Nga với tuyên bố của Mỹ về OST

Những cáo buộc nhằm vào Nga và lời đe dọa rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở (OST) đã được phía Mỹ nêu lên từ nhiều năm trước. Dưới thời Tổng thống Barack Obama, những bất đồng này được xem là không đáng kể.

Ngay cả Lầu Năm Góc và Bộ Ngoại giao Mỹ khi đó đều nhấn mạnh việc tham gia hiệp ước là cần thiết và các đồng minh của Mỹ cũng ủng hộ việc này. Tuy nhiên, dưới thời ông Donald Trump, quan điểm lại thiên về đánh giá rằng các hiệp ước quốc tế ràng buộc và không cho phép Mỹ giải phóng toàn bộ sức mạnh. Và đây là mấu chốt vấn đề.

Tính toán của người Mỹ

Dưới thời Tổng thống Trump, Washington đã rút khỏi hàng loạt hiệp ước và cam kết quốc tế như Thỏa thuận hạt nhân Iran, Hiệp ước các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) hay Tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa Liên Hợp quốc (UNESCO) và hiện giờ là đe dọa rút khỏi Hiệp ước cắt giảm và hạn chế vũ khí START-3, Tổ chức Y tế yhế giới (WHO)...

Giới thân cận với Tổng thống Trump từ lâu đã cho rằng Hiệp ước Bầu trời mở là có hại cho Mỹ. Họ cho rằng Nga được lợi hơn từ văn kiện này. Đồng thời, các chuyên gia phân tích của Lầu Năm Góc quả quyết rằng mọi thông tin cần thiết về những gì đang diễn ra ở Nga có thể được thu thập bằng các vệ tinh quân sự hiện đại và các chuyến bay do thám với phương tiện tối tân hơn.

Trong bối cảnh đó, việc duy trì các máy bay cũ kỹ cùng các thiết bị lỗi thời theo OST là lãng phí không cần thiết. Vì thế, ngay cả những cáo buộc rất mâu thuẫn và mơ hồ nhắm vào Nga vẫn được Mỹ coi là phù hợp để rút khỏi thỏa thuận.

Giáo sư Vadim Kozyulin, Học viện Khoa học quân sự Nga cho rằng các chuyến bay giám sát của Nga qua các khu vực có ý nghĩa chiến lược ở Mỹ có thể là đề tài nhạy cảm trong cuộc bầu cử tổng thống sắp tới và điều này có thể tác động đáng kể đến tâm lý của cử tri cũng như kết quả bầu cử. Tuy nhiên, theo giáo sư Vadim Kozyulin, có sự mất cân bằng giữa Mỹ và Nga trong vấn đề này.

Từ lâu, Lầu Năm Góc đã đánh giá OST là lỗi thời và không đầu tư phương tiện giám sát hiện đại cho mục đích này. Trong khi đó, gần đây Nga đã sở hữu loại máy bay do thám mới Tu-214ON. Xét về khả năng kỹ thuật của các thiết bị trinh sát được lắp đặt, Tu-214ON vượt trội hơn đáng kể so với máy bay trinh sát hiện có của Mỹ là Boeing OC-135B và loại của các quốc gia châu Âu.

Nga đã đề nghị chứng nhận loại máy bay này đủ điều kiện thực hiện hoạt động giám sát trong khuôn khổ OST. Washington đã phản đối việc này nên ngay cả khi được chấp nhận đi chăng nữa, loại máy bay mới này của Nga vẫn không được phép bay trên lãnh thổ Mỹ.

Tu-214ON được cho là vượt trội hơn so với máy bay trinh sát hiện có của Mỹ và châu Âu.
Tu-214ON được cho là vượt trội hơn so với máy bay trinh sát hiện có của Mỹ và châu Âu.

Cân nhắc thiệt hơn

Theo Andrei Baklisky, Giám đốc Chương trình nghiên cứu không phổ biến vũ khí hạt nhân, đồng thời là chuyên gia của Câu lạc bộ Nghiên cứu quốc tế Nga, bước đi của Washington có ảnh hưởng nhất định  đối với hệ thống an ninh quốc tế. Tuy nhiên, nếu so với việc rút khỏi INF hay START-3 thì không nghiêm trọng bằng. Điều này cho thấy một xu hướng tiêu cực, đó là sự ổn định và niềm tin giữa các quốc gia đang bị lung lay.

Nhưng điều đó không có nghĩa rằng Nga nhất thiết phải giống Mỹ. Nếu Nga vẫn ở lại (OST), những thành viên châu Âu của hiệp ước sẽ vẫn duy trì nó. Nga sẽ vẫn có thể thực hiện các chuyến bay giám sát trên khắp châu Âu, nơi có rất nhiều căn cứ của Mỹ.

Phó Chủ tịch Hội đồng Nga về các vấn đề quốc tế, Trung tướng Evgeny Buzhinsky cho rằng khi quyết định đáp trả ra sao, Nga cần phải tính đến cả những bất lợi và lợi thế của việc tiếp tục tham gia OST. Nga có căn cứ khi lo ngại rằng ngay cả sau khi rút khỏi OST thì Mỹ vẫn sẽ được hưởng lợi từ việc các đồng minh của họ vẫn tham gia và chia sẻ cho Mỹ thông tin thu thập được.

OST hoạt động theo hệ thống hạn ngạch, mỗi quốc gia có nghĩa vụ đáp ứng số lượng tối thiểu các chuyến bay giám sát. Do đó, không loại trừ việc các thành viên NATO sẽ bù đắp chỗ trống mà Mỹ để lại bằng cách tăng thêm các chuyến bay giám sát Nga. Trong khi đó, Nga rõ ràng không thể tiếp tục giám sát lãnh thổ Mỹ.

Mặt khác, mặc dù sẽ mất khả năng giám sát Mỹ nhưng Nga vẫn có thể theo dõi các bên còn lại trong hiệp ước, điều chắc chắn Moscow cũng quan tâm. Thực tế cho thấy, Nga chỉ sử dụng khoảng 14% tổng số chuyến bay theo hạn ngạch để giám sát lãnh thổ Mỹ, phần lớn còn lại được thực hiện trên lãnh thổ các quốc gia khác. Do đó, việc tiếp tục tham gia OST sẽ cho phép Nga có cơ hội quan sát lực lượng của các đối tác châu Âu và hoạt động quân sự của Mỹ ở lục địa này.

Đặc biệt, trong thời gian kể từ năm 2014 trở lại đây, sự hiện diện của Mỹ tại các nước thành viên phía Đông của NATO ngày càng gia tăng. Trong bối cảnh này, Nga có thể tận dụng hạn ngạch các chuyến bay không thực hiện ở Mỹ để tăng cường theo dõi các nước thành viên của NATO.

Cũng theo tướng Evgeny Buzhinsky, còn một khía cạnh khác mà Nga không thể đánh giá thấp về OST, đó là vai trò quan trọng của nó như một công cụ xây dựng lòng tin ở châu Âu, chứ không chỉ đơn thuần là việc các quốc gia thành viên chụp ảnh lãnh thổ của nhau. Việc phối hợp và thực hiện các chuyến bay giám sát như vậy cho thấy sự hợp tác quân sự chặt chẽ và đáng tin cậy, bao gồm cả việc đại diện các bên được và bị giám sát có mặt trên máy bay trong suốt chuyến bay.

OST vẫn là một trong số ít các kênh tương tác chuyên nghiệp hiện có giữa quân đội Nga và phương Tây, rõ ràng nó xứng đáng để được tiếp tục duy trì. Đối với Nga, lợi ích của việc tiếp tục tham gia hiệp ước này lớn hơn những thiếu sót, hạn chế từ việc Mỹ rút khỏi. Nếu Nga tuyên bố sẵn sàng duy trì Hiệp ước Bầu trời mở kể cả không có Mỹ tham gia, nó sẽ nhận được sự hoan nghênh của các bên còn lại và giúp cho công cụ quan trọng này tiếp tục sứ mệnh lịch sử đối với an ninh châu Âu.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.