Ngày mới ở xóm Việt kiều

Mệt mỏi với kiếp sống thương hồ nay đây mai đó trên dòng Mekong chảy trên nước bạn Campuchia, hơn 10 năm trước, nhiều cư dân Việt tìm đường trở về đất mẹ và định cư tại ùn Mã Đà, một nhánh rẽ của sông Đồng Nai thuộc địa phận xã Mã Đà (huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai), hình thành nên những xóm Việt kiều.

Ông Lê Văn Do, 50 tuổi, là một trong số đó. Trên bè cá lộng gió sắp đến ngày thu hoạch ước tính gần trăm triệu đồng, ánh mắt ông long lanh: "Không đâu bằng đất mẹ, chú ơi! Thời gian đầu về đây, tôi âu lo không biết những ngày tới sẽ sống ra sao. Còn bây giờ, cái khát vọng lên bờ, mua đất cắm sào để an cư lạc nghiệp ngày nào sắp trở thành hiện thực!".

Năm tháng cơ hàn

Ngày còn sống ở nước bạn Campuchia, vợ chồng ông Do cùng người mẹ già và 4 đứa con nhỏ tá túc trên chiếc nhà bè vá chằng vá đụp trên Biển Hồ (Xiêm - Riệp). Ông sinh quán ở xã Ba Chúc (huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang). Năm 1978, vì chạy nạn Pôn Pốt (gây ra vụ thảm sát kinh hoàng tại Ba Chúc với hơn 3.000 người bị sát hại) mà ông theo con nước đưa gia đình đi lánh nạn, sống bằng nghề đánh bắt cá rồi trôi dần đến Biển Hồ, cách Phnôm Pênh hơn 300km.

"Cuộc sống ở Biển Hồ cơ cực lắm chú ơi!" - ông Do nhấn giọng: "Tôm cá có hạn mà người đánh bắt ngày một đông nên nguồn lợi thủy sản dần cạn kiệt. Hồi ấy tôi tối ngày quần quật quăng lưới kéo chài lo cái ăn từng ngày nên hai đứa con, đứa tên Việt (25 tuổi), đứa tên Nam (23 tuổi) có được ăn học gì đâu, bởi vậy 2 đứa giờ vẫn mù chữ".

Cách bè cá của ông Do không xa là bè của gia đình anh Trần Xuân Hải, 32 tuổi. Anh tiếp nối câu chuyện về những tháng ngày "khổ tận cùng" bằng chất giọng trầm trầm: "Ba má tôi cũng là dân Ba Chúc chạy nạn Pôn Pốt cáp-duồng (chặt đầu) mà lưu lạc sang Biển Hồ. Hồi tôi được 18 tuổi, ba má nuôi ý định trở về Việt Nam . Suy đi tính lại, do giấy tờ bị mất hết trong quá trình chạy nạn nên nghĩ có về cũng chẳng biết sống bằng nghề gì, ở đâu nên ba má đành ngậm ngùi neo bè trên đất bạn. 2 năm sau, ba tôi mất do một cơn bạo bệnh, bỏ lại ước mơ được trở về cố hương còn dở dang. Vài tháng sau má tôi cũng qua đời. Trước khi mất, như ba, má mong ước được rải tro cốt trên sông Cửu Long". Khẽ thở dài, anh Hải chép miệng: "Hồi ấy sao mà khổ quá chừng khổ".

Tiếp xúc với những cư dân xóm bè khác ở ùn Mã Đà, nhắc đến chuyện xưa, ai nấy cũng trĩu giọng. "Lúc mới về đây, lo lắm, sợ lắm chú ơi! Do xa quê hương đã lâu nên tôi sống giữa lòng đất mẹ mà cứ như ở xứ lạ. Sợ mình không giấy tờ tùy thân sẽ gây rắc rối cho việc quản lý, đảm bảo an ninh trật tự nên chính quyền, mấy anh Công an sẽ trục xuất. Sợ đánh bắt không được cá, cái đói ập đến, mà mình không bà con thân thích, khi ấy chẳng biết bấu víu vào ai" - bà Nguyễn Thị Mười, 67 tuổi, hồi ức.

Trẻ em ở xóm Việt Kiều.

Trẻ em ở xóm Việt Kiều.

Những khát vọng bừng sáng

Năm 1997, với niềm trăn trở lá rụng về cội, ông Do cùng một số hộ quyết định rời Biển Hồ về Việt Nam . Ông tiếp tục mạch chuyện: "Tôi đi đến hành động táo bạo vì nghe một số khách du lịch người Việt khuyên nên quay trở về quê nhà làm ăn. Đất nước luôn rộng vòng tay đón những người con xa xứ chứ không khinh khi, bỏ mặc như suy nghĩ thiển cận của tôi. Khi hay tin các hộ tiên phong báo tin sống khỏe lắm, nhiều hộ ở Xiêm Riệp, Phnôm Pênh dần kéo đến. Những xóm Việt kiều nên hình hài từ đó. Thời gian đầu chúng tôi sống bằng nghề đánh bắt. Sẵn nghề nuôi cá ngày ở Biển Hồ, tôi đóng bè thả cá bống tượng. Vụ đầu huề vốn, vụ sau lời được 20 triệu đồng. Thu nhập tăng dần theo từng năm. Có tiền tôi sửa sang lại bè, mua sắm tiện nghi, cho 2 đứa nhỏ sinh sau này được ăn học đàng hoàng. Hai đứa học rất giỏi".

Ông Huỳnh Ngọc Yên (Phó Chủ tịch UBND xã Mã Đà):

Toàn xã hiện có 112 hộ nuôi cá bè, hơn 80% số hộ là Việt kiều Campuchia. Những năm đầu bà con sống rất mặc cảm do phần đông không có giấy tờ tuỳ thân. Nay chuyện ấy không còn là vấn đề phải trăn trở. Cuộc sống của bà con hiện có những cải thiện rõ rệt.

Trước đây, con em của các hộ nuôi cá bè đa số học đến lớp 5 là nghỉ ngang. Gia đình nào khá lắm cho con học đến lớp 9 là chấm dứt. Nay có gia đình cho con học đến đại học.

Rồi ông tỏ quyết tâm: "Đời mình do dốt nát mà nghèo khổ nên gia đình tôi quyết cho con ăn học tới nơi tới chốn. Có con chữ làm hành trang vào đời, chắc chắn đời mấy sắp nhỏ sẽ khá hơn đời mình".

Không như gia đình ông Do sắp sửa lên bờ, anh Hải cho biết điều ấy hiện nằm ngoài khả năng của anh nhưng cái viễn cảnh thôi sống trên cái nhà bè dập dềnh theo con nước. Anh bộc bạch: "Hồi trước, tôi chỉ mong ước có được điều kiện sửa sang lại cái bè chắp vá cho đàng hoàng chứ đâu nghĩ mình sắp được đầy đủ vật dụng sinh hoạt, có tivi, đầu máy, xe gắn máy… và tích lũy được số vốn kha khá. Tôi định sang năm đầu tư mở rộng bè cá, ngoài cá bống tượng, tôi sẽ nuôi thêm cá lóc, cá tai tượng".

Gia đình bà Mười, bà Tám Loan và nhiều cư dân xóm Việt kiều ai nấy cũng hân hoan nét mặt tâm tình được sự quan tâm, giúp đỡ cho vay vốn, làm giấy tờ tùy thân của lãnh đạo địa phương mà bà con có sự tin yêu vào cuộc sống. "Xóm Việt kiều hiện có mấy gia đình nuôi con học đến đại học. Điều mà ngày trước chẳng ai dám mơ nghĩ tới" - người đàn ông tên Luyến, chia sẻ.

Nghe những con người từng một thời chỉ biết sống hôm nay, không dám nghĩ đến ngày mai bàn tính, lên kế hoạch mở rộng quy mô bè cá, mua đất dựng nhà, sắm tiện nghi phục vụ sinh hoạt… chúng tôi cảm nhận những đổi thay, khởi sắc trong đời sống kinh tế lẫn tinh thần của họ. Dẫu còn không ít khó khăn nhưng với cư dân Việt kiều, cuộc sống hiện tại ngoài sức tưởng tượng lắm rồi

Thành Dũng

Các tin khác

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.