Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhiều DN đã lợi dụng những kẽ hở cả trong chính sách, lẫn quản lý để nhập các loại hàng hóa “quá cảnh” này về Việt Nam tiêu thụ, không chỉ gây thất thu thuế cho Nhà nước, cạnh tranh không lành mạnh với hàng hóa trong nước, mà còn ảnh hưởng xấu đến môi trường và sức khỏe của người dân.
Tiêu biểu trong số này có thể kể đến 2 lô hàng, với hơn 100 tấn chân gà được phát hiện tại Hải Phòng vào năm 2011 đã bị phân hủy, có mùi ôi được nhập về dưới dạng hàng tạm nhập - tái xuất và sắp sửa bị tuồn ra tiêu thụ. Hay tại TP Hồ Chí Minh, cơ quan chức năng cũng phát hiện gần 15 tấn thịt bò đông lạnh bốc mùi có màu xanh đen, không xuất xứ, không hạn sử dụng… đã vượt qua sự kiểm soát và nằm tại kho lạnh bên trong thành phố.
Rồi vụ việc hàng ngàn tấn rác thải độc hại như mạch cũ, ắc quy chì, nhựa dính tạp chất cũng đã tràn vào Việt
Đặc biệt, mới đây nhất, vào tối 28/7, tại vùng biển giáp ranh giữa hai tỉnh Nam Định và Thanh Hóa, Hải đội kiểm soát trên biển khu vực miền Trung (Hải đội 2) - Tổng cục Hải quan đã phát hiện, bắt quả tang một tàu buôn lậu xăng dầu với trọng tải 2.000 tấn khi đang bơm xăng dầu sang 3 tàu Hoàng Sơn 09, Hoàng Sơn 02 và Minh Châu 08 (đều thuộc Công ty TNHH Hoàng Sơn, trụ sở tại Thanh Hóa).
Lực lượng chức năng đã tạm giữ 4 tàu và 23 người liên quan, trong đó có 9 người Trung Quốc. Bước đầu những thuyền viên người Trung Quốc trên tàu Giang Châu khai nhận đã lợi dụng hình thức tạm nhập - tái xuất, mua xăng dầu từ Việt Nam, nhưng không vận chuyển về Trung Quốc, mà bán cho các trùm xăng dầu lậu của Việt Nam để hưởng chênh lệch.
Trước những diễn biến phức tạp, khó lường của các loại thực phẩm “bẩn”, hàng lậu, hàng quốc cấm được tuồn vào nội địa thông qua con đường tạm nhập - tái xuất, Tổng cục Hải quan vừa có Công văn số 3842/TCHQ-ĐTCBL gửi Ban chỉ đạo 127 các địa phương về việc tăng cường quản lý đối với hàng hóa tạm nhập tái xuất. Bởi theo Tổng cục Hải quan, thời gian qua, hàng hóa tạm nhập tái xuất có dấu hiệu bị tồn đọng tại các cảng biển, hàng hóa và phương tiện bị dồn ứ, ách tắc tại các khu vực biên giới.
Một số DN tại các địa phương đã không chấp hành quy định về hàng hóa tạm nhập tái xuất như đi sai tuyến đường, xuất hàng sai địa điểm tái xuất ở cửa khẩu, thậm chí phá dỡ container, tẩu tán hàng hóa, đưa vào nội địa tiêu thụ, gây bức xúc dư luận, ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Để kiểm soát tốt hơn đối với hàng hóa tạm nhập - tái xuất, Tổng cục Hải quan đề nghị Ban chỉ đạo 127 các tỉnh, thành phố chỉ đạo các lực lượng chức năng trên địa bàn kiểm soát chặt chẽ, thực hiện nghiêm các chính sách, quy định của pháp luật đối với loại hình hàng hóa tạm nhập - tái xuất. Tuy nhiên, theo một số chuyên gia kinh tế, đây chỉ là giải pháp trước mắt.
Về lâu dài, các chuyên gia này kiến nghị, liên bộ Công Thương và Tài chính cần thiết phải nghiên cứu để tiến tới xóa bỏ hình thức tạm nhập - tái xuất. Bởi lẽ, hình thức tạm nhập - tái xuất đang là kẽ hở để các cá nhân, tổ chức lợi dụng nhập về Việt Nam tiêu thụ các loại hàng kém phẩm chất, thậm chí cả hàng cấm, nguy hại, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế, môi trường cũng như sức khỏe của nhân dân
