Lịch sử thăng trầm của dinh Độc Lập

Dinh Độc Lập (nay là dinh Thống Nhất) là một tòa kiến trúc đẹp và uy nghi bậc nhất, là biểu tượng quyền lực tối cao của chế độ Việt Nam Cộng hòa. Kể từ ngày "khai sinh", tòa nhà đó chứng kiến nhiều dấu mốc lịch sử của đất nước, được đặc cách xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 77A/VHQĐ ngày 25-6-1976 của Bộ Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch).

Khởi đầu từ dinh Gouverneur De La Cochinchine

Tháng 10-1863, Phó Đô đốc Pierre Paul De Lagrandière được chính phủ Pháp cử làm Thống soái Nam Kỳ. Trước khi về Pháp nhận hàm Đô đốc ông ta đã yêu cầu viên Phó Thống đốc tìm người vẽ thiết kế để xây dựng dinh Thống soái. Yêu cầu được đặt ra là công trình phải thể hiện được sự uy nghi của nhà cầm quyền.

Viên Phó Thống soái đã công bố cuộc thi vẽ kiến trúc dinh Thống soái trên tờ báo Courrier de Saigon (Thư tín Sài Gòn) phát hành ngày 5-2-1865. Giải thưởng dành cho bản phác họa kiến trúc duy nhất được chọn có trị giá 4.000 franc. Khoản tiền thưởng rất lớn nhưng chỉ có 2 bản phác họa gửi đến. Cả 2 bản phác họa đều không đạt yêu cầu.

Cùng thời điểm đó, một kiến trúc sư tên Hermitte, nguyên là học viên Trường Mỹ thuật Paris đoạt giải thưởng thiết kế tòa thị chính Hongkong. Biết tin, Thống đốc Nam kỳ De La Grandière yêu cầu 2 nhân viên thuộc quyền mời kiến trúc sư Hermitte đến Sài Gòn. Chỉ mấy ngày sau, Hermitte đã có 1 bản phác họa. De La Grandière rất hài lòng và đồng ý trả lương cho Hermitte lên đến 36.000 franc/năm để chỉ huy công trình xây dựng.

Lời nguyền thay ngôi đổi chủ

Có giai thoại cho rằng, theo tín ngưỡng của người Pháp, đáng lẽ Grandière phải dùng cây thánh giá đặt lên viên đá động thổ. Tuy nhiên Grandière đã nghe lời tư vấn của một số thầy phong thủy Việt Nam đặt viên đá động thổ theo phong tục Việt. Tận dụng cơ hội đó, một thầy phong thủy đã trấn yểm viên đá động thổ này. Chính vì lẽ đó mà kể từ ngày động thổ cho đến năm 1975, tòa nhà này liên tiếp thay ngôi đổi chủ.

Chỉ 2 tháng sau khi khởi công, De La Grandière đã bị triệu hồi về Pháp bãi miễn chức Thống soái Nam Kỳ. Công trình xây dựng trải qua 5 nhiệm kỳ Thống soái. Đến năm 1875, khi Nam tước Dupré đang là Thống soái thì công trình mới tạm hoàn tất. Thống soái Dupré đặt tên dinh là Norodom. Chỉ vài tháng sau, Dupré cũng bị triệu hồi về nước.

Đến tháng 7-1879, thực dân Pháp kết thúc vai trò Thống soái quân sự tại Việt Nam, đồng thời đưa Le Myre De Villers sang làm Thống đốc Dân sự Nam Kỳ (Gouverneur Civil Cochinchine). Kể từ đó dinh Norodom được gọi là dinh Thống đốc. Đến năm 1887, Chính quyền Pháp quyết định lập định chế Toàn quyền Đông Dương (Gouverneur-général de l'Indochine Française). Dinh Thống đốc trở thành nơi ở của Toàn quyền Đông Dương (gọi là dinh Toàn quyền). Trụ sở hành chính của Toàn quyền Đông Dương thì đặt ở vị trí Bảo tàng TP Hồ Chí Minh ngày nay.

Ngày 9-3-1945, Nhật đảo chính Pháp và lấy dinh Norodom làm bản doanh quân sự. Không đầy 5 tháng sau (Tháng 8-1945), Nhật đầu hàng quân Đồng Minh. Pháp tái chiếm Nam Bộ. Dinh Norodom trở thành trụ sở tổng hành dinh của viên tướng Pháp Paul Ely.

Ngày 7-9-1954, trước khi rút quân khỏi Việt Nam, tướng Paul Ely bàn giao dinh Norodom cho đại diện chính quyền Bảo Đại là Ngô Đình Diệm vừa được Mỹ hậu thuẫn đưa lên làm Thủ tướng. Ông Diệm dùng dinh Norodom làm dinh Thủ tướng.

Từ dinh Thủ tướng đến dinh Tổng thống

Năm 1955, Mỹ hậu thuẫn ông Diệm đảo chính quốc trưởng Bảo Đại bằng cuộc "trưng cầu dân ý". Chiến thắng, ông Diệm lên làm Tổng thống của chính quyền "Cộng hòa Đệ nhất", dùng dinh Norodom làm dinh Tổng thống. Ông Diệm thường gọi dinh Norodom là "Phủ đầu rồng".

Ông Diệm xem dinh Tổng thống như nhà riêng nên đã cho đón em trai là Ngô Đình Luyện và vợ chồng Ngô Đình Nhu vào. Kể từ khi vào dinh, ông Nhu và bà Trần Lệ Xuân bắt đầu tham chính.

Ngày 11-11-1960, Đại tá Nguyễn Chánh Thi, Trung tá Vương Văn Đông và Đại úy Phan Lạc Tuyên đã đưa quân bao vây dinh Norodom suốt 2 ngày để đảo chính. Trưa 12-11-1960, bất ngờ phe bảo vệ ông Diệm phản công. Cuộc phản công chớp nhoáng nhưng cũng khiến gần 400 người chết. Trong đó có cả dân thường tò mò đến xem. Cuộc đảo chính bị dập tắt.

Lúc 7h sáng 27-2-1962, phi công Nguyễn Văn Cử và Phạm Phú Quốc của Không quân Việt Nam Cộng hòa bất ngờ lái 2 máy bay loại A-1 Skyraider nhắm dinh Tổng thống vừa ném bom vừa bắn hỏa tiễn suốt 30 phút. Sau khi tấn công, ông Cử bay thẳng đến Campuchia tị nạn. Máy bay ông Quốc bị trúng đạn hạ cánh ở khu vực Nhà Bè.

May cho Diệm, quả bom đầu tiên đã rơi ngay phòng nhưng không nổ. Ông Diệm chạy thoát xuống tầng hầm. Vụ tấn công làm bà Trần Lệ Xuân bị gãy tay khi quýnh quáng chạy xuống hầm. 3 người lính tử nạn. Có một công dân Mỹ chạy lên tầng thượng một ngôi nhà gần dinh để xem máy bay tấn công, sơ ý trượt chân té xuống đất chết. Dinh Norodom hư hại nặng.

Ngày 1-2-1962, dinh Độc Lập được khởi công xây dựng trên nền cũ của dinh Norodom.

Ban đầu Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ trình bản thiết kế, từ không trung nhìn xuống tòa nhà có hình chữ "vương" (Hán tự) nhưng ông Diệm đề nghị xây thêm một nét ở giữa tầng thượng để chữ "vương" biến thành chữ "chủ". Diệm lập luận, làm vua thì dinh thự này cũng chỉ tạm thời, còn làm chủ thì mãi mãi.

Thời kỳ Nguyễn Văn Thiệu

Ngày 31-10-1966, dinh Độc Lập chính thức được khánh thành. Chủ tọa lễ khánh thành là Nguyễn Văn Thiệu, lúc đó được Mỹ hậu thuẫn lên làm Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Đệ nhị. Kinh phí xây dựng tương đương 150.000 lượng vàng.

Ngay khi về làm chủ dinh Độc Lập, ông Nguyễn Văn Thiệu cho mời nhà "chiêm tinh gia" Huỳnh Liên vào xem phong thủy. Ông Huỳnh Liên dọa: "Tòa nhà vi phạm phong thủy nghiêm trọng. Nếu Tổng thống muốn làm chủ lâu dài cái dinh này thì phải phá kiến trúc của ông Ngô Viết Thụ đi".

Ông Huỳnh Liên cho rằng, hệ thống phun nước và cột cờ trước sân trông giống như khói, lửa đang đốt cháy dinh. Ông đề nghị dẹp hệ thống phun nước và dời cột cờ lên nóc dinh. Ông Huỳnh Liên lý giải, dinh Độc Lập xây trên vùng đất phong thủy "đầu rồng". Cột cờ trên nóc dinh sẽ là cây đinh ghim đầu con rồng xuống đất.

Ngoài ra ông Huỳnh Liên còn xúi ông Thiệu xây hồ Con Rùa để trấn yểm đuôi rồng. Và Nguyễn Văn Thiệu đã răm rắp tuân những điều phán dạy của ông Huỳnh Liên.

Ngày 8-4-1975, phi công điệp viên của ta là Nguyễn Thành Trung đã bất ngờ "tặng" ông Thiệu một trái bom và ngày 21-4-1975, ông Thiệu lên sóng truyền hình Sài Gòn thông báo từ chức. 9 ngày sau đó dinh Độc Lập thay thêm 2 ông "chủ" là Trần Văn Hương và Dương Văn Minh.

Ông Minh chỉ làm chủ vỏn vẹn 2 ngày thì trưa 30-4-1975, chiếc xe tăng của quân giải phóng húc sập cổng dinh chấm dứt chế độ Việt Nam Cộng hòa.

Hiện nay, dinh có tên gọi chính thức là Hội trường Thống Nhất nhưng người dân vẫn quen gọi là dinh Thống Nhất.

Nông Huyền Sơn -Ảnh Ngọc Đản

Các tin khác

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

Bãi biển Soi Sim (Quảng Ninh) vừa trở thành đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt trong danh sách Corona Beach 100 năm 2026 - bảng xếp hạng những bãi biển đẹp nhất thế giới. Được ví như “viên ngọc bích tĩnh lặng giữa lòng vịnh Hạ Long”, Soi Sim gây ấn tượng nhờ cảnh quan nguyên sơ, hệ sinh thái được bảo tồn và trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên.

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Trước những tác động mạnh mẽ của không gian mạng đối với đời sống tư tưởng, văn hóa và nhận thức xã hội, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, thù địch mà còn phải chủ động lan tỏa các giá trị tích cực, nhân văn và cách mạng bằng những phương thức phù hợp với thời đại số.

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Trước những thách thức của không gian mạng hiện nay, việc xây dựng và lan tỏa các giá trị văn hóa, văn học mang tính nhân văn, chân thực trở thành yêu cầu cấp thiết trên mặt trận tư tưởng. Văn học về lực lượng CAND không chỉ phản ánh chân thực cuộc đấu tranh bảo vệ ANTT mà còn góp phần khắc họa hình ảnh người chiến sĩ Công an bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ.

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

Là người đảm nhiệm vai trò cố vấn lịch sử cho series phim về triều Trần của V-Film (thuộc Tập đoàn Vingroup), GS.TS Vũ Minh Giang cho rằng, thời Trần là giai đoạn hội tụ những giá trị tiêu biểu của lịch sử Việt Nam. Ông kỳ vọng, dự án sẽ góp phần lan tỏa tình yêu lịch sử, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và tạo thêm những sản phẩm có giá trị cho ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, không gian mạng là nơi thông tin được lan truyền với tốc độ nhanh chóng và tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm, hành vi của con người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế không chỉ diễn ra trên lĩnh vực chính trị, lý luận hay báo chí truyền thống mà đã mở rộng sang mặt trận văn hóa, văn học nghệ thuật.

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Ngày 27/5, Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an TP Hà Nội vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với một đơn vị về hành vi tổ chức cuộc thi "Hoa khôi Di sản quốc gia 2026” khi chưa được cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền văn bản chấp thuận.

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

“Chúng ta luôn khẳng định rằng sức mạnh lớn nhất là sức mạnh của nhân dân, sức sáng tạo lớn nhất cũng là sức sáng tạo của nhân dân. Khi hàng triệu câu chuyện tích cực được chia sẻ và lan tỏa đồng thời, chúng ta không chỉ quảng bá hình ảnh đất nước, mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội, tăng cường đồng thuận, nâng cao uy tín quốc gia và chủ động đấu tranh với các thông tin sai lệch, xuyên tạc về Việt Nam trên môi trường quốc tế”, Thứ trưởng Trịnh Thị Thuỷ nhấn mạnh trong buổi phát động giải thưởng “Việt Nam hạnh phúc – Happy Vietnam 2026".

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Những ngày này, thông tin một loạt “ông lớn” bị khởi tố vì xâm phạm bản quyền vẫn là chủ đề “nóng” trên rất nhiều diễn đàn. Hàng loạt nghệ sĩ nổi tiếng cũng lên tiếng, bày tỏ sự bức xúc vì bị xâm phạm bản quyền thời gian qua. Không ít người bày tỏ kỳ vọng, biện pháp xử lý hình sự sẽ đủ sức răn đe để ngăn chặn vi phạm bản quyền.

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Giữa những triền đồi lộng gió của vùng đất Đơn Dương, nơi mây trắng lững lờ trôi qua những cánh rừng thông xanh thẳm, Samten Hills Dalat hiện lên là một miền an yên giữa đại ngàn Tây Nguyên. Không ồn ào, không xô bồ như nhiều điểm du lịch khác của xứ lạnh, nơi đây mang đến cho du khách cảm giác như đang bước vào một thế giới khác, tĩnh tại, linh thiêng và đầy chất thơ.

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Giữa nhịp sống đô thị ngày càng chật chội và sự phụ thuộc ngày một lớn vào thiết bị điện tử, nhiều gia đình ở Hải Phòng đang tìm đến những không gian trải nghiệm xanh để con trẻ được vận động, khám phá thiên nhiên. Ở Lumora, những đứa trẻ lội bùn bắt cá, tự tay hái rau, chạy chân trần trên cỏ, người lớn tìm lại cảm giác thư thái sau guồng quay công việc.

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.