Làng vắng bóng thanh niên

Từ nhiều năm qua, người ta thường gọi thôn Xuân Thiên Thượng (xã Vinh Xuân, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên - Huế) là "làng Nam tiến" vì trong thôn có đến 65% (2.230 nhân khẩu/372 hộ) số hộ dân có người vào Nam sinh sống làm ăn.

Cuộc sống tuy có đổi khác, nhà cửa khang trang hơn, "tậu" được xe máy, sắm được nhiều vật dụng sinh hoạt giá trị, nhưng cả làng dần dần vắng bóng thanh niên. Bây giờ trong làng đa phần là người già ngoài độ tuổi lao động. Trẻ em dưới độ tuổi lao động lại mang nặng tâm lý đi Nam nên chỉ mong tốt nghiệp cấp II là " Nam tiến".

Làng của… người già và trẻ em

Chúng tôi tìm về thôn Xuân Thiên Thượng vào một ngày trở trời cuối tháng 3, thời tiết khó chịu làm cho nhiều người già trong làng lại nhức mỏi. Họ chỉ biết ngồi trong nhà nhìn ra vườn cây tiêu điều, vườn đầy cỏ không một người nhổ. Hỏi ra mới biết, bây giờ tìm một thanh niên ở nhà khó như "tìm kim đáy bể".

Đi một vòng quanh thôn điều dễ nhận thấy nhất chính là vẻ bề ngoài bề thế của nhiều ngôi nhà kiên cố với bờ tường cao, một cuộc sống đầy đủ được phủ lên bộ mặt nông thôn. Thế nhưng, khung cảnh trong thôn cứ ảm đạm, im lìm. Ông Phan Hiếu, 73 tuổi, buồn rầu cho biết: "Nhà tui có 7 đứa con, học lên đến lớp 5 là chúng lần lượt vô Nam kiếm sống. Biết cho con đi làm ăn xa sẽ có tiền nhưng thân già một mình buồn lắm".

Ghé thăm nhiều nhà khác, chúng tôi được biết nhà có số người đi Nam ít nhất cũng từ 2 - 3 người. Nhiều gia đình chỉ có 2 vợ chồng già sống với nhau hoặc sống với cháu nhỏ. Ông Văn Đình Thuận, 50 tuổi cho biết: "Có việc nặng cần thanh niên giúp đỡ phải mỏi mắt tìm khắp làng may ra mới có".

Trong làng ngoài những ông bà già suốt ngày quanh quẩn thì còn có trẻ em - những đứa trẻ chưa đủ tuổi đi Nam . Các em vẫn phải đi học và phụ giúp gia đình nhưng xem ra việc học không được chú trọng. Trên thực tế, nhiều học sinh bỏ học ngay từ lớp 7, 8 nhưng chưa thể vào Nam mưu sinh vì tuổi còn quá nhỏ. Vậy là nhiều em phải ở nhà và… chờ đến tuổi 15 (độ tuổi vào lớp 10) rồi theo chân người thân "tha phương cầu thực".

Trưởng thôn Xuân Thiên Thượng, ông Phạm Hiền thổ lộ: "Nhà tui cũng có 3 đứa con đi Nam. Từ khi chúng đi gia đình cũng bớt khổ, mỗi năm 3 đứa gửi về cũng được 45 triệu. Trong thôn, nhà mô có con cái học hành không ra chi thì đều đi Nam học nghề". Do số người đi thì nhiều mà số trở về "an cư lập nghiệp" tại quê hương thì ít nên làng quê cứ thưa người dần, trong đó có không ít ngôi nhà bỏ hoang.

Nhiều người già trong thôn Xuân Thượng phải làm mọi việc, khi đau ốm không có ai đỡ đần.

Nhiều người già trong thôn Xuân Thượng phải làm mọi việc, khi đau ốm không có ai đỡ đần.

Rời làng… "cầu thực"

Cuối năm, vào dịp gần Tết là lúc cả làng đông vui nhất. Vào khoảng 20 tháng Chạp hằng năm, làng Xuân Thiên Thượng lại đón hàng trăm thanh niên làm ăn xa quê trở về. Quây quần với gia đình vài bữa, xong Tết từng đoàn người lại nhảy xe vào Nam mang thêm nhiều lao động độ tuổi trên 15. Cứ thế, 20 năm qua, mỗi lần Tết qua là một lần thôn Xuân Thiên Thượng thêm neo người.

Tình trạng bỏ làng "cầu thực" làm cho chính quyền địa phương không khỏi lo lắng. Tuy nhiên, do sinh sống trên vùng đất cát pha quanh năm nhiễm mặn, đất canh tác lại ít thì đi Nam làm ăn được nhiều người chọn. "Quê nghèo, lại không có việc làm, nhiều người khi vào các tỉnh miền Nam làm ăn  được, họ đã quyết định ở lại. Như hộ ông Phạm Yên, gia đình có 8 người đều đã định cư ở tỉnh Bình Dương", chỉ tay về ngôi nhà hoang, ông Phạm Hiền, trưởng thôn Xuân Thiên Thượng nói.

Vào các tỉnh miền Nam như: Cần Thơ, TP HCM, Đồng Nai… dân làng chủ yếu làm trong các xưởng may mặc hoặc giày da. Sau khi chi phí các khoản cho sinh hoạt hằng ngày, tích cóp mỗi người có thể gửi về quê trên 20 triệu đồng. Đối với vùng đất nước mặn đồng chua này thì đây là một số tiền khá lớn. Nhưng sự ra đi ồ ạt như vậy đã để lại không ít hệ lụy.

Ông Nguyễn Đồng, Phó Chủ tịch UBND xã Vinh Xuân trăn trở: "Để giảm thiểu tình trạng di dân, chúng tôi đã có tuyên truyền hướng dẫn người dân hạn chế số người đi. Ngoài ra, còn hướng nhiều người đi xuất khẩu lao động Malaysia , nhưng vẫn không có chuyển biến tích cực. Chúng tôi rất mong cấp trên quan tâm đào tạo nghề cho thanh niên trong xã"

Xã Vinh Xuân (huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên - Huế) là một vùng quê ven biển với diện tích đất canh tác nhỏ hẹp. Xã có 6 thôn, trong đó Xuân Thiên Thượng là thôn có số người đi Nam nhiều nhất. Do đất đai quanh năm nhiễm mặn nên dân làng chỉ làm được một vụ lúa là bỏ hoang. Toàn thôn có 62ha đất nông nghiệp thì có đến 20ha đất bỏ hoang.
Triệu Phong

Các tin khác

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.