Làng trong phố
Làng Đại học (ĐH) Thủ Đức là tên gọi nôm na của Làng ĐH Quốc gia TP HCM. Theo ghi nhận của Công an quận Thủ Đức, trong khu vực chu vi mỗi bề không quá 1km này thường xuyên dao động trên dưới 25.000 sinh viên (có cả sinh viên nước ngoài) học tập và cư trú. Các trường ĐH lớn khu vực phía Nam như ĐH Khoa học tự nhiên, ĐH Khoa học - Xã hội và Nhân văn, ĐH Bách khoa, ĐH Quốc tế, ĐH Công nghệ thông tin, Khoa Kinh tế Trường ĐH Quốc gia... đều có cơ sở đào tạo và ký túc xá (KTX) sinh viên đóng trong khu vực này.
Nằm giáp ranh giữa TP HCM và Bình Dương, Làng ĐH Thủ Đức chịu sự quản lý của cả Công an quận Thủ Đức và Công an xã Đông Hòa, huyện Dĩ An, tỉnh Bình Dương. Chỉ cách nhau có một con đường nhỏ, nhưng tình trạng trường đóng ở Bình Dương trong khi KTX lại nằm trên phần đất TP HCM xảy ra khá phổ biến. Thực tế này ít nhiều đã tạo ra một tình trạng nhập nhằng, phức tạp đối với khâu quản lý, khiến Làng ĐH trở nên rất nhạy cảm về an ninh trật tự.
Cách đây 3 năm, trong Văn bản số 2050/X11-X13 ngày 10/7/2006 về việc thành lập Đồn Công an trong khu vực. Làng ĐH đã bị Cơ quan Công an xếp vào dạng "tiềm ẩn nhiều vấn đề" về an ninh và trật tự xã hội. Trong một thời gian dài, Công an quận Thủ Đức, TP HCM và Công an xã Đông Hòa, huyện Dĩ An đã tìm nhiều biện pháp để dẹp bỏ tình trạng tệ nạn và lành mạnh hóa tình hình an ninh trật tự ở khu vực này. Tuy nhiên, Làng ĐH vẫn được nhắc đến với một tên gọi khác: "Làng loạn" (!).
Tệ nạn hoành hành
Đối với những sinh viên chăm chỉ thì cứ sau giờ lên lớp là về KTX hoặc phòng trọ đóng cửa lại được xem là biện pháp bảo vệ an toàn nhất, thậm chí như vậy cũng vẫn còn thắc thỏm.
Nạn trộm cắp, trấn lột, khống chế để cướp cũng đã xảy ra trong quanh khu vực Làng ĐH nhiều và thường xuyên, tới mức sinh viên Làng ĐH coi đó là chuyện bình thường. Trộm cắp vặt là tình trạng phổ biến nhất. Kẻ gian thường đi từ 2 tên trở lên, hoặc đi thành từng nhóm, giả làm sinh viên trà trộn tới các dãy nhà trọ tìm bạn rồi lợi dụng sơ hở đánh cắp tài sản. Xe đạp, xe máy để hớ hênh rất dễ bị... bốc hơi trong chớp mắt.
Bạn Ngô Thị Yến, sinh viên Khoa Kinh tế - ĐH Quốc gia TP HCM kể lại: "Em vừa vào nhà vệ sinh có một chút, khi ra xe đã không còn dù đã khóa cổ cẩn thận".
Laptop cũng là món hàng được các tên trộm “ưa chuộng”. Sinh viên sắm được laptop cứ phải kè kè bên mình, vì lỡ bị mất, chẳng có cơ hội nào để truy tìm.
Ông Nguyễn Văn Minh, chủ nhà trọ số 1/10 ấp Tân Lập, xã Dĩ An, Đông Hòa, Bình Dương kể lại: "Khi về tới khu trọ nhà mình tôi thấy một thanh niên đi xe Nouvo đang đứng ở cổng. Hỏi thì cậu này bảo là chờ bạn. Tôi vào khu trọ thì thấy một thanh niên xách chiếc cặp đi ra. Nghĩ là bạn của sinh viên nên tôi cũng không hỏi. Một lát sau nghe kêu mất đồ. Hóa ra cả 2 thanh niên kia đều là kẻ trộm. Một tên ở ngoài cảnh giới, tên còn lại vào phòng trọ ăn cắp laptop của sinh viên khi cậu này đang ở trong nhà vệ sinh và quên không chốt cửa ngoài".
Xung quanh Làng ĐH bị vây bởi hàng trăm quán nhậu đủ các loại, từ bình dân cho đến các quán hạng sang. Nhiều quán trương bảng chỉ đặc biệt phục vụ cho sinh viên. Thế nhưng "hàng hóa" phục vụ thì lại hết sức phức tạp và nhạy cảm. Vì vậy, không chỉ sinh viên mà nhiều "thượng đế" khác ở các khu vực lân cận cũng thường xuyên chọn Làng ĐH làm điểm thường xuyên lui tới. Với một số nam sinh viên thì những cuộc nhậu tăng hai, tăng ba... không phải là chuyện quá mới mẻ. Họ có thể kể, bình luận vanh vách về "chất lượng phục vụ, chất lượng mẫu mã..." phía sau những dãy quán xanh đỏ đủ màu.
Các món ăn chơi được tiếp thị tận nơi, không ít sinh viên bắt đầu sao nhãng chuyện học hành và bị cuốn theo những tệ nạn. Đã có không ít trường hợp sinh viên vi phạm pháp luật.
Ngày 16/2/2009, 5 sinh viên của Trường ĐH Bách khoa là Võ Văn Thắng, Hoàng Thanh Thắng, Nguyễn Trường Giang, Lê Đỗ Chuyên, Trần Văn Hai, đã bị công an triệu tập vì có hành vi tàng trữ, chế tạo, sử dụng trái phép vật liệu nổ. Vụ việc đã được chuyển lên Công an huyện Dĩ An, Bình Dương xử lý.
Hôm chúng tôi đến, ở đây vẫn chưa thôi râm ran về chuyện 2 sinh viên năm thứ nhất Khoa Lịch sử, Trường ĐH Khoa học - Xã hội và Nhân văn là Nguyễn Nhật và Đỗ Ngọc Nam say rượu gây mất trật tự. Không chỉ quậy suông "cho vui", 2 sinh viên này còn gây gổ và đánh anh Phạm Thanh Dũng, chủ quán karaoke Ti Ti, tổ 9, ấp Tân Lập gây thương tích nặng.
Trong hồ sơ vụ việc, cá biệt có cả giảng viên vi phạm. Tháng 3/2009, Nguyễn Tuấn K, giảng viên Trường ĐH Thể dục - Thể thao dẫn 5 sinh viên đi nhậu. Không đủ tiền trả, cả nhóm đã giải quyết bằng cách... đánh chủ quán. Công an xã Đông Hòa và Cảnh sát 113 kịp thời có mặt, trong khi cả thầy lẫn trò vẫn đang quậy tưng bừng.
Cá độ bóng đá, chơi game, đánh bạc, ghi đề chỉ là chuyện nhỏ. Một hiện tượng đặc biệt nghiêm trọng, tuy ít nhưng năm nào cũng xảy ra ở Làng ĐH này là hành vi hiếp dâm, cưỡng bức mà đôi khi thủ phạm và người bị hại đều là sinh viên.
Dù công an địa phương đã nhiều lần nhắc nhở nhưng các cặp tình nhân sinh viên vẫn thường xuyên tìm đến những nơi vắng vẻ để tâm sự, rồi trở thành miếng mồi ngon cho kẻ gian.
Cách Làng ĐH không xa có một khu khai thác đá cũ, có hồ nước long lanh, khung cảnh hữu tình. Sinh viên xem nơi đây là "thiên đường tình yêu", thường rủ nhau ra đó tâm sự. Công an địa phương ghi nhận, con số sinh viên chết đuối ở hồ đá này trong nhiều năm qua đã lên tới hàng chục. Bất chấp việc nhà trường, KTX và chính quyền địa phương cảnh báo, sinh viên vẫn thường xuyên coi đây là chốn hẹn hò, kể cả vào thời điểm khuya khoắt. Tai nạn và cả tệ nạn vẫn cứ tiếp tục xảy ra.
Ông Nguyễn Hồng Tân, Phó Công an xã Đông Hòa, huyện Dĩ An, cho biết, gần đây nhất, chiều ngày 17/5, một vụ trấn lột tài sản lại xảy ra. Nạn nhân là một đôi tình nhân sinh viên đang ngồi tâm sự bên bờ hồ thì có hơn chục thanh niên ngụ tại quận 9, TP HCM xông đến kề dao vào cổ trấn lột tiền cùng điện thoại di động. Rất may là công an đã can thiệp kịp thời, sau đó lần lượt bắt giữ được toàn bộ các đối tượng, ngăn chặn được hành vi đồi bại mà suýt nữa chúng đã gây ra với nạn nhân nữ.
Cần nhìn lại!
Báo chí đã nhiều lần lên tiếng về tình hình an ninh trật tự phức tạp ở khu vực này. Thực tế những gì đã và đang diễn ra ở đây đã tác động không tốt đến đời sống, chất lượng học tập của sinh viên.
Ông Nguyễn Văn Cường, Trưởng Công an xã Đông Hòa cho biết: "Công an xã đã tăng cường tuần tra, kiểm tra, nhất là vào ban đêm ở khu vực này. Chúng tôi cũng đã dán thông báo đề nghị nâng cao cảnh giác tại các khu nhà trọ sinh viên. Công an xã kết hợp với Ban quản lý KTX ĐH Quốc gia và các trường học trong khu vực để tuyên truyền tới các bạn sinh viên mức độ nguy hiểm của các tệ nạn xã hội đang diễn ra. Chúng tôi sẽ xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm". Vấn đề là "tăng cường, xử lý nghiêm" như thế nào thì cơ quan chức năng vẫn còn khá lúng túng.
Trong khi chờ những biện pháp hữu hiệu của cơ quan chức năng, việc phòng chống tệ nạn ở Làng ĐH có lẽ cũng vẫn phải dựa vào chính ý thức của sinh viên. Thế nhưng, tuy tập trung số lượng rất đông nhưng do ở khá xa trung tâm thành phố nên khu Làng ĐH vẫn đang bị xem như "vùng ven". Việc quản lý, giáo dục sinh viên sau giờ học, các trường gần như phó mặc cho Ban quản lý KTX và các... chủ nhà trọ. Những "nhạy cảm tiềm ẩn" vì vậy vẫn có thể bùng ra thành tệ nạn bất cứ lúc nào.
Có lẽ, đã đến lúc phải gấp rút cải tạo thực trạng này, trước hết là từ sự thay đổi cách nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện, kết hợp đồng bộ giữa chính quyền, cơ quan chức năng địa phương, nhà trường, KTX và chính bản thân sinh viên...
