Đỏ lửa xuyên đêm
Cứ đến dịp cuối năm, làng nghề mứt gừng truyền thống Kim Long (phường Kim Long, TP Huế) lại tất bật, hối hả vào vụ Tết. Trải qua hàng trăm năm, đến nay nhiều hộ dân ở phường Kim Long vẫn duy trì nghề làm mứt gừng tạo nên thương hiệu riêng cho làng nghề nơi đây.
Ông Nguyễn Văn Nhân (SN 1960), một hộ dân gắn bó với nghề làm mứt gừng truyền thống hơn 30 năm qua ở Kim Long cho biết: Để làm nên những mẻ mứt gừng thơm ngon, những ngày này, ông và các thành viên trong gia đình tất bật với nhiều công đoạn làm mứt.
Từ việc tìm đặt mua củ gừng chất lượng, đến cạo vỏ gừng rồi sửa sạch, sau đó thái mỏng gừng theo lát rồi luộc và ngào đường trên chảo, cuối cùng để nguội rồi đóng vào bao bì thành phẩm. Tất cả các công đoạn đều được người thợ làm thủ công, không sử dụng phẩm màu, chất bảo quản. Để có những mẻ mứt gừng thơm ngon thì người thợ phải cần mẫn, siêng năng và có tay nghề cao trong việc ngào đường, bởi nếu không đủ lửa hay lửa quá lớn sẽ làm mứt bị chín rục dẫn đến mất vị ngon.
“So với các loại mứt trên thị trường thì mứt gừng vẫn được người tiêu dùng lựa chọn mua nhiều để dùng hoặc làm quà biếu vào dịp Tết nên sản phẩm mứt gừng Kim Long vẫn bán chạy. Bình quân mỗi vụ Tết, các lò mứt gừng Kim Long cho ra thị trường hàng chục tấn mứt. Đây là tín hiệu vui để người thợ ở làng nghề chúng tôi tiếp tục duy trì nghề truyền thống này”, ông Nhân chia sẻ.
Làng nghề làm tượng ông Táo ở tổ dân phố Địa Linh (phường Hóa Châu, TP Huế), người dân cũng tất bật để phục vụ thị trường dịp 23 tháng Chạp. Trong ngôi nhà nhỏ nằm giữa làng nghề, ông Võ Văn Nam cùng người thân bận rộn với công việc sản xuất tượng ông Táo. Ông Nam cho biết, gia đình ông đã có hàng chục năm làm nghề nặn tượng ông Táo và trước dịp Tết Nguyên đán năm nay, lò nung tượng ông Táo của gia đình ông lại đỏ lửa để cho ra lò những mẻ tượng chất lượng tuyệt đẹp.
Theo như lời ông Nam, tượng ông Táo tuy có kích thước nhỏ gần bằng bàn tay, nhưng để làm nên những bức tượng này rất kỳ công, đòi hỏi qua nhiều công đoạn. Đầu tiên là việc đào đất sét, ngồi nặn đất thật nhuyễn rồi cho vào khuôn tạo thành hình ông Táo gồm 2 ông và 1 bà. Tiếp đó tượng được mang phơi rồi cho vào lò nung. Mỗi mẻ nung kéo dài hơn 3 ngày, khi nào tượng đạt “độ chín” thì người thợ sẽ lấy ra để nguội, sau đó tô màu trang trí cho tượng.
Là nghề “cha truyền con nối” nên đến nay, các con của ông Nam cũng theo nghề của cha để kế nghiệp, qua đó giúp gia đình sản xuất từ 500 đến 700 tượng ông Táo mỗi ngày. Hiện mỗi sản phẩm tượng ông Táo được bán sỉ với giá từ 10 đến 15.000 đồng/tượng. Dù thu nhập thấp nhưng gia đình ông Nam và một số hộ dân ở tổ dân phố Địa Linh vẫn cần mẫn ngày đêm chăm chỉ lao động và duy trì nghề truyền thống này. Và từ làng nghề Địa Linh, tượng ông Táo được thương lái thu mua, vận chuyển đi khắp các tỉnh thành miền Trung để phục vụ nhu cầu thị trường.
Người thợ ở làng Địa Linh cho biết thêm, theo tín ngưỡng người Việt Nam, ông Táo là vị thần cai quản việc bếp núc của gia chủ. Vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch, gia chủ cúng tiễn 3 vị Táo quân cưỡi cá chép bay lên trời để trình báo lại với Ngọc Hoàng mọi việc lớn nhỏ xảy ra trong gia đình trong năm và rước tượng mới về thờ tự cho năm tiếp theo. Do đó nghề làm tượng ông Táo tại làng nghề Địa Linh vẫn được duy trì đến nay.
Tất bật với đơn hàng
Tại làng nghề truyền thống làm hoa giấy Thanh Tiên (phường Dương Nỗ, TP Huế), trong những ngày tháng Chạp này, các nghệ nhân, người thợ ở làng nghề cũng đang tất bật luôn tay khi có nhiều đơn hàng khắp các tỉnh thành trong và ngoài nước đặt hàng làm hoa giấy.
Là người gắn bó lâu năm và có nhiều công sức gìn giữ, lưu truyền nghề làm hoa giấy ở làng nghề Thanh Tiên, nghệ nhân Nguyễn Hóa cho biết, qua đôi tay tài hoa khéo léo của người thợ, các loại giấy ngũ sắc đủ màu được cắt, dán và gắn vào những thân tre nhỏ để từ đó làm nên một cây hoa giấy với nhiều loại hoa rực rỡ sắc màu.
“Nếu trước đây, hoa giấy thường được các hộ làm nghề trong làng mang ra chợ truyền thống để bán thì giờ đây, không những dịp Tết mà vào các dịp trong năm, hoa giấy đều bán chạy trên thị trường khi ngày càng có nhiều quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, cơ sở lưu trú mua hoa giấy về trưng bày để làm đẹp không gian. Nhờ vậy mà người thợ ở làng nghề Thanh Tiên có việc làm quanh năm, kể cả vào mùa mưa…”, ông Hóa chia sẻ thêm.
Có thâm niên hàng chục năm làm hoa giấy, nghệ nhân Trần Phú (SN 1962) cho biết, gia đình ông có 3 đời theo nghề làm hoa giấy này và nghề này đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mẫn nên thế hệ trẻ hiện nay không mấy mặn mà với nghề. Vì thế mà các nghệ nhân ở làng nghề đang trăn trở trong việc truyền nghề để gìn giữ nghề truyền thống làm hoa giấy.
Ông Võ Văn Thịnh, Chủ tịch UBND phường Dương Nỗ cho biết, làng nghề hoa giấy Thanh Tiên đã có tuổi đời hơn 300 năm và ngày càng có nhiều hộ dân trong làng tham gia làm hoa giấy để phục vụ thị trường Tết Nguyên đán. Hiện phường Dương Nỗ đã và đang thực hiện nhiều giải pháp để giúp đỡ, hỗ trợ làng nghề như tìm và kết nối khách hàng, thị trường tiêu thụ. Đồng thời khuyến khích người dân chủ động sáng tạo mẫu mã mới để sản phẩm hoa giấy đẹp hơn, tinh tế, bắt mắt hơn và kết hợp việc sản xuất gắn với tổ chức tham quan du lịch. Để từ đó, sản phẩm hoa giấy Thanh Tiên ngày càng được nhiều khách hàng biết đến và lựa chọn sử dụng.
Theo Sở Công Thương TP Huế, hiện trên địa bàn thành phố có hệ thống làng nghề truyền thống phong phú với hàng chục làng nghề thủ công nổi tiếng. Các làng nghề tập trung chủ yếu ở trung tâm thành phố và các vùng lân cận, nổi bật là các làng nghề sản xuất hoa giấy, mứt gừng, tượng ông Táo, đúc đồng, làm hương, gốm và tranh dân gian… để phục vụ thị trường Tết Nguyên đán. Đến nay, các làng nghề này đã và đang được gìn giữ, phát triển để lưu giữ, phát huy giá trị nghề truyền thống của xứ Huế. Từ đó góp phần thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm tại làng nghề, đóng góp lớn vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Làng nghề truyền thống tất bật phục vụ Tết 
