Công khai như… chở gỗ lậu
Những ai lần đầu đặt chân đến trung tâm huyện Nam Giang, rất dễ nhầm vùng đất này vẫn rất giàu tài nguyên rừng. Nhưng ngay sau vạt rừng lẻ loi kia, là điệp trùng đồi trọc, chứng tích của nạn phá rừng tàn bạo và chưa có dấu hiệu dừng lại.
Ngồi trong quán nước gần chân cầu Thạnh Mỹ nhìn ra, nhiều người lắc đầu, chào thua trước cảnh những tốp xe máy chở gỗ phóng như bay trên đường. Ngoài cánh đàn ông sức dài vai rộng, có cả những phụ nữ "trình diễn tay lái lụa" với các súc gỗ cồng kềnh. "Lâm tặc" dường như không hề e ngại lực lượng chức năng. Những chiếc xe mang "của rừng" ngang nhiên phóng qua trụ sở Hạt Kiểm lâm Nam Giang và các chốt kiểm tra liên ngành không cần che đậy. Thi thoảng mới có xe che chắn chiếu lệ các súc gỗ bằng lớp vải bạt sơ sài. Sau hơn 30 phút, đã thấy những chiếc xe ngược trở lại, bắt đầu một chuyến khác.
Một người dân xã Cà Dy cho biết: "Có cả đội quân từ nơi khác đến cùng với người ở địa phương ngày đêm sục sạo để triệt hạ những cây gỗ to cuối cùng. Gỗ được cắt súc ngắn dưới 2m để dễ vận chuyển, chỉ cần mang ra tới bìa rừng là người mua và thuê đội quân xe máy chở đi. Những súc gỗ này sau khi vượt các trạm kiểm soát, sẽ được tập kết tại các điểm "bí mật" ven QL14B, chờ thời điểm thuận lợi sẽ được chuyển xuống huyện Đại Lộc, cung cấp cho các cơ sở mộc chế biến ra thành phẩm rồi cung cấp ra thị trường".
Đêm Thành Mỹ luôn bị khoấy động, xé rách bởi tiếng nẹt pô, tiếng gầm rú của xe máy. Tại ngã ba thị trấn Thành Mỹ, chúng tôi chứng kiến hàng chục "lâm tặc" đóng gỗ trên xe máy, hoặc để trên xe bò từ hướng bến Giằng qua cầu Thạnh Mỹ rồi theo QL14B về miền xuôi. Gỗ bi tròn, gỗ phách vuông có đủ. Chúng hối hả chạy về để kịp "khứ hồi" cho chuyến ngày mai. Gỗ lậu không chỉ được khai thác tại chỗ mà còn từ Đông Giang, Tây Giang chuyển về Nam Giang theo đường bộ lẫn đường sông trước khi tỏa đi nơi khác. Thị trấn này gần như không có thời điểm nào trong ngày vắng bóng lâm tặc và được xem như một điểm tập trung gỗ lậu.
"Nới tay" với lâm tặc (?)
"Gỗ lậu giờ công khai rồi, kiểm lâm cũng phải nới tay với lâm tặc" - một vị khách uống cà phê buột miệng khi thấy chúng tôi ghi hình đội xe chở gỗ.
Nhưng lãnh đạo Hạt Kiểm lâm Nam Giang thì giải thích theo cách khác. Theo ông, việc chặn bắt một xe máy chở gỗ lậu khó hơn rất nhiều so với bắt ôtô chở gỗ. Bởi lẽ, xe máy cơ động hơn, thoắt ẩn thoắt hiện, khi bị đuổi bắt dễ dàng vứt bỏ gỗ xuống đường để phi tang. Ngoài ra, mọi động tĩnh của lực lượng kiểm lâm tại chỗ đều bị dòm ngó sát sao bởi tai mắt của lâm tặc.
Theo ông Đỗ Tuấn - Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Nam Giang, từ đầu năm đến nay đơn vị đã phối hợp với lực lượng Công an và Biên phòng tổ chức 55 đợt truy quét lâm tặc, tạm giữ 77m3 gỗ xẻ, 21m3 gỗ tròn, phá hủy 30 lán trại, trên 200 ruột ôtô làm bè chở gỗ. 2 trạm Kiểm tra kiểm soát lâm sản liên ngành là Tà Bhing và Thạnh Mỹ đã phát hiện, lập biên bản và xử lý 32 vụ vi phạm lâm luật, tạm giữ hơn 24m3 gỗ xẻ, 10 khối gỗ tròn, 25kg gỗ gốc rễ. Tuy nhiên, hơn 90% số vụ vi phạm trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng bị phát hiện đều không xác định được người vi phạm bởi lâm tặc đã "đi trước một bước".
Nếu dựa trên số vụ vi phạm lâm luật bị phát hiện, tình trạng khai thác, vận chuyễn gỗ qua địa bàn Nam Giang giảm mạnh so với những năm trước. Điều đó gắn với một thực tế là rừng đầu nguồn Quảng
Cũng theo ông Đỗ Tuấn, đội quân lâm tặc có khoảng trên dưới 100 đối tượng, một nửa là người dân Nam Giang, đa phần còn lại là dân Đại Lộc và một số nhóm khai thác gỗ chuyên nghiệp đến từ các tỉnh phía Bắc.
Nguyên nhân của việc lâm tặc hoành hành vẫn là "bài ca muôn thưở" của ngành kiểm lâm là quân số mỏng, địa bàn rộng, thiếu phương tiện, công cụ hỗ trợ và "quyền" sử dụng biện pháp mạnh. Ông Tuấn cho biết, lực lượng Kiểm lâm và liên ngành của huyện có tổng cộng 60 người nhưng phải quản lý 183 ngàn hécta rừng. Vì vậy, việc bảo vệ rừng là rất khó khăn, nhất là đối với yêu cầu "giữ rừng tại gốc". Chính vì việc khai thác rừng ngày càng khó nên lâm tặc càng hung hãn, sẵn sàng chống đối lực lượng chức năng để bảo vệ những súc gỗ "mồ hôi nước mắt" khó nhọc đưa ra từ rừng sâu. Có kiểm lâm viên đã tử nạn trên đường truy đuổi lâm tặc.
Ngoài những chuyện tiêu cực đã bị phát hiện xử lý, những vấn đề nêu trên cũng là một phần nguyên nhân khiến lực lượng kiểm lâm chưa thể mạnh tay với lâm tặc, ngăn chặn hiệu quả hơn vấn nạn tàn phá rừng ở Quảng
