Malaysia: Vì sao ông Mahathir Mohamad từ chức?

Ngày 23-2, Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad đã gửi thư từ chức lên nhà Vua sau khi bị đồng minh và người kế thừa Anwar Ibrahim cáo buộc “bội ước”. Vụ việc đang đẩy tình hình chính trị Malaysia vào tình thế bất định, khả năng tổ chức cuộc bầu cử mới là không nhỏ.

Toàn bộ câu chuyện được xem là màn đấu tiếp theo giữa hai người từng là thầy trò, đồng minh chính trị rồi trở thành đối thủ, sau đó lại quay trở lại làm đồng minh. Ông Mahathir gửi thư từ chức lên nhà vua ngay sau cuộc họp với các đảng trong liên minh cầm quyền mà giới quan sát cho là nhằm tìm giải pháp thay đổi thành phần trong liên minh, tạo cơ hội cho những người thuộc đảng Tổ chức Quốc gia Malay thống nhất (UNMO), đảng cũ của ông Mahathir từng cầm quyền Malaysia trước khi bị liên minh mới của ông Mahathir đánh bại trong cuộc bầu cử tháng 5-2018.

Cuộc họp đã khiến ông Anwar bực tức cáo buộc rằng đảng Bersatu của ông Mahathir và một nhóm những “kẻ phản bội” bên trong đảng PKR của chính ông Anwar đã âm mưu thay đổi toàn bộ cơ cấu trong liên minh cầm quyền nhằm phá bỏ kế hoạch chuyển giao quyền lực từ ông Mahathir sang ông Anwar như đã hứa. Ông Mahathir từng tuyên bố cần thêm thời gian, có thể đến tháng 11-2020 để chuyển giao quyền lực cho ông Anwar. Nếu việc thay đổi cơ cấu này thành công, liên minh mới sẽ cho phép ông Mahathir tiếp tục làm Thủ tướng Malaysia trọn nhiệm kỳ thay vì phải chuyển giao quyền lực.

Giới quan sát cho rằng có thể việc từ chức của ông Mahathir là một hành động vớt vát nhằm né tránh việc thực hiện lời hứa của mình với ông Anwar nhưng cũng có thể đó là động thái mở đường cho ông Anwar bước lên nắm quyền luôn.

Năm 2018, ông Mahathir khiến dư luận một lần nữa thán phục vì phong độ vẫn còn cao dù tuổi đã 93. Khi đó, ông đã liên minh với ông Anwar trong một liên minh cầm quyền mang tên Pakatan Harapan (Liên minh Hy vọng) và giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử tháng 5-2018. Khi chấp nhận đứng vào liên minh Pakatan Harapan, Anwar nhận được lời hứa sẽ được ân xá và trao cho một vai trò trong chính phủ mới, đặc biệt là sẽ được ông Mahathir chuyển giao chiếc ghế thủ tướng sau 2 năm, nếu chiến dịch tranh cử thành công.

Ông Anwar Ibrahim cáo buộc ông Mahathir Mohamad “bội ước” vì không chuyển giao chức Thủ tướng Malaysia như đã hứa.
Ông Anwar Ibrahim cáo buộc ông Mahathir Mohamad “bội ước” vì không chuyển giao chức Thủ tướng Malaysia như đã hứa.

Tháng 10-2018, khi ông Anwar được ân xá và giành chiến thắng tại một cuộc bầu cử bổ sung, người ta thấy hai “kẻ thù” cũ đã trở nên thân thiết lạ. Ông Anwar khi ấy thậm chí còn nói rằng “Tôi yêu ông ấy như một người cha và như một lãnh đạo”. Kịch bản thân thiết này trái ngược hẳn so với trước đó 20 năm.

Ông Mahathir từng làm Thủ tướng Malaysia trong 22 năm, từ năm 1981 đến năm 2003. Trong giai đoạn này, đặc biệt là thập niên cuối thế kỷ XX, ông Anwar từng được xem là người kế thừa sự nghiệp chính trị của ông Mahathir. Và điều đó đã gần trở thành hiện thực khi ông Anwar thăng tiến lên đến ghế Phó Thủ tướng.

Nhưng, vào năm 1998, giữa hai người đã xảy ra mâu thuẫn gay gắt và công khai. Ông Mahathir bắt đầu cảm thấy lo ngại trước sự ủng hộ rộng rãi của công chúng dành cho ông Anwar. Ông Anwar bị cách chức Phó Thủ tướng và sau đó bị cáo buộc tội quan hệ tình dục đồng tính và tham nhũng.

Một cuộc điều tra chớp nhoáng đã đi đến kết luận phạm tội và một phiên tòa dài nhất trong lịch sử tư pháp Malaysia, rốt cuộc Anwar bị buộc tội quan hệ tình dục đồng tính và tham nhũng và bị tuyên án tổng cộng 15 năm tù. Ông thụ án đến năm 2004 thì được ân xá nhưng đến năm 2015 lại tiếp tục bị buộc tội quan hệ tình dục đồng tính, lần này ông Anwar cho rằng mang động cơ nhằm hủy hoại sự nghiệp chính trị của ông.

Cho đến cuối năm 2017, quan hệ giữa ông Mahathir và ông Anwar vẫn còn đối nghịch, cho dù ông Anwar vẫn đang ở trong tù. Nhưng, tình hình bắt đầu xoay chuyển vùn vụt vào tháng 1-2018. Trong nỗ lực nhằm hạ bệ cựu Thủ tướng Najib Razak do ông này bị nhiều cáo buộc tham nhũng, ông Mahathir đã chìa nhành ôliu với ông Anwar.

Hai người quay trở lại quan hệ “đồng minh” như trước đây, hình thành một liên minh chính trị mới, trong đó ông Mahathir hứa rằng nếu ông giành chiến thắng trong bầu cử với sự ủng hộ của ông Anwar, thì ông Anwar sẽ được ân xá, ra tù và sau đó sẽ tạo điều kiện để ông Anwar lên làm Thủ tướng Malaysia sau 2 năm.

Kể từ khi ông Mahathir giành chiến thắng và lần thứ hai làm Thủ tướng Malaysia, mọi con mắt đều chú ý vào việc liệu ông có giữ lời hứa trong thỏa thuận liên minh với ông Anwar hay không. Thực tế ông đã thực hiện lời hứa ân xá, trả tự do ngay lập tức và tạo điều kiện cho ông Anwar thắng cử trong cuộc bầu cử bổ sung tháng 10-2018 tại khu vực Port Dickson.

Người ta thấy ông Mahathir khi ấy đã cùng ông Anwar đi vận động tranh cử, phát biểu trước công chúng để ủng hộ ông Anwar. Những cử chỉ chính trị này được quan sát kỹ và được đánh giá là hành động mang ý nghĩa “trả nợ” hơn là một sự cổ vũ thật lòng.

Còn một vế cuối cùng trong lời hứa năm 2018 ông Mahathir chưa thực hiện và ông cũng đã một lần “khất” hứa trước khi buộc phải viết thư từ chức dâng lên nhà vua. Những động thái này làm dấy lên một luồng suy nghĩ trong dư luận rằng ông Mahathir không thật sự muốn trao quyền lực cho ông Anwar và vì thế sẽ rất khó có chuyện ông chịu chuyển giao quyền lực như đã từng hứa cách đây 2 năm.

Việc ông Mahathir xin từ chức đang đẩy tình hình chính trị Malaysia vào tình trạng khó đoán định. Người ta không biết ai sẽ là thủ tướng kế tiếp hoặc sẽ phải tổ chức bầu cử. Đảng Bersatu thông báo sẽ rút khỏi liên minh cầm quyền Pakatan Harapan để ủng hộ ông Mahathir.

Tiếp sau đó, ngày 24-2, Bộ trưởng Kinh tế Mohamed Azmin Ali và Bộ trưởng Nhà ở và Chính quyền địa phương Zuraida Kamaruddin thuộc đảng PKR của ông Anwar cũng xin từ chức, trong khi 9 nghị sĩ khác đồng minh với họ tuyên bố sẽ rời khỏi đảng này. Thêm 11 nghị sĩ liên minh Pakatan Harapan tuyên bố thành lập đảng độc lập mới. Tình hình này khiến cho Quốc hội Malaysia trở nên rối loạn và khả năng bầu cử lại gần như là chắc chắn.

An Châu (tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.