So với cái lợi tạo công ăn việc làm cho một số lao động thì cái hại tiềm ẩn nhiều nguy cơ tàn phá nền kinh tế đáng lưu tâm hơn nhiều lần.
Vi phạm tạm nhập tái xuất: lỗi từ chính sách
Trong công văn báo cáo lên Thủ tướng Chính phủ về công tác quản lý Nhà nước đối với họat động kinh doanh hàng hóa tạm nhập tái xuất, Bộ Tài chính đã chỉ ra 5 hạn chế của hoạt động kinh doanh này.
Cụ thể, việc kinh doanh tạm nhập tái xuất hiện nay không thực sự đúng bản chất tạm nhập tái xuất (hàng hóa phải giữ nguyên trạng) do doanh nghiệp (DN) được chia nhỏ lô hàng để dễ vận chuyển hoặc được tiêu thụ nội địa làm cho công tác giám sát, quản lý của cơ quan hải quan gặp nhiều khó khăn. Thứ 2 là thời gian lưu tại Việt Nam quá dài, tối đa 180 ngày, tiềm ẩn nhiều rủi ro trong việc giám sát, quản lý tính nguyên trạng của hàng hóa.
Cùng với đó, thời gian thanh khoản dài, thời hạn nộp thuế của tờ khai cũng lên tới 195 ngày nên việc theo dõi thanh khoản gặp khó khăn, sơ hở lớn như trường hợp DN tạm nhập một lượng hàng lớn sau đó bán tiêu thụ nội địa rồi bỏ trốn hoặc tự giải thể. Hơn nữa, hoạt động kinh doanh tạm nhập tái xuất không có hạn chế hay cấm kinh doanh những mặt hàng cấm nhập khẩu, mặt hàng nhạy cảm có thể ảnh hưởng tới môi trường, an toàn thực phẩm và dịch bệnh thông qua việc vận chuyển các mặt hàng này qua lãnh thổ Việt Nam, chưa kể hàng hóa nguy hiểm này có thể thẩm lậu vào nội địa.
Đặc biệt, cơ chế chính sách quản lý và thủ tục hải quan đối với hàng kinh doanh tạm nhập tái xuất quá thông thoáng, nên đối tượng họat động quá rộng. Chính sách thuế cũng đơn giản, hàng tạm nhập không thuộc đối tượng chịu thuế VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt nên có doanh nghiệp lợi dụng khai loại hình tạm nhập tái xuất nhưng thực chất là tiêu thụ nội địa, sau đó khai bổ sung chuyển loại hình nhập khẩu để kéo dài thời gian phải nộp thuế.
Bộ Tài chính cũng thừa nhận cơ quan Hải quan không đủ nhân lực giám sát hải quan đối với tất cả hàng kinh doanh của tạm nhập tái xuất lưu trong nội địa; khâu tổ chức thực hiện có lúc chưa được coi trọng đúng mức, sự phối hợp giữa các bộ phận chưa chặt chẽ… Với những hạn chế này, thời gian qua, nhiều vi phạm trong họat động tạm nhập tái xuất đã nảy sinh và một số đã được phát hiện.
Cụ thể, vụ 90 tấn mặt hàng chân, cánh gà đông lạnh của Công ty TNHH Thương mại XNK Kim Khâm (TP Móng Cái, Quảng Ninh) tạm nhập về qua cảng Hải Phòng, đưa lên Cao Bằng, Lạng Sơn để tái xuất nhưng thực chất là mề gà đông lạnh, là mặt hàng nội tạng gia súc, gia cầm, thuộc diện tạm ngừng kinh doanh tạm nhập, tái xuất tại Việt Nam. Hay tháng 11/2011, Công ty CPTM Hải Thịnh Hưng, chi nhánh Tổng Công ty CPTM và xây dựng (Hồng Bàng, Hải Phòng) khai tạm nhập tái xuất là mặt hàng bột khoai tây nhưng thực chất là 309 tấn đường tinh luyện (mặt hàng quản lý bằng hạn ngạch) do Hàn Quốc sản xuất, trị giá khoảng 6 tỷ đồng.
Theo thống kê, từ tháng 10/2005 đến tháng 4/2006, Cục Điều tra buôn lậu của Tổng cục Hải quan đã phối hợp với Bộ Công an bắt giữ 500 container ắc quy chì đã qua sử sụng của 9 DN, trị giá hàng vi phạm khoảng 50 tỷ đồng.
Quản lý chặt!
Trong công văn trình lên Chính phủ, Bộ Tài chính đề xuất 4 nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách quản lý, về chính sách xử lý vi phạm hành chính, về chính sách thuế và quản lý loại hàng này. Với nhóm giải pháp thuộc thẩm quyền Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính kiến nghị sửa đổi Nghị định 12/2006/NĐ-CP ngày 23/1/2006, kiến nghị quy định rõ điều kiện doanh nghiệp được kinh doanh tạm nhập tái xuất theo hướng hạn chế, chỉ những doanh nghiệp đáp ứng điều kiện về vốn, về cơ sở vật chất, tuân thủ pháp luật mới được tham gia; rút ngắn thời gian hàng hóa kinh doanh tạm nhập tái xuất được phép lưu giữ tại Việt Nam không quá 30 ngày, quy định chặt chẽ điều kiện, giới hạn cửa khẩu.
Bộ Tài chính kiến nghị Bộ Công thương phải ban hành danh mục cấm kinh doanh tạm nhập tái xuất đối với các mặt hàng chất thải nguy hại, danh mục tạm ngừng kinh doanh tạm nhập tái xuất đối với hàng đã qua sử dụng và thực phẩm đông lạnh là phủ tạng, phụ phẩm gia súc, gia cầm, quy định và công bố điều kiện kinh doanh tạm nhập tái xuất đối với hàng có thuế tiêu thụ đặc biệt, hành hóa tạm nhập có giấy phép.
Với nhóm giải pháp về chính sách xử lý vi phạm hành chính, Bộ Tài chính kiến nghị tăng mức phạt đối với hành vi vi phạm các quy định về quản lý hàng kinh doanh tạm nhập tái xuất. Cùng với đó, cần thay đổi thời hạn nộp thuế đối với hàng kinh doanh tạm nhập tái xuất, yêu cầu DN nộp thuế ngay khi nhập hàng, sau đó nếu tái xuất sẽ được hoàn thuế, tránh tình trạng chiếm dụng thuế của nhà nước.
| 3 tháng kiểm tra đã phát hiện 195 container vi phạm Theo số liệu kết quả kiểm tra từ tháng 6 đến nay vừa được Tổng cục Hải quan công bố, vi phạm trong tạm nhập tái xuất hàng hóa diễn ra phổ biến: Cụ thể, qua kiểm tra, khám xét 277 container ở cảng Hải Phòng đã phát hiện 195 container hàng vi phạm, trong đó có hơn 33 container nội tạng gia súc gia cầm đông lạnh; số còn lại là ac quy chì, rác thải CN và một số hàng cấm khác. Ngoài ra, Hải quan còn phát hiện 79 container có dấu hiệu vi phạm đang chờ khám xét, nghi là rác thải CN vận chuyển từ Mỹ về. Không chỉ thế, các DN còn có hành vi giả mạo chữ ký và con dấu của Hải quan để trốn thuế và buôn lậu. Hiện có 125 tờ khai đã được giám định ở Viện Khoa học hình sự, phát hiện chữ ký và con dấu là giả. Còn 21 tờ khai đang chờ kết quả giám định. Hiện ở cảng Hải Phòng đang tồn đọng 5.804 container hàng hóa quá hạn làm thủ tục hải quan, trong đó có nhiều container có dấu hiệu vi phạm. |
