Ngăn chặn, phòng ngừa tình trạng trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật

Gia tăng trẻ vị thành niên phạm tội

Theo thống kê của Công an tỉnh Hà Nam, từ năm 2020 đến nay, trên địa bàn tỉnh Hà Nam xảy ra trên 200 vụ với hơn 300 đối tượng VPPL do người chưa thành niên gây ra. Độ tuổi phạm tội chủ yếu từ 14 - 18. Hành vi VPPL tập trung ở các tội cố ý gây thương tích, trộm cắp tài sản, cướp giật tài sản, gây rối trật tự công cộng, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, các hành vi liên quan đến ma túy...

Bên cạnh đó, tình trạng học sinh, thanh, thiếu niên vi phạm Luật Giao thông đường bộ cũng có xu hướng gia tăng, trong đó chủ yếu là hành vi điều khiển phương tiện khi chưa đủ tuổi, không đội mũ bảo hiểm, chở quá số người quy định. Ngoài ra, thời gian gần đây xuất hiện nhiều nhóm thanh, thiếu niên tụ tập điều khiển xe môtô dàn hàng ngang, phóng nhanh vượt ẩu, mang theo hung khí tìm những nhóm thanh, thiếu niên khác để giải quyết mâu thuẫn với tính chất manh động, liều lĩnh, gây mất ANTT.

Từ năm 2022 đến nay, Công an các đơn vị trên địa bàn tỉnh Hà Nam đã tiếp nhận, xử lý gần 20 vụ với trên 200 đối tượng thanh, thiếu niên vi phạm, tụ tập thành nhóm đông gây rối trật tự công cộng; khởi tố 15 vụ với 136 đối tượng. Trong số nhóm đối tượng tụ tập gây rối trật tự công cộng, nhiều em còn đang độ tuổi học sinh nhưng thiếu sự quan tâm, giáo dục từ phía gia đình và nhà trường hoặc do bố mẹ nuông chiều, giáo dục không phù hợp, dẫn đến ăn chơi lêu lổng, bị bạn bè lợi dụng rủ rê, lôi kéo tham gia thực hiện hành vi VPPL.

Đáng chú ý, trong thời buổi bùng nổ thông tin hiện nay, không ít trẻ vị thành niên bị ảnh hưởng bởi “thế giới ảo” thông qua tiếp xúc quá nhiều với mạng xã hội Facebook, Zalo, TikTok, game bạo lực…, dẫn tới mất phương hướng, lệch lạc trong suy nghĩ, lối sống.

Điển hình cuối tháng 8/2024, nhóm 4 thanh, thiếu niên độ tuổi 15-17 gồm Nguyễn Ánh Đông, Nguyễn Quốc Toàn, Đoàn Hoàng Việt, Phạm Hải Sơn, cùng trú tại huyện Kim Bảng (Hà Nam) sử dụng xe máy không BKS, không đội mũ bảo hiểm, chạy xe tốc độ cao cầm kiếm truy đuổi, chặn xe 2 thanh, thiếu niên trên đường rồi dùng kiếm chém đứt phần nhựa đuôi xe gắn BKS để “khoe chiến tích” trên mạng xã hội, bị Công an TP Phủ Lý (Hà Nam) bắt giữ, khởi tố.

Và mới đây, ngày 12/11 một vụ tương tự vừa được Công an huyện Kim Bảng (Hà Nam) xử lý, khởi tố đối với 10 thanh, thiếu niên về hành vi “gây rối trật tự công cộng” với hành vi tương tự. Nhóm đối tượng này do Phạm Thành Đạt, 17 tuổi cầm đầu, cùng trú ở tỉnh Hoà Bình. Phạm Thành Đạt huy động nhóm bạn phóng xe môtô mang theo 2 két vỏ chai bia thuỷ tinh, dao phóng lợn đi từ thị trấn Chi Nê (huyện Lạc Thuỷ, tỉnh Hoà Bình) truy tìm nhóm thanh niên có mâu thuẫn rồi rượt đuổi nhau trong đêm khắp khu vực xã Thi Sơn (huyện Kim Bảng, Hà Nam) để đánh nhau.

Nhóm của Phạm Thành Đạt đã xảy ra xung đột với nhóm 3 thanh niên khác đang đi xe môtô trên đường, dùng dao phóng lợn chặt biển số xe của nhóm thanh niên trên. Trận hỗn chiến đã khiến một người trong số nam thanh thiếu niên này bị thương phải nhập viện cấp cứu.

Hành vi ngổ ngáo của những đối tượng này gây rất nhiều dư luận xấu trong xã hội, do các sự việc không những diễn ra công khai tại các khu vực công cộng mà các đối tượng còn chủ động đăng tải nhiều hình ảnh, clip lên mạng xã hội nhằm mục đích câu view, câu like… từ đó dẫn dắt nhiều thanh, thiếu niên khác dễ bị lôi kéo, cổ súy cho lối sống lệch lạc, hành vi vi phạm pháp luật mà không hay.

Chung tay vào cuộc với nhiều giải pháp

Theo lãnh đạo Công an tỉnh Hà Nam, để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng học sinh, trẻ vị thành niên VPPL, ngoài sự vào cuộc trong điều tra, xử lý của lực lượng Công an các cấp, rất cần có sự chung tay vào cuộc của cả hệ thống chính trị, gia đình cũng như nhà trường.

Trong đó, Công an các đơn vị, địa bàn chủ động nắm chắc tình hình, thực trạng VPPL trong lứa tuổi vị thành niên; làm tốt công tác nắm địa bàn, rà soát, lập danh sách số thanh, thiếu niên hư, bỏ học, nghiện game, sống lang thang, có biểu hiện tụ tập… để lựa chọn áp dụng biện pháp quản lý, giáo dục, phòng ngừa vi phạm. Đồng thời chủ động tấn công, truy quét tội phạm, kịp thời điều tra, khám phá nhanh các vụ án, xử lý nghiêm trước pháp luật để nâng cao tính giáo dục, răn đe.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương cần đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền, tăng cường quản lý địa bàn, quản lý đối tượng, nâng cao tính chủ động, kịp thời trong phòng ngừa, ngăn chặn hành vi VPPL của trẻ vị thành niên theo chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị, địa phương.Với mỗi hộ gia đình, cần củng cố nền tảng gia đình vững chắc, bố mẹ, người thân của trẻ cần gương mẫu, quan tâm giáo dục những giá trị đạo đức, tinh thần, nhân cách đối với con em mình.

Về phía nhà trường cần chú trọng nghiên cứu, lựa chọn tổ chức hình thức giáo dục, quản lý phù hợp, khoa học, chặt chẽ đối với học sinh; nâng cao vai trò, trách nhiệm của giáo viên trong giáo dục học sinh; phối hợp chặt chẽ hơn nữa với gia đình và lực lượng chức năng trong trao đổi thông tin cũng như quản lý, giáo dục, hỗ trợ học sinh phát triển toàn diện, đồng thời cảnh báo, răn đe, ngăn chặn kịp thời hành vi VPPL trong học sinh.

Các ban, ngành, đoàn thể, nhất là các cấp Đoàn thanh niên tại trường học cũng như tại nơi cư trú, sinh hoạt cần phát huy vai trò nòng cốt, đổi mới hình thức hoạt động tạo ra những sân chơi lành mạnh, tích cực, tập hợp, thu hút thanh, thiếu niên tham gia hoạt động hữu ích. Thường xuyên tổ chức những chương trình đối thoại, tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua các cuộc thi, phong trào thi đua nhằm tạo hiệu ứng tích cực trong quản lý, giáo dục học sinh.

Bên cạnh đó, cấp ủy, chính quyền địa phương chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể chú trọng xây dựng các mô hình quản lý, giáo dục người chưa thành niên VPPL ở cộng đồng; quản lý, cảm hóa người chưa thành niên VPPL, có quá khứ lỗi lầm ngay tại địa bàn dân cư. Với sự vào cuộc quyết liệt và đồng bộ nhiều giải pháp, tin chắc công tác ngăn chặn, phòng ngừa tình trạng VPPL trong lứa tuổi học đường sẽ ngày càng hiệu quả.