Thấy tôi đến, bà mới ngừng làm việc. Cả cuộc đời bà suốt từ thời sinh viên nhiều hoài bão đến giờ lúc nào cũng lặng lẽ mải miết nghiên cứu bên máy xét nghiệm, bên những ống máu của người bệnh. Công việc lặng thầm, nhưng những công trình khoa học của bà và đồng nghiệp, cộng sự đã cứu giúp hàng ngàn người bệnh thoát khỏi lưỡi hái tử thần.
PGS.TS Bạch Khánh Hòa, nguyên là Trưởng khoa Xét nghiệm sàng lọc, Viện Huyết học – Truyền máu TW. Em trai của bà là bác sỹ Bạch Quốc Khánh, hiện là Phó Viện trưởng Viện Huyết học – Truyền máu TW. Cả bà và em trai đều đi theo con đường nghiên cứu huyết học để tiếp nối con đường của cha mình – bác sỹ Bạch Quốc Tuyên, nguyên Viện trưởng Viện Huyết học – Truyền máu TW và là người đầu tiên xây dựng chuyên ngành huyết học ở Việt Nam.
Nhắc đến người cha rất đỗi yêu thương của mình, PGS.TS Bạch Khánh Hòa gỡ kính, đôi mắt thăm thẳm của bà loang loáng nước. Bà nhớ về cha mình, người đang ở cõi vĩnh hằng cực lạc, nhớ về một phong cách làm việc nghiêm cẩn, nghiêm túc vô cùng trong khoa học của ông.
Bà kể, khi ông đang học ở trường phổ thông thì trái tim ông đã rộn rã với khí thế chống Pháp của dân tộc, vậy là ông bỏ học theo kháng chiến. Trong thời gian đi theo cách mạng kháng chiến chống Pháp, ông được phân công học y học để cứu chữa bệnh. Hoàn cảnh kháng chiến ngặt nghèo, thiếu thốn, đào tạo không thể bài bản, nên khi hòa bình trở lại, ông đã đi học y lại từ đầu.
Sau khi tốt nghiệp, bác sỹ Bạch Quốc Tuyên công tác ở Bệnh viện Bạch Mai. Một thời gian sau, ông được cử đi đào tạo ở Rumani. Sau khóa học này, bác sỹ Bạch Quốc Tuyên đã trở về quê hương, mở ra chuyên ngành huyết học tại Việt Nam một cách bài bản, chuyên nghiệp.
Cả cuộc đời Giáo sư Bạch Quốc Tuyên cứ trăn trở làm sao chẩn đoán, chữa được nhiều ca bệnh khó cho người bệnh, làm sao để những nghiên cứu có ứng dụng tốt nhất cho bệnh nhân. Ông cặm cụi bên tài liệu, đọc ghi chép tra cứu suốt ngày vì lúc đó khoa học về “huyết học” của Việt Nam gần như chưa có gì. Học trò của ông cũng loay hoay bên thầy cặm cụi nghiên cứu, cặm cụi tìm tòi sáng tạo, trong số đó có hai người con của ông là Bạch Quốc Khánh và Bạch Khánh Hòa.
Đi theo lý tưởng của cha, noi gương tấm gương đạo đức và khoa học trong sáng của cha có lẽ là lý do lớn nhất để PGS.TS Bạch Khánh Hòa gắn cuộc đời mình với nghề huyết học, công việc mà theo như bà tâm sự hoàn toàn là “tuyến sau”, quá lặng lẽ mà nếu tình yêu nghề không đủ lớn thì chắc chắn bà sẽ bỏ cuộc.
Công việc của bà gần như không phải tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, vì chủ yếu là xét nghiệm máu, còn công việc tiếp theo đã có bác sỹ lâm sàng. Nhưng khi đã đi vào chuyên sâu thì một người giàu ý tưởng và sống tâm hồn như bác sỹ Bạch Khánh Hòa luôn tìm thấy “linh hồn” trong từng giọt máu hồng.
Bà tâm sự với tôi, như một sự giao cảm, mỗi lần cầm ống máu của người bệnh là bà đã thấy lòng nhiều hoài cảm, vì bệnh gì cũng liên quan đến máu, mà khi “bệnh phẩm” đến tay bà thế nào cũng là có vấn đề. Chỉ cần một chút máu, như một đầu kim châm là bà có thể đọc được bệnh nhân đang mắc bệnh gì. Điều đó khiến bà thấy yêu công việc của mình hơn bao giờ hết, hối thúc bà tìm những hướng nghiên cứu tốt nhất cho người bệnh. Bà ảnh hưởng lớn ở cha mình sự nghiêm cẩn, với bà, làm xét nghiệm phải tỉ mỉ, không cho phép mình hời hợt.
Nghiên cứu trong lĩnh vực chuyên khoa sâu Miễn dịch - Di truyền Huyết học, PGS.TS Bạch Khánh Hòa cùng đồng nghiệp đã dành nhiều tâm sức để nghiên cứu về rối loạn di truyền tế bào ở cựu chiến binh chiến trường B và con cái họ, nghiên cứu về thai dị tật và những hậu quả do chiến tranh hóa học để lại sau chiến tranh chống Mỹ ở những cựu chiến binh có thời gian chiến đấu ở chiến trường B.
Bà bảo tôi, mỗi lần nhắc đến công trình khoa học này, bà thấy lòng xa xót, bà nhớ những lần đi thực tế ở các vùng trọng điểm có chất dioxin, thấy bà con mình sống vô tư quá, sống chấp nhận ngay trên mảnh đất đang ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe và giống nòi mình.
Có lần, bà chỉ lấy một ít dioxin với nồng độ nhỏ nhất tiêm vào quả trứng gà rồi cho ấp, nhưng con gà nếu nở được thì dị dạng hoặc nó sẽ chết ngay khi chưa kịp hình thành phôi. Nhận được kết quả nghiên cứu đó, trái tim bà như thắt lại. Bà hiểu dioxin nguy hiểm và độc tố mạnh vô cùng…
Sau những nghiên cứu đó, PGS.TS Bạch Khánh Hòa đã tiến hành nghiên cứu sản xuất bộ sinh phẩm định lượng á phetoprotein để phát hiện rất sớm hiện tượng bất thường của thai. Năm 2001, bà được tặng thưởng giải 3, Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam.
Cũng trong năm 2001, bà tiếp tục được tham gia nghiên cứu đề tài cấp Nhà nước về “Nghiên cứu các biến đổi về di truyền, miễn dịch, sinh hóa, huyết học và tồn lưu dioxin trên các đối tượng bị phơi nhiễm có nguy cơ cao”. Kết quả nghiên cứu đã góp phần minh chứng hậu quả của chất dioxin của Mỹ gây ra cho người Việt Nam.
Bác sỹ Bạch Khánh Hòa còn tham gia lựa chọn người cho và người nhận thận để tiến hành thành công ca ghép tạng đầu tiên ở Việt Nam. Thành công này đã giúp bác sỹ Bạch Khánh Hòa được nhận Bằng khen của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.
Từ đó đến nay, bà thường xuyên tham gia hỗ trợ một số bệnh viện như BV Việt-Đức, BV Bạch Mai, BV Nhi Trung ương, BV 19-8 (Bộ Công an) để triển khai công tác ghép thận, gan và đặc biệt là ghép tủy đồng loại ở những ca đầu tiên và phương pháp điều trị này đã mang lại kết quả rất tốt cho bệnh nhân.
PGS.TS Bạch Khánh Hòa tiến hành nghiên cứu về kháng nguyên khác như kháng nguyên hồng cầu, tiểu cầu, bạch cầu đoạn trung tính nhằm hỗ trợ cho công tác điều trị ngày càng hiệu quả cao hơn; đồng thời nghiên cứu và ứng dụng những kỹ thuật mới trong sàng lọc các bệnh lây qua đường truyền máu (HIV, HCV, HBV, giang mai, sốt rét ) nhằm mục đích có máu sạch để phục vụ cho điều trị. Tham gia các hoạt động của công tác truyền máu, cùng anh chị em trong viện hoàn thành tốt các nhiệm vụ thu gom và đảm bảo chất lượng máu sạch để cung cấp cho viện và các bệnh viện khu vực.
Với dự án Hỗ trợ kỹ thuật của Tổ chức Y tế thế giới nhằm nâng cao chất lượng công tác truyền máu, chúng tôi đã thực hiện chương trình ngoại kiểm với phòng xét nghiệm chuẩn của Úc, sản xuất những bộ panel virus viêm gan B, viêm gan C phục vụ cho công tác ngoại kiểm đối với các ngân hàng máu trên cả nước…
