Trước khi Luật ATTP chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7, Bộ NN&PTNT đã thí điểm kiểm tra tại 2 tỉnh Thanh Hóa và Tiền Giang với 10 đối tượng như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, chế biến rau quả, giết mổ… Tại Phú Thọ và Yên Bái kiểm tra trên chè.
Ngoài ra, 24 tỉnh, thành khác được kiểm tra thủy sản. Kết quả của đợt kiểm tra này cho thấy, nhóm vật tư nông nghiệp chiếm đến 30% số cơ sở sản xuất, kinh doanh chưa đạt yêu cầu theo quy định, nhóm thủy hải sản thì tỷ lệ này lên tới 60%...
Theo ông Nguyễn Hồng Dân, Phó Cục trưởng Cục Thú y, khảo sát trong 3 miền, miền Bắc là yếu nhất trong vấn đề quản lý giết mổ, vệ sinh thú y. Hầu hết việc giết mổ là thủ công, nhỏ lẻ, không đảm bảo vệ sinh. Thực trạng phổ biến là nhiều cơ sở giết mổ không có giấy phép, đặc biệt tại các vùng nông thôn, hầu như các cơ sở giết mổ đều không phép.
Quản lý giết mổ tại nhiều địa phương cũng không thống nhất, có tỉnh thì giao cho ngành Công thương phụ trách giết mổ, có địa phương thì giao cho vừa công thương vừa y tế, còn địa phương thì giao cho ngành Nông nghiệp nên gây khó khăn trong công tác quản lý. Trong khi đó, trách nhiệm và sự vào cuộc của chính quyền địa phương rất mờ nhạt.
Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát lo lắng, khâu giết mổ đóng vai trò quan trọng trong phòng chống dịch bệnh. Cũng bởi tình trạng giết mổ tùm lum, không kiểm soát như hiện nay mới dẫn đến dịch bệnh bùng phát và lây lan khó kiểm soát.
"Tuy nhiên, từ ngày 1/7 tới đây, khi Luật ATTP có hiệu lực, toàn bộ việc giết mổ sẽ được giao cho ngành nông nghiệp, bởi vậy, ngay từ bây giờ, Cục Thú y cần nhanh chóng thành lập Phòng ATTP chuyên ngành để hỗ trợ các địa phương khi cần thiết", ông Phát khẳng định.
Đối với việc quản lý chất lượng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), thuốc thú y, qua kiểm tra tại 2 địa phương trên cho con số đáng báo động, tỷ lệ cơ sở kinh doanh, sản xuất không đạt yêu cầu chiếm tới 68% các cơ sở được kiểm tra, tỷ lệ này ở các cơ sở sơ chế rau, quả tươi là 67%.
Ông Nguyễn Xuân Hồng, Cục trưởng Cục BVTV cho biết, hiện cả nước có khoảng 200 công ty kinh doanh thuốc BVTV, 79 cơ sở sản xuất và 29.000 cửa hàng buôn bán. Tuy nhiên, hầu hết các cơ sở đều nhập khẩu thuốc BVTV về rồi sang chiết, đóng gói. Hàng năm, qua kiểm tra tại các cửa khẩu vẫn phát hiện 4-5% số lô hàng thuốc BVTV nhập về không đạt yêu cầu.
Cơ chế, chính sách quản lý, quy định trong lĩnh vực này đều rất rõ ràng, cụ thể và chặt chẽ, tuy nhiên, tỷ lệ vi phạm vẫn khá cao. Nguyên nhân là do Nghị định xử phạt trong lĩnh vực này được ban hành từ năm 2003 đến nay đã lạc hậu, mức xử phạt quá thấp, tính răn đe không còn cao. Ví như, trong đợt kiểm tra thí điểm tại tỉnh Thanh Hóa, có 36% số cơ sở chưa đạt yêu cầu, còn tại tỉnh Tiền Giang là 60%.
Theo Bộ trưởng Cao Đức Phát, thời gian tới, vệ sinh ATTP sẽ được kiểm soát theo chuỗi, từ gốc tới tay người tiêu dùng. Quản lý từ cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, đến con người làm ra sản phẩm theo các tiêu chuẩn, quy định mà quốc tế đang áp dụng.
Ngoài ra, việc kiểm soát sẽ được phân cấp tránh chồng chéo, như cấp Trung ương và cấp tỉnh sẽ kiểm tra, quản lý các cơ sở sản xuất, kinh doanh do cấp này cấp giấy phép, cấp quận, huyện, phường, xã sẽ quản lý cơ sở do mình cấp giấy phép
