu trữ quốc gia còn có 33.000m giá tài liệu. Trong đó, khối tài liệu Mộc bản triều Nguyễn, khối tài liệu Châu bản triều Nguyễn, Bộ sưu tập của nhạc sĩ Hoàng Vân đã được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu thế giới. Nhiều tài liệu lưu trữ đặc biệt, trong đó có Tập Sắc lệnh của Chủ tịch Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa giai đoạn 1945 – 1946; Bộ sưu tập mẫu Quốc huy Việt Nam… được công nhận là Bảo vật quốc gia.

Theo Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Đặng Thanh Tùng, tài liệu lưu trữ quốc gia là nguồn sử liệu gốc đặc biệt quan trọng, phản ánh trung thực tiến trình lịch sử, văn hóa, tư duy quản trị và sự phát triển của đất nước qua các thời kỳ. Nhận thức sâu sắc giá trị đó, dưới sự quan tâm, chỉ đạo nhất quán của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, đặc biệt thông qua các Đề án trọng điểm về bảo quản và phát huy giá trị tài liệu lưu trữ, ngành Lưu trữ đã từng bước chuyển từ tư duy “lưu giữ” sang tư duy bảo quản gắn với phát huy và chuyển đổi mạnh mẽ sang phục vụ xã hội, phục vụ cộng đồng.

Ngay từ khi Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được ban hành, đơn vị đã xác định chuyển đổi số trong lưu trữ chính là chuyển đổi cách thức cung cấp thông tin, cách công chúng tiếp cận và sử dụng tài liệu lưu trữ. Nghị quyết 80 về phát triển văn hoá Việt Nam được ban hành tiếp tục tạo nhiều cơ hội hơn nữa cho bảo tồn và phát huy các giá trị di sản tư liệu. Những người làm lưu trữ có thêm điều kiện hiện thực hóa sứ mệnh gìn giữ vẹn toàn ký ức quốc gia, khơi thông dòng chảy của lịch sử và biến những giá trị di sản thành nguồn lực nội sinh, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

TS Trần Việt Hoa, Giám đốc Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III cũng bày tỏ nhiều kỳ vọng việc triển khai quyết liệt Nghị quyết 80 sẽ tiếp tục mở thêm những hành trình mới trong việc “làm sống dậy” các giá trị di sản tư liệu. Với các chủ trương và cả những chỉ tiêu cụ thể, nhất là đẩy mạnh số hoá di sản, bảo đảm nguồn lực tương xứng cho phát triển văn hoá và tạo điều kiện nhiều hơn cho học sinh, học viên, sinh viên tiếp cận hiệu quả, thường xuyên các hoạt động giáo dục di sản thì di sản tư liệu, tài liệu lưu trữ chỉ có thể thực sự “hồi sinh”.

Tất nhiên, để điều này thành hiện thực thì vẫn cần sự chung tay nhiều hơn nữa của các nhà khoa học, các chuyên gia đầu ngành và các đơn vị công nghệ không chỉ trong tu bổ, phục chế, đảm bảo cho các di sản tư liệu có thể tiếp tục tồn tại vững bền, mà còn đưa tài liệu từ kho lưu trữ đến được đúng đối tượng thụ hưởng, làm phong phú thêm đời sống văn hóa của cộng đồng.

Hoa Nguyễn

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.