Với hàng loạt những bất cập, hệ lụy, từ lâu, các cơ quan chức năng quản lý hàng hóa XNK đã cảm thấy rất mệt mỏi đối với dòng hàng tạm nhập - tái xuất (TN -TX). Vụ xử lý 7.000kg ngà voi đội lốt cá khô "tạm nhập" từ châu Phi cách đây chưa lâu tại Chi cục Hải quan KV2 (Hải quan Hải Phòng) là ví dụ điển hình. Tới giờ, những người có trách nhiệm liên quan vẫn cho rằng 2 cán bộ hải quan đơn vị này phải vào vòng lao lý cũng chỉ vì cơ chế quản lý, kiểm soát hàng hóa TN - TX quá mong manh, mơ hồ, ẩn chứa nhiều rủi ro. Trong vụ này, hải quan thực chất bị doanh nghiệp... "xỏ mũi" và cán bộ kiểm hóa phải chịu trách nhiệm liên đới.
Được biết, gần đây, các quy định về TN - TX từng bước được bổ sung, điều chỉnh theo hướng thắt chặt dần, song doanh nghiệp vẫn có thể "lách" được thông qua việc xin các bộ chủ quản cấp phép cho từng lô hàng.
Theo ước tính của hải quan, trong tổng lượng 40 triệu tấn hàng hóa qua cảng Hải Phòng năm 2011, quá nửa số đó là hàng TN - TX. Nhưng điều quan trọng hơn, trong khi kinh doanh hàng TN - TX đối với Việt Nam là hợp pháp thì nước nhập khẩu thứ 3, tức Trung Quốc lại coi đó là phi pháp. Chính vì điều này, hải quan bạn không chấp nhận làm thủ tục qua cửa khẩu quốc tế chính ngạch.
Như đã đề cập, Quảng Ninh là tỉnh đầu tiên đề xuất Chính phủ dừng cấp phép đối với hàng TN - TX. Trước đó, tháng 8/2011, Tổng cục Hải quan cũng đã có văn bản kiến nghị đề xuất không cấp phép TN - TX các loại hàng thuộc diện cấm XNK. Các loại hàng khác, chỉ cấp phép kèm theo cam kết theo thông lệ quốc tế với cơ chế quản lý đặc thù riêng. Ngoài ra, Tổng cục Hải quan còn triển khai những động thái kỹ thuật để xây dựng đề xuất cấm kinh doanh hàng hóa TN - TX mà không ảnh hưởng đến quan hệ thương mại quốc tế, thông lệ hàng hải, nguyên tắc vận tải logistics (vận tải đa phương thức).
Theo đó, trong thời gian đầu của lộ trình sẽ cấm kinh doanh TN - TX đối với hàng hóa thuộc nhóm thiết bị văn phòng, đồ điện tử, lốp xe, màn hình máy vi tính, quần áo (loại đã qua sử dụng), phế liệu chứa các chất nguy hại, động vật hoang dã…
Không chỉ hải quan đề xuất cấm, tại Hội nghị "Công tác chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại năm 2011, triển khai phương hướng nhiệm vụ năm 2012", Bộ Công an cũng cho rằng, mô hình kinh tế TN - TX tồn tại nhiều bất cập, lợi nhuận không cao, chỉ tập trung một số doanh nghiệp và cá nhân nhưng đã gây ra những bất ổn trên cả 3 lĩnh vực: an ninh kinh tế, trật tự xã hội, môi trường sinh thái. Nếu không theo hướng tạm dừng ngay, có nhiều cơ sở để nói rằng tội phạm quốc tế đã và đang lợi dụng triệt để chính sách TN - TX để trung chuyển hàng lậu, hàng cấm trên lãnh thổ Việt
