Những ngày cuối năm, càng gần Tết âm lịch, hoạt động buôn bán giao thương hàng hóa tại khu vực biên giới Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh càng trở nên sôi động, chủ yếu là nhập khẩu các loại hàng hóa tiêu dùng phổ biến trong dịp Tết. Nhưng chu kỳ này năm nay lại có chuyện bất bình thường. Giao thương trầm lắng, sự sôi động duy nhất chỉ thể hiện đối với mặt hàng thịt lợn sống xuất sang Trung Quốc. Điểm đáng lưu ý đây là loại hàng hóa nằm trong nhóm Chính phủ chỉ đạo quản lý để bình ổn giá, bảo đảm cung ứng đủ nhu cầu tiêu thụ.
Ở chu kỳ thông thường, việc xuất khẩu nông sản thực phẩm mang lại nhiều lợi nhuận cho người chăn nuôi, sản xuất và cũng là cách để cân đối cán cân XNK vì trước nay, nhập vẫn nhiều hơn xuất. Mặt khác, do nhu cầu tự nhiên, thị trường Trung Quốc rất ưa chuộng lợn thịt của Việt Nam nên nhu cầu nhập khẩu với lượng hàng rất lớn, giá xuất lại cao hơn nội địa ít nhất 5.000đ/kg lợn hơi... Tuy nhiên, từ quý III/2010, thực hiện chủ trương bình ổn giá, ổn định sản lượng hàng hóa thiết yếu trong dịp Tết, Chính phủ đã chỉ đạo hạn chế xuất khẩu chính ngạch lợn thịt. Trong khi đó, nhu cầu ăn hàng từ phía bên kia biên giới không hề giảm, chấp nhận tăng giá từng ngày. Thế là lợn sống chuyển sang làm hàng tiểu ngạch, thậm chí tìm mọi cách "vượt biên" bằng đường bộ.
Về nguyên tắc, đã gia súc, gia cầm dù xuất hay nhập cũng phải qua khâu kiểm dịch thú y để bảo đảm an toàn về dịch bệnh. Nhưng theo Trạm kiểm dịch thú y Móng Cái, do số lượng xe chở lợn xuất đi Trung Quốc quá nhiều, nhân lực hạn chế nên không tài nào kiểm hết 400-500 xe/ngày. Cũng vì thế mà xuất hiện các điểm tập kết lợn không chính thức. Thương lái sợ chờ lâu sẽ hao hụt nên tìm đủ mọi cách "xuyên" Trạm rồi tự tìm đường đi sang Trung Quốc càng nhanh càng tốt mà không cần chứng thư kiểm dịch.
Rất nhiều người chăn nuôi lợn muốn bán cho các thương lái với giá cao để xuất đi Trung Quốc.
Trao đổi với PV Báo CAND, ông Vũ Đức Dũng, Trưởng phòng chống buôn lậu, Cục Hải quan Quảng Ninh cho biết, đến nay chưa nhận bất kỳ thông tin chỉ đạo nào của cấp trên về việc cấm xuất khẩu thịt lợn. Trong khi đây là loại hàng hóa nằm trong nhóm ưu tiên, không phải chịu thuế, phí gì cả nên hải quan không đặt mục tiêu kiểm tra, ngăn chặn. Do đó không thể gọi là buông lỏng quản lý, thả cửa để xuất lậu.
Theo các Sở Công thương Quảng Ninh, Hải Phòng, cho dù đã dự trù đủ nguồn hàng thực phẩm, trong đó có thịt lợn để cung cấp thị trường Tết, nhưng giá tăng ngoài biên giới sẽ tác động tới nội địa. Đây không phải là dự đoán mà là thực tế. Nếu như 2 tháng trước, giá lợn hơi tại hai địa phương này chỉ dao động ở ngưỡng 31.000-33.000đ, sau tăng dần lên 35.000-36.000đ, tức là có chênh lệch khá cao so với cùng thời điểm xuất bán cho Trung Quốc (5.000đ/kg). Nay, giá Trung Quốc tăng kịch trần và dừng lại ở mốc 41.500đ/kg và chỉ cao hơn giá nội địa 500đ/kg. Như vậy, mục tiêu bình ổn giá thịt lợn đã bị phá vỡ, lợi nhuận vào tay thương lái.
Đáng lưu ý hơn, mọi dự báo về sản lượng thực phẩm tiêu dùng Tết chuẩn theo những dữ kiện không có biến động. Nhưng trong vòng 2 tháng qua, một lượng lớn đầu lợn thịt và cả lợn giống đã được mua gom mang đi Trung Quốc có thể sẽ dẫn đến chí ít là tâm lý thiếu, khan hàng. Thứ hai, giờ đang trong mùa rét đậm, rét hại, dịch bệnh đối với gia súc, gia cầm rất dễ xảy ra. Nếu có dịch thì chắc chắn nguồn thực phẩm sẽ cạn kiệt, giá sẽ đội lên trời, nguồn hàng Tết sao có thể ổn định được.
Đề nghị các ngành Công thương, Nông nghiệp các địa phương cần tăng cường hướng dẫn, dự báo, phân tích đến người chăn nuôi những lợi hại trước mắt và lâu dài, tránh xa tâm lý nóng vội, tham bát bỏ mâm. Đồng thời, các doanh nghiệp kinh doanh giết mổ cần cam kết thu mua đúng, mua đủ về giá cũng như lượng để người nuôi an tâm và thị trường thực phẩm chu kỳ Tết căng kíp nhất không bị rối loạn
| Cũng theo ông Dũng, vấn đề chính là các doanh nghiệp, thương nhân cần phải hết sức lưu ý, đối với thị trường Trung Quốc, tính chất giá, sự khan hiếm luôn luôn thay đổi, thay đổi ở mức rất nhanh. Thịt lợn trong nhiều ngày qua tăng giá, tăng lượng mua nhưng chỉ trong tích tắc sẽ giảm giá và dừng nhu cầu. Với số lượng hàng hóa ùn ùn đổ ra Móng Cái như những ngày qua, hàng tập kết nhiều nhưng thực xuất không nhiều, chủ yếu là nằm chờ thì rất dễ xảy ra phản ứng ngược: Cầu ít cung nhiều. Liền theo đó là nguy cơ lợn ứ đọng, ế hàng, rớt giá. Chuyện này đã từng xảy ra với cao su, dưa hấu và nhiều mặt hàng nông sản khác. |
