Theo Tiến sĩ Vũ Tiến Lộc-Chủ tịch VCCI , ngành dầu khí và khai thác khoáng sản thời gian qua đã phát triển nhanh, có đóng góp quan trọng đối với nguồn thu ngân sách và sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Tuy nhiên, theo một số nghiên cứu mới đây của VCCI và các thành viên trong Liên minh khoáng sản, mức đóng góp này chưa thực sự tương xứng với chi phí đầu tư, sản lượng khai thác và tổn thất môi trường. Vì vậy, Việt Nam cần cân nhắc xây dựng những giải pháp mang tính tổng thể, đồng bộ hơn về cải thiện hệ thống quản lý tài chính, giảm rủi ro trốn thuế - thất thu và nâng cao hiệu quả đóng góp từ lĩnh vực khai thác tài nguyên.
Đồng quan điểm trên, ông Trần Hồng Hà, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường cũng khẳng định: Tài nguyên khoáng sản là một trong những nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội đất nước. Tuy nhiên, sau 14 năm thực hiện Luật khoáng sản năm 1996, công tác quản lý khoáng sản vẫn còn những tồn tại, hạn chế nhất định như: số lượng các mỏ khoáng sản, số lượng doanh nghiệp tham gia hoạt động khoáng sản tăng nhanh nhưng không có chiều sâu; doanh nghiệp chưa chú trọng đầu tư công nghệ, thiết bị để thu hồi tối đa, sử dụng hợp lý, tiết kiệm khoáng sản; tổn thất khoáng sản còn lớn, sản lượng khai thác thực tế hàng năm khó kiểm soát. Điều này đòi hỏi Việt Nam cần có những giải pháp dài hơi để giải bài toán này.
Với kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, ông Andrew Bauer - Chuyên gia phân tích kinh tế Viện Quản trị Tài nguyên Thiên nhiên đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm quốc tế có thể áp dụng cho Việt Nam. Theo đó, các công cụ đảm bảo thu và tuân thủ chính sách thuế gồm: Sáng kiến minh bạch trong công nghiệp khai thác(EITI); công khai bắt buộc các khoản chi trả (US và EU); và chấm dứt các khu vực ưu đãi thuế (thiên đường thuế). Hiện có 46 quốc gia ở Đông Á đã tuân thủ EITI. Cụ thể như EITI ở Nigeria đã phát hiện hàng tỷ đô la thuế chưa chi trả.Câu hỏi đặt ra là Việt Nam có nên thành lập quỹ tài nguyên hay không? Theo ông Andrew, hiện tại, Việt Nam không phải quốc gia phụ thuộc dầu mỏ nhưng có thể trở thành quốc gia phụ thuộc. Với bối cảnh hiện tại, việc thành lập quỹ tài nguyên chưa phải vấn đề cấp bách tuy nhiên nếu sản lượng khai thác tăng gấp đôi hoặc hơn thì việc thành lập quỹ là rất cần thiết
