Loay hoay chống quá tải bệnh viện

Nằm hành lang truyền dịch

Bệnh nhân, người nhà bệnh nhân đứng chật cả khoảng sân rộng chờ kết quả xét nghiệm. Bệnh nhân nằm, ngồi truyền dịch ở hành lang. Bệnh nhân nằm dưới nền nhà, người nhà nằm gầm giường… Cảnh vất vưởng, lang thang, chen chúc đi khám chữa bệnh vẫn đang là vấn đề nan giải ở hầu hết các bệnh viện tuyến Trung ương. Người bệnh và bác sỹ đều mệt mỏi.

Nóng nực, chật chội khiến cho không khí ở hành lang Khoa ngoại đầu cổ, Bệnh viện K Trung ương ngột ngạt mặc dù là vào sáng sớm. Cả hành lang chật kín bệnh nhân ngồi truyền dịch, truyền hóa chất và đứng ngồi vạ vật chờ khám…Trong phòng thì cứ 3 đến 4 bệnh nhân chung 1 giường, người nào nặng thì nằm ghé, người nào nhẹ thì ngồi xuống mép giường.

Bà Quán Thị Chinh, 50 tuổi ở Phố Lu, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai xách chiếc túi nilon đi đi lại lại ở hành lang để chờ đến lượt truyền hóa chất. Bà nhập viện được 3 hôm, nhưng vì không có chỗ nên bệnh viện cho bà điều trị ngoại trú. "Không có tiền thuê trọ, tôi sống ở hành lang này thôi"- bà Chinh buồn bã cho biết.

Theo lời kể thì bà bị ung thư vú hiện đã di căn vào xương. Ngày mới thì chồng còn đưa đi, nhưng hơn 1 năm nay bà tự đi một mình. "Đi 2 người tốn kém lắm. Lúc vào truyền thì nhờ người chưa truyền giúp, truyền xong thì tự mình lo được. Tôi không dám thuê trọ vì chỉ có 500 nghìn đem xuống đây, riêng tiền tàu đã mất gần 400 nghìn rồi. May lần này bác sĩ không kê đơn thuốc mua ở ngoài"- bà Chinh kể. Để tiết kiệm tối đa với số tiền ít ỏi còn lại, bà ở luôn hành lang của bệnh viện, tối xin tấm bìa carton trải xuống đất nằm.

Ở hành lang bệnh viện, chúng tôi có dịp trò chuyện với không ít bệnh nhân hoàn cảnh còn bi đát hơn bà Chinh. Cuộc sống vá víu, tạm bợ của họ ở hành lang không còn là chuyện hiếm nữa. Bất kể chỗ nào, miễn là khoảng đất trống cũng có bệnh nhân và người nhà nằm, ngồi chờ. Kể cả cầu thang, dưới bình cứu hỏa hoặc "ngả" chiếu ngay tại phòng khám bệnh để nằm.

Buổi chiều, khi quay lại Bệnh viện K, hình ảnh cám cảnh hơn nữa là tại phòng chờ lấy kết quả xét nghiệm. Người đứng chờ chen lấn đông đặc, ngột ngạt dưới cái nắng nóng, át cả tiếng loa gọi. Có kết quả người cười, kẻ khóc.

Hành lang Khoa đẻ của Bệnh viện Phụ sản TW cũng trong cảnh tương tự. Người nhà nằm ngồi la liệt, vắt vẻo trên cầu thang. Bên trong thì 3 đến 4 người/giường, nóng nực, chật chội khó thở. Bệnh viện Bạch Mai - một trong những bệnh viện được xếp vào diện đầu bảng quá tải còn cám cảnh hơn. Dãy ghế đá ở sân bệnh viện luôn kín chỗ.

Chị Nguyễn Thị Thư, ở Đông Anh, Hà Nội là "cựu" bệnh nhân của Khoa Thần kinh đã có thời gian gần 1 tháng điều trị tại đây kể: "Bệnh nhân điều trị nội trú tại khoa hầu hết đều nằm dài ngày nên rất đông. Tôi phải nằm ghép giường với 4 bệnh nhân. Đó là chưa kể lượng người đến chăm sóc. Phòng nội trú lớn thì có vài chục người xếp trên chục chiếc giường. Người bệnh nhẹ thì nhường cho người bệnh nặng hơn, còn lại bệnh nhân cũng phải nằm đất. Có người đến chăm bệnh nhân phải chui vào gầm giường nằm cho mát. Buổi tối, nền đất cũng chẳng còn chỗ mà nằm. Nhiều bệnh nhân có "kinh nghiệm ngủ nhờ" thì tìm sang phòng tự nguyện xin ngủ nhờ dưới đất cho mát. Gần đây, khi tôi trở lại thăm người nhà điều trị tại khoa này, cảnh quá tải như thế vẫn tiếp diễn".

Đặc biệt, tại khu trước cửa Viện Sức khỏe tâm thần có mấy hàng cây tỏa bóng mát được người nhà bệnh nhân trưng dụng hết cỡ. Người ta trải chiếu, trải nilon nằm, ngồi la liệt dưới gốc cây. 

Chống quá tải: vẫn loay hoay

Quá tải bệnh viện không chỉ người bệnh khổ mà đến bác sĩ cũng khổ. PGS-TS Trần Văn Thuấn, Phó Giám đốc Bệnh viện K TW cho biết, trung bình mỗi ngày Bệnh viện khám và điều trị cho 4.000 bệnh nhân, trong khi 2 cơ sở của bệnh viện chỉ có 700 giường bệnh. Ngoài phải làm thêm giờ, bác sĩ, y tá ở Bệnh viện K TW còn phải làm việc trong điều kiện chật chội, áp lực công việc cao.

Trước thực trạng này, bệnh viện đã đưa ra nhiều giải pháp, trước mắt là động viên cán bộ, nhân viên làm ngoài giờ, cải cách hành chính để giảm thời gian nằm viện của người bệnh, tiết kiệm tối đa thời gian khám bệnh và cải tiến các quy trình chẩn đoán, điều trị. Giờ khám bệnh đã sớm hơn, từ 6h30 thay vì 8h như trước đây. Máy xạ trị làm việc từ 5h sáng đến 2h đêm. Hiện tại rất may cho ngành ung thư được sự quan tâm sát sao của Chính phủ và Bộ Y tế, đặc biệt là trực tiếp từ Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến.

"Bộ Y tế đang tập trung mọi nguồn lực để sớm triển khai và đưa vào sử dụng cơ sở 3 của Bệnh viện K tại xã Tân Triều, huyện Thanh Trì với quy mô 1.000 giường bệnh, dự kiến chuyển một bộ phận bệnh nhân xuống cơ sở này trước ngày 10/8/2012" - đồng chí Thuấn cho biết.

Tuyến TW thì đang mở rộng, tuyến tỉnh vừa thiếu và yếu. Cả nước hiện có 2 bệnh viện đầu ngành điều trị ung thư là Bệnh viện K và Bệnh viện Ung bướu TP HCM, ngoài ra có 4 bệnh viện khác đang xây dựng là Bệnh viện Ung bướu Hà Nội, Nghệ An, Đà Nẵng, Cần Thơ và  34 trung tâm Khoa điều trị Ung bướu nằm ở các bệnh viện tuyến TW và các tỉnh. Tuy nhiên ước tính mới chỉ đáp ứng được 30% so với nhu cầu khám chữa bệnh ung bướu của người dân.

Theo PGS-TS Thuấn thì chúng ta phải phát triển mạng lưới phòng chống ung thư các tuyến: tuyến vùng, tuyến tỉnh thì mới mong giảm tải được bệnh nhân một cách đồng bộ và toàn diện.

Sự quá tải cũng khiến cho nhiều bệnh viện rơi vào tình cảnh xoay xở đủ đường nhưng cũng chưa tìm ra được giải pháp tối ưu nhất. Tình trạng quá tải ở Bệnh viện Bạch Mai phổ biến ở 25/26 chuyên khoa, trong đó có một số chuyên khoa luôn quá tải trên dưới 200% như Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Viện Tim mạch, Khoa Thận - Tiết niệu… Bệnh viện Bạch Mai đã quyết liệt triển khai một số giải pháp chống quá tải, tỷ lệ quá tải đã giảm nhưng vẫn chưa thấm vào đâu.

Đi viện ngày nắng nóng, gặp cảnh quá tải, chen chúc, người bệnh khổ, thầy thuốc cũng khổ. Ngành Y tế tìm giải pháp nhưng mới chỉ hạn chế được phần nhỏ của sự quá tải. Bài toán này có lẽ còn phải chờ những giải pháp đột phá.