Để tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước về ngoại hối, ngăn chặn tình trạng đô la hóa nền kinh tế, xóa bỏ thị trường ngoại tệ tự do, ngày 20/10/2011 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 95/2011/NĐ-CP (Nghị định 95) sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 202/2004/NĐ ngày 10/12/2004 về Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng.
Ngay sau khi Nghị định 95 có hiệu lực, Công an TP Hà Nội đã phối hợp với Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tiến hành kiểm tra, xử lý một số doanh nghiệp và cửa hàng kinh doanh vàng, bạc vi phạm quy định của Nhà nước về quản lý ngoại hối. Nhưng trên thực tế, qua công tác trinh sát, nắm tình hình, Phòng An ninh kinh tế - Công an TP Hà Nội đã phát hiện một số tụ điểm trên địa bàn thành phố vẫn còn hiện tượng các doanh nghiệp lén lút tổ chức mua bán ngoại tệ trái phép, có nhiều thủ đoạn đối phó với cơ quan chức năng.
Vừa qua, qua công tác nắm tình hình, Công an TP Hà Nội có đủ cơ sở xác định, Doanh nghiệp tư nhân vàng bạc Mỹ Phương địa chỉ tại 289 Giảng Võ, Ba Đình, Hà Nội có những biểu hiện mua bán ngoại tệ trái phép. Ngày 29/10/2011, Đoàn kiểm tra gồm Công an TP Hà Nội phối hợp với Thanh tra NHNN chi nhánh Hà Nội tiến hành kiểm tra và bắt quả tang nhân viên bán hàng của doanh nghiệp này đang bán 1.000 USD trái phép cho khách hàng.
Tại thời điểm kiểm tra, bà Nguyễn Thị Lệ Mỹ - Giám đốc doanh nghiệp đang có mặt tại cửa hàng đã công nhận toàn bộ hành vi mua bán ngoại tệ trái phép của doanh nghiệp. Với vi phạm này, ngày 10/11/2011, cơ quan thanh tra, giám sát NHNN Việt Nam đã có quyết định số 356 xử phạt vi phạm hành chính đối với Doanh nghiệp kinh doanh vàng bạc Mỹ Phương với các hình thức: Phạt tiền với mức phạt 50 triệu đồng; yêu cầu Giám đốc doanh nghiệp bán số ngoại tệ 1.000 USD cho một tổ chức tín dụng được phép kinh doanh ngoại tệ.
Tiếp đó, ngày 6/11/2011, Đoàn kiểm tra liên ngành tiến hành kiểm tra và bắt quả tang nhân viên bán hàng của Công ty TNHH Thương mại và Chế tác vàng Ngọc Long (địa chỉ tại 522 phố Xã Đàn, phường Nam Đồng, quận Đống Đa, Hà Nội) đang bán 5.000 USD trái phép cho khách hàng.
Tại thời điểm kiểm tra, ông Trần Thắng - người đại diện pháp luật của công ty có mặt tại cửa hàng đã công nhận toàn bộ hành vi mua, bán ngoại tệ trái phép của doanh nghiệp. Đoàn kiểm tra đã tiến hành lập biên bản vi phạm, kiểm tra cửa hàng và tạm giữ tang vật 5.000 USD cùng hai khoản khác là 7.195 USD và 300 triệu đồng. Đây là số tiền để tại quầy giao dịch của công ty dùng để mua, bán ngoại tệ.
Sau khi vận động và thuyết phục, ông Trần Thắng đã tự nguyện giao nộp thêm 10.000 USD, đây là số ngoại tệ nhân viên công ty mua của khách hàng sáng 6/11/2011. Như vậy, tổng số tiền tạm giữ là 22.195 USD và 300 triệu đồng.
Ngày 23/11/2011, cơ quan thanh tra, giám sát NHNN Việt Nam đã có quyết định xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt là 100 triệu đồng; tịch thu số ngoại tệ 12.195 USD; yêu cầu giám đốc công ty bán số ngoại tệ 10.000 USD cho một tổ chức tín dụng được phép kinh doanh ngoại tệ.
Cũng trong ngày 23/11/2011, cơ quan thanh tra, giám sát NHNN Việt Nam có quyết định xử phạt Trường Đại học FPT (địa chỉ tại Tòa nhà Detech, số 8 Tôn Thất Thuyết, huyện Từ Liêm, Hà Nội) với số tiền phạt 500 triệu đồng. Nguyên nhân do Trường Đại học FPT đã thực hiện niêm yết học phí các khóa đào tạo theo chương trình liên kết với nước ngoài bằng đôla Mỹ, vi phạm quy định tại Điểm 5d, Khoản 1, Điều 1, Nghị định 95. Ngoài ra Đoàn kiểm tra liên ngành còn yêu cầu Trường Đại học FPT không được niêm yết, thông báo, quảng cáo học phí các khóa học bằng ngoại tệ dưới mọi hình thức.
Khuôn viên bên ngoài Trường Đại học FPT.
Từ việc xử lý 3 trường hợp vi phạm Nghị định 95 nêu trên, qua trao đổi, một đồng chí lãnh đạo Phòng An ninh kinh tế - Công an TP Hà Nội cho biết, với những biện pháp mạnh này rõ ràng đã có tác dụng nhất định trong việc thể hiện rõ hiệu lực quản lý của Nhà nước về ngoại hối.
Trên thực tế, một số doanh nghiệp khi mua bán ngoại tệ đã dùng một số thủ đoạn tinh vi nhằm trốn tránh sự phát hiện của các cơ quan chức năng như: thống nhất giữa người bán với người mua là không có giao dịch mua bán ngoại tệ mà chỉ là nhờ kiểm tra tiền thật hay tiền giả; tại cửa hàng chỉ bán một lượng ngoại tệ nhỏ, còn cất giấu số lượng lớn ở những khu vực khác hay địa điểm khác.
Việc kiểm tra của Đoàn kiểm tra liên ngành chỉ được phép kiểm tra ngay tại nơi xảy ra vi phạm, chứ không có thẩm quyền trong việc khám xét toàn bộ ngôi nhà. Thiết nghĩ, đây cũng là một kẽ hở cần được bổ sung, hoàn thiện để việc kiểm tra hiệu quả hơn
